نقد حریف، تخریب یا تخطئه رقیب؟

بی گمان، نقد به عنوان عاملی پیش برنده و بالنده، به برنامه ریزان، سیاستگذاران و مدیران و مجریان، مجال بازنگری و واقعیت نگری می بخشد و در نتیجه، طرحها و سياست ها را در راستای سوددهی و بهره مندی بهتر و بیشتری قرار می دهد.

به گزارش «تابناک اجتماعی»، نظام جمهوری اسلامی ایران به عنوان مدلی موفق از حکومت اسلامی بهترین خاستگاه عملی نمودن اخلاقی ترین سیاست در مقايسه با نظامهاي سیاسی دیگر است. روشن بینی و تحلیل درست شرایط بدور از حب و بغض و نقد سالم از ابتدایی ترین توانمندی های یک سیاستمدار در حكومت اسلامي است. نظام ایده آل اسلامی حکومتی خواهد بود که ادعای اخلاقی بودن توسط همه عناصر و مسئولين آن از گفتار به كردار سرايت كند و جامعه نيز از آثار مبارك آن بهره مند شود.

اما بعد از ترسيم چنين صحنه اميدآفرين و فرح بخش درفضاي ذهني جامعه، وقتي در ميدان عمل وارد مي شويم متاسفانه در برخي موارد شاهد هستيم حتي در ظاهر نيز اين رويكرد رعايت نمي شود. شاهد اين تاسف را با نگاهي به صفحه هاي شخصي برخي سياستمداران در فضاي مجازي بيشتر مي توان يافت. البته اگر موضوع را بصورت سطحي بنگريم حق را به صاحب صفحه مي دهيم و صداي دروني ندا مي دهد كه ايشان واقعا مظلوم واقع شده است(!) و تضييع حقي در اين بين صورت گرفته است. اما جالب ماجرا اينجاست كه همان برداشت ذهني با مراجعه به صفحه رقيب ايشان نيز اتفاق مي افتد! تاسف دوم اينكه؛ با نزديك شدن به موعد مشاركت سياسي هرروز با شدت و حدت بيشتري تيزي تير نقد حريف و رقيب نمايان مي شود و طرفين سعي دارند با استفاده از تاکتیکهای مظلوم نمایی، ارائه شعارهاي كلي و عاطفي براي مجاب كردن مخاطبان خود، ساختن القاب و برچسبها و ... ، مدیریت افکار عمومی را به عهده بگیرند و شرایط را به نفع خود به پیش ببرند.

اما اولويت با كدام مفهوم است؟! نقد يا تخريب؟! آيا مي شود باور كرد فرهيختگان سياسي ما از مفهوم نقد، تخريب و آثار هر دو غافل هستند؟! به باور عقل سليم چنين فرضيه اي از احتمال ضعيفي برخوردار است. دليل آن از زواياي متعددي قابل تبيين و تشريح است ولي آثار عدم رعايت مرز اين دو مفهوم مثل تيغ دولبه اي است كه نه تنها به رقيبان بلكه براي مخاطبي در وسعت جامعه ايراني تحميل مي شود.

ترديدي نيست كه نقد و نقدپذيري يكي از بزرگترين سرمايه سازندگي و اصلاح جامعه است اما لازمه آن در درجه اول تفكيك آن با تخطئه و رعايت مرزهاي بين اين دو مفهوم است. تخطئه همانا دخالت دادن اغراض شخصي و جناحي در بيان نقد است. لحاظ كردن ديدگاههاي مغرضانه در نقد و خلط آن با تخطئه ضمن انتقال پيام خودمحوري و خودرايي به مخاطب باعث دور شدن از آثار مثبت نقد در ايجاد فضاي سالم و توسعه بخشي جامعه است. نقادي كه قصد آن از صحنه راندن و منكوب كردن رقيب است و مرز اخلاق را ناديده مي گيرد در دام تخطئه افتاده است. عمل نمودن كارگزاران و عناصر نظام به اخلاق در سياست، مردم را نيز متمايل به اين امر (قضاوت و موضع گيري اخلاقي) نموده و در جهت گيري مردم نسبت به مسئولين و دست اندركاران نظام اسلامي در راستاي اميدواري، اعتماد و دلگرمي نقش بارزي ايفا خواهد كرد.

سياست ممزوج با تقواي سياسي منشا بركات و ثمرات مادي و معنوي براي خود فرد و در سطحي وسيعتر براي جامعه خواهد بود و جامعه بر اساس این سياست به سوي توسعه و تعالي حقيقي حرکت خواهد کرد سياست بدون رعايت انصاف و اخلاق، كوچك ترين تاثيري در كمال مردم و تعالي جامعه ندارد و تنها وسيله اي مي شود در اختيار سياستمداران براي به دست آوردن قدرت و ثروت بيشتر و پيش بردن امور خود در دنيا! وقتى دين از سياست جدا شد، سياست مي شود غير اخلاقى، مبتنى بر همه‌‌‌‌‌ى محاسبات مادى و نفع‌‌‌‌‌طلبانه.

اما مطالبه به حق مردم هم راستا با رهنمودهاي راهگشاي رهبر فرزانه انقلاب، تجهيز احزاب، گروههاي سياسي و طرفداران آنها به عنصر تقواي سياسي و هموار کردن راه های پیشرفت کشور است و بايد هرگونه نقدي بدون دخيل كردن غرض شخصي –  جناحي و با ارائه راهكار توام باشد. قطعاً بااتخاذ اين روش مخاطب نقد نیز هنگامی که در یک مسئله ای با بن بست روبرو می شود می تواند به خوبی به تحلیل های مطرح شده از سوی هر جناح یا گروهی اعتماد کند و از آن راهکار در خدمت به مردم استفاده نماید. در غير از اينصورت، کافی است که شخصیت مسئولان و عملکرد آنها در ذهن مردم خراب شود آن وقت است که فضای بی اعتمادی در جامعه رواج پیدا می کند، که این موضوع ضربه به منافع ملي تلقی می گردد. علاوه بر آن رواج تخریب چهره های سیاسی و مسئولان از یک طرف زمینه دلسرد شدن مردم از سیاسیون و عملکرد مسئولان را فراهم می کند و از طرف دیگر به گسترش فضای تنش و تشویش اذهان عمومی مردم دامن می زند.

بی گمان، نقد به عنوان عاملی پیش برنده و بالنده، به برنامه ریزان، سیاستگذاران و مدیران و مجریان، مجال بازنگری و واقعیت نگری می بخشد و در نتیجه، طرحها و سياست ها را در راستای سوددهی و بهره مندی بهتر و بیشتری قرار می دهد. امید است در آستانه مشاركت سياسي سياستمداران در هرجايگاه و منصبي با تامل در برخی رویه‌های نادرست، زمینه‌های تحقق همدلی و همزبانی بيشتر بین مسئولين و مردم را نه در ظاهر،  بلكه با رفتار و منش نیکو فراهم آورند تا بسترهاي مشاركت سياسي در فضاي نقد صحيح بيش از پيش فراهم شود.