ماهی گلی ریشه در سفره هفت سین ندارد

به گزارش پایگاه خبری و اطلاع رسانی جماران، با نزدیک شدن به ایام نوروز عرضه و فروش ماهی‌های سرخ به میزان قابل توجهی بالا می‌رود. چراکه این ماهی‌ها امروز دیگر جایگاه ویژه‌ای در سفره‌های نوروزی ایرانیان دارند و نمادی بر باروری و تحرک در سفره هفت سین هستند. آمار دقیقی از ماهی‌های عرضه شده در بازار وجود ندارد و بسیاری از این ماهی‌ها به دلیل عدم نگهداری مناسب از بین می‌روند. همین مساله در کنار این واقعیت که وجود ماهی در سفره هفت سین ریشه تاریخی ندارد بسیاری را به مخالفت با خرید این جانداران برانگیخته است. این درحالی است که هنوز برای مردم ایران ماهی جایگاه ویژ‌ه‌ای در سفره هفت سین دارد و حاضر به حذف آن نیستند. علاوه بر این، این رسم غلط عاملی برای کسب درآمد بالا برای افرادی می‌شود که اهمیتی برای حیات این ماهی‌ها قائل نیستند.

نماد باروری انار است نه ماهی

چند سالی است که افراد مختلفی تحت عنوان حامیان حقوق حیوانات در فضاهای مجازی مبارزه‌ای را برای خرید ماهی‌های قرمز در فضاهای مجازی آغاز کرده‌اند و هر ساله فعالیت‌های خود را افزایش می‌دهند. این افراد مدعی این هستند که حضور «ماهی گلی» در سر سفره‌های هفت سین ضرورتی ندارد و داشتن ماهی برای نوروز از آداب باستانی ایرانیان نیست. این افراد معتقدند این گونه از آبزیان برای نخستین بار در کشور چین تکثیر شد و پس از آن به ژاپن و کشورهای اروپایی راه یافت و 80 سال پیش همراه با صنعت چای وارد ایران شد. ماهی گلی در فرهنگ چینی در عید رها می‌شود تا نمادی برای جریان زندگی باشد در حالی که در ایران ما با زندانی کردن ماهی‌ها در تنگ بلور باعث از بین رفتن تعداد زیادی از این موجودات می‌شویم.

ماهی در ایران باستان

 بیشتر مردم ایران حتی نمی‌توانند به حذف ماهی از سفره‌های نوروزی فکر کنند. افراد زیادی ماهی را جزئی از سفره هفت سین می‌دانند و نبودن ماهی را به معنای کامل نبودن سفره هفت سین و در ادامه کامل نبودن سال پیش رو می‌دانند. این دسته از افراد معتقدند پرورش ماهی گلی به‌عنوان ماهی تزیینی در ایران باستان ریشه دارد چرا که در آثار باستانی کشف شده از ایران باستان شکل‌هایی از ماهی سرخ وجود دارد.

اهمیت حضور ماهی‌ها از نظر مردم

حضور ماهی در سفره‌های ایرانیان نقش به سزایی دارد و این در صحبت‌های مردم برجسته است. به‌عنوان مثال مهدی در موافقت با خرید ماهی می‌گوید: این یک رسم دیرینه است و ما باید آن ر ا پاس بداریم. او تاکید می‌کند: ما ایرانی‌ها از دیرباز اهمیت خاصی برای رسم و رسوم خود قائل بوده ایم. در عید نوروز ما رسم‌های زیادی داریم که خرید ماهی شب عید یکی از آنها است و مانند چیدن سفره هفت سین باید آن را انجام دهیم. حذف کردن بخشی از رسوم کم کم به حذف شدن آداب ما می‌انجامد و در نهایت چیزهایی غلط جای این امور را می‌گیرند مثل اتفاقاتی که در چهارشنبه سوری می‌افتد. اما روزبه که مخالف خرید ماهی است می‌گوید: این یک رسم ایرانی نیست و اصولا از چین وارد شده است. این یک رسم آبا و اجدادی نیست که ما بخواهیم آن را حفظ کنیم. از طرف دیگر مریم معتقد است که وجود ماهی در سفره نوروز باعث زیبایی آن می‌شود. او می‌گوید: ماهی زیبایی خاصی دارد و به ویژه ماهی شب عید خیلی زیباست. دیدن این موجودات زیبا باعث بهتر شدن روحیه انسان می‌شود و علاوه بر این، آدم احساس طراوت و شادابی و سرزندگی می‌کند. مریم تاکید می‌کند: من فکر می‌کنم یکی از دلایل مهمی که باعث شده تا ایرانیان در سفره‌های نوروزی ماهی بگذارند این است که آن را نماد زندگی می‌دانند و بهار هم که فصل سبز شدن و زندگی است. این تناسب باعث می‌شود تا افراد بخواهند ماهی در سفره عیدشان باشد. علاوه بر این، ما معتقدیم عید برای بچه‌ها است و حضور ماهی در سفره هفت سین بیشتر از هرچیزی بچه‌ها را خوشحال می‌کند. اما فاطمه، نظری مخالف نظر مریم دارد. او می‌گوید: به نظر من خرید ماهی عید و گذاشتن آن در سفره کار درستی نیست؛ چراکه این ماهی‌ها به سرعت می‌میرند و این اخلاقی نیست. فاطمه می‌گوید: به جای خرید ماهی شب عید می‌توان کارهای دیگری انجام داد. انجام این کار فقط باعث صرف پول می‌شود و سود این پول هم در جیب کسانی می‌رود که برای این حیوانات جز بخش سودآوری کمترین ارزشی قائل نیستند.حیدر هم که خود فروشنده ماهی در گلفروشی‌اش است دراین باره می‌گوید: من با خرید ماهی برای سفره عید مشکلی ندارم و آن را خیلی هم ضروری می‌دانم؛ چرا که بخشی از عید است و من به شخصه عاشق این هستم که در لحظه سال تحویل به ماهی‌ها خیره شوم ولی با فروش حیوانات دیگر مثل لاک پشت مخالفم چراکه این دیگر بخشی از رسم‌های نوروزی ما نیست و در واقع معنایی ندارد؛ علاوه بر این ما ایرانی‌ها موظف هستیم که این ماهی‌ها را پس از ایام نوروزی به رودخانه یا حوضی بیندازیم. در ضمن می‌توان یادگرفت چطور از این ماهی‌ها مواظبت کرد.

طلای سرخ دیگر؛ ماهی گلی سفره عید

علاوه بر دلایلی مثل نداشتن ریشه تاریخی ماهی‌ها در سفره هفت سین آنچه با نزدیک شدن به ایام عید درباره این ماهی‌ها جلب توجه می‌کند قیمت ماهی‌های عرضه شده در بازار است. قیمت‌ها با توجه به مکان فروش، اندازه و شکل این جانداران از دو تا پنج هزار تومان متفاوت است. با توجه به تکثیر ساده این آبزیان و کم هزینه بودن پرورش و عرضه آنها این هزینه برای ماهی‌ها بسیار بالاست. هرچند، پس از تحویل سال جدید هزینه به میزان قابل توجهی حتی بیشتر از ده برابر هم کاهش پیدا می‌کند. مسئولان محیط‌زیست اعلام می‌کنند: درباره تعداد ماهی‌هایی که در ایام نوروزی در بازارها عرضه می‌شود اطلاعات دقیقی به دلیل عرضه‌های زیاد و بدون مجوز در دسترس نیست و نمی‌توان آمار دقیقی از این ماهی‌ها منتشر کرد.اسماعیل کهرم در این باره به آرمان می‌گوید: این ماهی‌ها در صورت نگه داری مناسب به طور متوسط حدود 35 سال عمر می‌کنند و می‌توانند در این مدت زاد و ولد بالایی داشته باشند اما، به دلیل نا واردی و بی‌اطلاعی مردم درباره نگه داری این آبزیان از زمان ورود به خانه‌ها تا بعد از ایام نوروزی در صورت زنده ماندن یک سوم وزنشان را از دست می‌دهند.مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست اضافه می‌کند: به دلیل کوتاه کردن جان این ماهی ها، ما از مردم تقاضا داریم که تا جایی که می‌شود از خرید این ماهی‌ها امتناع کنند یا اینکه در کوتاه‌ترین زمان آنها را به حوضچه‌ها و دریاچه‌های مصنوعی بیندازند و از رها کردن ماهی‌ها در آب‌های روان دریاها و رودخانه‌ها جلوگیری کنند چرا که، بیشتر این جانداران قدرت زنده ماندن و سازگاری با آب‌های شیرین را ندارند.