چرا سیمرغ‌ها به رنگ ارغوان درآمدند؟!

سرویس فرهنگی ـ همان گونه که اغلب علاقه‌مندان به فرهنگ و هنر می‌دانند، ابراهیم حاتمی کیا با فیلمی که پنج سال پیش ساخته است، اغلب سیمرغ‌های اصلی جشنواره فیلم فجر امسال ـ کارگردانی، فیلمنامه، بهترین فیلم مردمی ـ را از آن خود کرد.

 به گزارش خبرنگار «تابناک»، در عین حالی که بیشتر منتقدان و علاقه‌مندان سینما بر کم‌نظیر بودن آثار حاتمی‌کیا در سینمای ایران اتفاق نظر دارند و احترام ویژه‌ای برای او قایلند، بنا بر نظر منتقدان، حاتمی کیا «به رنگ ارغوان» را ـ در قیاس با آثاری چون آژانس شیشه ای، از کرخه تا راین، روبان قرمز و ... ـ آنچنان شاهکار نساخته که با وجود گذشت سال‌ها  چشم‌ها را خیره کند و ...

بنا بر این گزارش، فیلم «به رنگ ارغوان»، با وجود جسارت‌های بیانی و قابلیت‌های تکنیکی، اگر چه همچنان نسبت به فیلم های این دوره ارجحیت دارد اما آن چنان نیست که انتظارات را از حاتمی کیا برآورده سازد؛ بنابراین، به نظر می‌رسد، آنچه باعث شد سیمرغ‌ها نصیب این فیلم شود، ضعف بی‌اندازه فیلم‌های رقیبش بوده است.

این گزارش می‌افزاید: بر خلاف آنچه ادعا می‌شود، آنچه در جشنواره فیلم فجر که ویترین سینمای ایران است، به نمایش درآمد، سطحی بسیار نازل داشت و رضایت اغلب منتقدان را جلب نکرد.

این افت شدید کیفی در شرایطی است که اغلب آثار سینمایی این جشنواره، تولید سال گذشته تاکنون هستند. با دانستن اینکه همه این آثار، پروانه‌ ساخت و نمایش را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت کرده‌اند، می‌توان گفت، همه‌ سینمای ایران، از صافی دولت گذشته و نتیجه هر چه باشد، بی ربط به رویکرد و سیاست‌های متولیان معاونت سینمایی ارشاد نیست.

ذکر این نکته نیز ضروری است که سال گذشته، در واقع آخرین سال دولت نهم بود و به طور طبیعی، بذرهای کاشته شده در چهار سال فعالیت وزارت ارشاد، باید بارور ‌شده و نتیجه‌اش در جشنواره‌ امسال دیده می‌شد. بررسی آماری جشنواره را به مجالی دیگر می‌سپریم، اما آنچه بسیار نگران کننده است، نبود اثری است که بتواند با فیلمی که پنج سال پیش ساخته شده، رقابت کند.

ضمن این که حاتمی کیا در همین سال‌ها نیز فیلمی چون «دعوت» را نیز ساخته که آن هم به قوت و قدرت «به رنگ ارغوان» نبود و همین مسأله، نشان می‌دهد او نیز آنچنان که انتظار می‌رود، نبوده و شاید شرایطی که در آن قرار گرفته، به گونه‌ای نیست که به رنگ ارغوانی فراتر از آن حاصل شود.

البته در این میان، ممکن است نکته ظریف دیگری نیز تأثیرگذار باشد، چنانکه یکی از مسئولان سینمایی، در پاسخ به پرسش خبرنگار ما درباره ارزیابی‌اش از آثار جشنواره امسال گفت: البته بسیاری از آثار خوب سینما به جشنواره ارایه نمی‌شوند؛ بنابراین، نمی‌توان ارزیابی دقیقی از سینمای ایران داشت، بلکه تنها در مقایسه با آنچه در جشنواره هستند؛ یعنی درصدی از سینمای کشور، می‌توان ارزیابی و اظهار نظر کرد.

البته سیمرغ‌های «به رنگ ارغوان»، از نکته مهم دیگری نیز حکایت دارد، به گونه‌ای که آنچه به طور معمول درباره قضاوت‌های جشنواره فجر مطرح می‌شود، دو زاویه گوناگون دارد: برخی نتایج داوری‌ها را تحت تأثیر سیاست‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌دانند و برخی دیگر که اغلبشان، از اعضای هیأت داوری جشنواره در دوره‌های گوناگون بوده‌اند، انتخاب‌ها را ناشی از قابلیت‌های زیبایی شناسانه و تکنیکی آثار اعلام کرده و می‌کنند.

در هر دو صورت، انتخاب فیلم پنج سال پیش حاتمی کیا، نشان از این نیز دارد که سینمای ایران از آثار سینمایی مبتنی بر رویکردهای سیاسی استقبال می‌کند و متولیان و ناظران نیز بر این رویکرد صحه می‌گذارند؛ بنابراین، شاید بتوان گفت «به رنگ ارغوان»،‌ چون زاویه نگاهی جدید را برای سینما امکان پذیر کرد، با استقبال جشنواره و نیز تماشاگران آن قرار گرفت که در این صورت نیز باید پرسید، اگر چنین اراده‌ای بوده، چرا منتج به تولید هیچ اثری نشده است و نیز باید منتظر ماند و دید سعه‌ صدر دولت دهم در رویارویی با آثاری که در پی تحسین «به رنگ ارغوان» ‌تولید خواهند شد، در چه حد و سطحی قرار خواهد گرفت!