«ولایت» محور خطبه غدیریه نبوی
وقتی آیات سوره مباركه احزاب نازل شد كه: النّبیّ اولی بالمؤمنین من انفسهم و ازواجه امّهاتهم و اولوا الأرحام بعضهم اولی ببعض، مردم از رسول گرامی تفسیر این كریمه را سئوال كردند؛ كه النّبیّ اولی بالمؤمنین من انفسهم یعنی چه ؟ فرمود: السّمع و الطّاعه.
فرمود: من دو سمت دارم؛ یكی سمت رسالت دارم كه احكام الهی را نقل می كنم، خودم عمل می كنم؛ شما یاد می گیرید و عمل می كنید. سمت دیگر من ولایت و امامت و رهبری من است، كه من فرمانده كلّ قوایم، فرمانده جنگ و صلحم، فرمانده اخذ زكات ام؛ مسائل كشوری و لشكری به عهده من است، رهبری جامعه به عهده من است. من فرمانی كه می دهم، شما باید بشنوید و اطاعت كنید.
وقتی گفته شد: اولی بالمؤمنین، یعنی قلمرو ولایت، كلیه مؤمنین اند، بانفسهم و اموالهم و حقوقهم. و این اولی، أفعل تعیینی است، نه أفعل تفضیلی. همانطوری كه و اولوا الأرحام بعضهم اولی ببعض، أفعل تعیین است، نه أفعل تفضیل؛ اینجا هم كه فرمود: النّبیّ اولی بالمؤمنین من انفسهم؛ أفعل تعیین است، نه تفضیل! یعنی وقتی رسول گرامی درباره امت اسلامی تصمیم گرفت، متعیّناً تصمیم پیغمبر، مقدّم است.
درك واقعی حج در پرتو ادراك ولایت امام معصوم (ع)
مردم با این دیدگاه به مكه رفتند، تا حج واقعی را ادراك كنند. در جریان حج مستحضرید كه گفتند: من تمام الحج لقاء الامام. یكی از بركات حج این است كه حاجی ها و زائران به طرف كعبه، مشرّف بشوند، و خانه خدا را زیارت كنند؛ بعد از زیارت به حضور امامشان مشرّف بشوند و عرض نصرت و ولایت كنند.
آنگاه در چنین شرائطی وجود مبارك رسول گرامی (ص) سخنرانی مبسوط كرد؛ وضع خودش را شرح داد، نزول قرآن را بازگو كرد؛ بعد نظیر اخذ میثاق، همان طوری كه ذات أقدس اله فرمود: الست بربّكم، قالوا: بلی؛ خلیفة الله، انسان كامل، یعنی اوّلین انسان و آخرین انسان آثار خدائی كه در او جلوه كرده است به عنوان آیت كبرای حق، از مردم اقرار گرفت؛ فرمود: أیّها النّاس! الست اولی بكم من انفسكم؟ قالوا: بلی. این قالوا بلی را آنچنان گفتند كه در اذ اخذ ربّك من بنی آدم من ظهورهم ذریّتهم و اشهدهم علی انفسهم الست بربّكم قالوا بلی. خلیفه خدا، كار خدائی می كند.
نیل به مقام محبوبیّت خدای سبحان، در پرتو این حدیث نورانی از غرر روایات اسلام است؛ هیچ اختصاصی به ما شیعیان ندارد! علمای بزرگ اهل سنّت این را نقل كرده اند. هم به طریق صحیح نقل شده، هم به طریق موثّق نقل شده، هم به طریق حسن؛ هم علمای ما نقل كرده اند، هم علمای آنها. هم مرحوم كلینی نقل كرد، هم دیگر بزرگان محدّث اسلامی در جوامع روائی خود كه انسان كامل در پرتو قرب نوافل به جائی می رسد و محبوب خدا می شود. لا زال یتقرّب عبدی المؤمن بین النّوافل حتّی احبّه. او قبلاً محبّ من است، بعد محبوب من می شود. او حبیب من بود، الآن من حبیب اویم؛ بعداً او حبیب من می شود.
وقتی من محب شدم و او محبوب شد، از آن به بعد هم مجاری ادراكی او را مجاری ادراكی من تعیین می كند، هم مجاری تحریكی او را مجاری تحریكی من به عهده می گیرد. وقتی به این بارگاه منیع بار یافت، حتّی احبّه؛ فاذا احببته كنت سمعه الّذی یسمع به، و بصره الّتی یبصر بها، و لسانه الّذی ینطق به (كه اینها مجاری ادراكی اوست) ؛ كه مجاری تحریكی اوست. اگر كسی واقعاً خلیفة الله شد، به اذن خدا كار الهی انجام می دهد. آنچه در میثاق الهی گذشت؛ اشهاد بود، استشهاد بود، اقرار بود، و اعتراف؛ در غدیر خم هم، چنان صحنه ای گذشت.
محوریّت « ولایت » علی (ع) در خطبه غدیریه نبوی (ص)
در بعضی از نقل ها آمده است: من كنت ولیّه فعلیأ ولیّه. دیگر سخن از مولا نیست، تا كسی بگوید: مولا به معنای ناصر یا دوست و مانند آن است. و اگر كسی خواست از سیاق، استشهاد كند، كلام منسوق اجل الكلام صدر قضیه است، نه ذیل قضیه. برخی ها خواستند بگویند: منظور از این مولا، دوست و ناصر است؛ برای اینكه در ذیل قرینه آمده است: اللّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه، و انصر من نصره، و اخذل من خذله. غافل از اینكه كلام صدری دارد كه لاجله یساق الكلام. هدف اصلی و تابلوی حرف، در صدر قرار می گیرد. آن استشهاد و اشهاد عمومی محور ولایت پیغمبر بود، نه دوستی پیغمبر!
فرمود: مردم! من برابر آیه سوره احزاب اولی هستم یا نه؟ قالوا: بلی. فرمود: اگر من اولایم؛ هر كه ولایت مرا قبول دارد، ولایت علی را هم باید قبول داشته باشد. همگان گفتند: بخ بخ. به علی عرض كردند: السّلام علیك اصبحت یا مولای و مولی كلّ مؤمن و مؤمنه. حضرت فرمود: هنّئونی، هنئّونی. تهنیّت بگوئید، تبریك بگوئید، شادباش بگوئید. آن روز، روز تبریك بود.
اهمیّت ویژه عید سعید غدیر خم در بین اعیاد اسلامی
اهل بیت روز أضحی را، روز عید فطر را در كنار غدیر قرار می دادند. الآن كه این مجلس روحانی تمام بشود، حتماً در پایان روز یا به قرآن، یا به دعا، یا به زیارت، یا به نماز سر گرم باشید؛ مبادا خدای ناكرده این روزی كه از 80 ماه بالاتر است، از دست بدهید! مبادا خدای ناكرده این روز را به عنوان یك روز تعطیل تلقّی كنید!! این روز، روز عید است؛ همتای عید قربان است، همتای عید فطر است، روزی نظیر روز جمعه است كه عید رسمی مسلمین است.
بنابراین اگر كلام، ظهوری دارد؛ زمام ظهور به دست صدر سخنرانی است، نه به دست ذیل! آنگاه نفرین كرد؛ عرض كرد: خدایا! كسی كه علی را مخذول كند، تو مخذولش كن. كسی كه علی را خانه نشین كند، تو خانه نشینش كن. بعد دعا كرد: كسی كه علی را یاری كند، تو یاور باش. كسی كه علی را دوست دارد، تو دوستش باش.
سخنرانی آیت الله جوادی آملی (دامت بركاته) به مناسبت عید سعید غدیر خم در دیدار با جمع كثیری از طلاب، فضلاء، دانشجویان و اقشار مختلف مردم ـ قم؛ 6 / 2 / 1376
آیت الله جوادی آملی قطعا انسان بزرگ و فرهیخته ای است. اما انصافا چند نفر حرفهای ایشان را می فهمند؟ مثلا این جمله یعنی چه: وقتی من محب شدم و او محبوب شد، از آن به بعد هم مجاری ادراكی او را مجاری ادراكی من تعیین می كند، هم مجاری تحریكی او را مجاری تحریكی من به عهده می گیرد. وقتی به این بارگاه منیع بار یافت، حتّی احبّه؛ فذا احببته كنت سمعه الّذی یسمع به، و بصره الّتی یبصرب ها، و لسانه الّذی ینطقبه(كه اینها مجاری ادراكی اوست) ؛ و یده الّتی یبط شبها(6)، كه مجاری تحریكی اوست. اگر كسی واقعاً خلیفه الله شد، به اذن خدا كار الهی انجام می دهد. آنچه در میثاق الهی گذشت؛ ا شهاد بود، استشهاد بود، ا قرار بود، و اعتراف؛ در غدیر خم هم،چنان صحنه ای گذشت. دستتان درد نکند مقاله خوبی بود اما ایکاش یک نفر قبل از اپلود کردن ان را می خواند که اینقدر غلط تایپی نداشته باشد. هنوز هم دیر نشده لطفا یک دور بخوانید و غلطها را اصلاح کنید. با سلامدر جواب دوست اولمان که عنوان کرده بود که نمی فهمیمآقای جوادی آملی چه می گویند می خواستم بگم منظورشان از جمله فوق این حدیث قدسی است که می گوید هر کسی مرا عبادت و اطاعت کند اورا عاشق خود میکنم و هرکه را عاشق خود کردم می کشمش و خونبهایش خودم هستم و در حدیث دیگر امده هر کسی مرا بشناسد و اطاعتم بکند من چشم او می شوم دست او می شوم گوش او می شوم و قلب او می شوم و همه وجودش را احاطه میکنم همان جمله معروف حلاج که فرمود نیست زیر جبه ام الا خدا از این باب بود که کشتندش و گفتند کافر بود علمای اهل حکمت می گویند به عالم وحدت رسیدن . بگذریم که این حرفها را فقط می خوانیم و لی کسی درکی ندارد اما در مورد نظر شما موافقم که علما بایستی طوری حرف بزنند که مردم بفهمند خدا در قران می فرماید ما این کتاب را سهل وآسان قرار دادیم که شما بفهمید و یا امام صادق ع می فرماید گفتار ما شیرین است از ما بگوئید مردم می فهمند اگر علما احادیثی که اهل بیت گفتند را به زبان فارسی به مردم بگویند منطور همه حاصل می شود چرا که این حرف هایی که آقای جوادی زده اند عینیتش در اهل بیت بوده و آنها با وجود این فضایل این چنین صحبت کرده اند پس عقلانیست که گفتار قران و اهل بیت گفته شود یک توصیه ای هم به علما اهل علم میکنم و آن اینکه هر چیزی را که از نظر منطق ریاضی و فلسفی درست بود را که نباید گفت مولا علی ع می فرماید حرف ها را گوش کنید بفهمید یقین کنید و عمل کنید حال سوال اینجاست آیا کسی واقعا به این حد از یقین رسیده است که در عمل او این خاصیت (چشم خدا و دست خدا بودن ) پیاده شود به شرط فهمیدن یک مطلب که مجاز نیستیم عنوان کنیم اگر کسی این خاصیت در جوارحش پیدا شود مثل امام صادق ع کور بینا میکند و یا انگشت به سنگ می زند و چشمه جاری می شود و ... و نهایت اینکه کرامت در وجودش پیدا می شود که خیلی از عرفا هم داشته اند و به راحتی حاضر به آشکار کردن آن نمی شود علما باید بدانند مردم در اولیه ترین اصول شریعت مستضعفند و پرداختن به حقیقت عبادات و اطاعات مشکلی از ان ها حل نمیکند و گاهی مرم را گمراه تر و گاهی رانده تر میکند و در نهایت سخن خودم را با این جمله تمام میکنم که امام صادق ع در تحفالعقول میفرماید خدا رحمت کند کسی را که اسراری از خاندان ما را فهمید و زیر پایش چال کرد.
والسلام
