وقتي تحقير کردن فضيلت مي شود

مقايسه کيفيت کنوني بازيکنان تيم ملي با بازيکناني همچون علي دايي، مهدي مهدوي کيا، وحيد هاشميان، علي کريمي، يحيي گل محمدي، رحمان رضايي و... ثابت مي کند يکي از دلايل اصلي افت فوتبال ايران در چند سال اخير ظهور نکردن بازيکنان بين المللي و سطح بالاست.

به نوشته اعتماد؛ بسياري از کارشناسان از چرخه بازيکن سازي در فوتبال ايران انتقاد مي کنند و بر اين باورند که باشگاه هاي ايران بستر مناسبي براي پرورش و پيشرفت بازيکنان مستعد به وجود نياوردند و بسياري از مربيان هم مربيان سازنده يي نيستند. اين در حالي است که در فوتبال اروپا ظهور پديده هاي 18 و 19 ساله ديگر به يک اتفاق روزمره تبديل شده است.

با بررسي نوع عملکرد مربيان و بازيکنان ايراني بايد به اين نکته اشاره کرد که يکي از دلايل «بزرگ نشدن» بازيکنان ايراني نوع رفتار مربيان ليگ ماست. اگر به مصاحبه هاي ستاره هاي واقعي فوتبال ايران و جهان دقت کنيم در گفته هاي اکثر آنها چنين جمله يي پيدا مي شود؛ «فلان مربي در پيشرفت من بسيار نقش داشت. او بود که به من شخصيت و اعتماد به نفس داد.» کدام يک از مربيان ما به شخصيت دادن به بازيکنان توجه و تلاش مي کنند بازيکنان مستعدشان از نظر ذهني و رواني در مسير تبديل شدن به يک ستاره واقعي گام بردارند. مطمئناً تعداد اين مربيان بسيار اندک است.

اما در آن سو تا دلتان بخواهد مربياني پيدا مي شوند که روش کاري شان تخريب شخصيت بازيکن است و به اين رويه شان افتخار هم مي کنند. به ندرت ديده مي شود که يک مربي صاحب نام جهان پس از شکست تيمش باخت را گردن بازيکنش بيندازد، اما در ايران مربي به راحتي مي آيد و مي گويد ما امروز به فلان بازيکن باختيم.

مربي ديگر ليگ ايران در توجيه اينکه چرا مهاجمش را بازي نمي دهد، مي گويد؛ «اين بازيکن در 15 بازي يک گل هم نزده هيچ، يک بار هم به ديرک نزده است.» ديگر مربي جوان در توصيف بازيکن تنومند خود گفته بود؛ «او که مغز ندارد.» اين در حالي است که مربيان بزرگان دنيا حتي زماني که بازيکن شان يک اشتباه بزرگ هم انجام مي دهد از او حمايت مي کنند.

آيا تا به حال ديده ايد ونگر، هيدينک، فرگوسن و کاپلو در مصاحبه هايشان يکي از بازيکنان شان را به باد انتقاد بگيرند؟ جالب اينکه بسياري از اين مربيان مثل کاپلو و فرگوسن به تندخويي معروف اند و درباره برخوردهاي آنها با بازيکنان در رختکن و جلسات خصوصي داستان هاي وحشتناکي وجود دارد. اما آنها مي دانند که انتقاد از يک بازيکن پيش روي مردم و رسانه ها به غير از تخريب بازيکن ثمر ديگري ندارد. اما مربيان ما رويه يي ديگر را پيش مي گيرند؛ جلوي دوربين هاي تلويزيوني با بطري آب بر سر مهاجمي مي کوبند که نتوانسته گل بزند يا پس از سوت بازي به دنبال مدافعي مي دوند که در يارگيري اشتباه کرده است.

آيا با اين رفتارها مي توان انتظار داشت که بازيکنان ليگ ايران از چيزي که الان هستند، بهتر شوند. مربيان سازنده فوتبال جهان مثل فرگوسن و ونگر حتي اگر يک بازيکن جوان شان «افتضاح» هم بازي کند او را زود تعويض نمي کنند. آنها مي دانند شايد يک تعويض زودهنگام باعث نابود شدن روحيه و اعتماد به نفس اين جوان براي هميشه شود و گهگاه امتيازهاي بازي هايشان را فداي آينده يک بازيکن جوان مي کنند. اما در ليگ ايران چه اتفاقي مي افتد؟

مربي مشهور ما در دقيقه 73 بازيکني را وارد زمين مي کند و در دقيقه 75 او را بيرون مي کشد و اين حرکت غيرمنطقي و غيرمتعارف را جزء فضيلت هاي مربيگري خود برمي شمارد. براي تنبيه در پايان بازي، بازيکنان را دور زمين مي دواند و به اين اقدام تحقيرآميز خود افتخار هم مي کند. اگر اين روش ها درست است پس چرا در هيچ جاي دنيا ديده نمي شود.

چهار سال پيش در چنين روزهايي مهرزاد معدنچي يکي از ضعيف ترين بازيکنان پرسپوليس بود اما در ظرف چند هفته به بهترين بازيکن اين تيم تبديل شد. يکي از دلايل شکوفايي اين بازيکن مستعد اين بود که ابتدا در فضايي کار مي کرد که مرتب مورد تخريب و تحقير قرار مي گرفت، اما پس از آمدن آري هان و خلاصي پيدا کردن از آن فضا توانست به ستاره تيمش تبديل شود و در جام جهاني هم بازي کرد. آيا مربياني که سالي 300 ، 400 ميليون تومان درآمد دارند برايشان اين مسائل هم اهميت دارد؟ کيفيت کنوني بازي هاي ليگ و بازيکنان که نکته اميدوارکننده يي نشان نمي دهد.