نگاه شما: نقش کنکور در ضعف زبانی ایرانیها

حمید غلامی دکتری آموزش زبان انگلیسی و عضو هیئت علمی دانشگاه: سالهاست که همه ما از ضعف مفرط فارغ التحصیلان دانشگاهی درزبان انگلیسی مطلع هستیم و  شاهد فعالیت دانشجویان دکتری و حتی گاهآ اعضای هیئت علمی هستیم که نه تنها قادر به تکلم به زبان انگلیسی نیستند بلکه برای چاپ یک مقاله در یک مجله خارجی دست به دامان دیگران می شوند. کارشناسان امر انتقاداتی اغلب به حق را متوجه سیستم آموزشی ساخته اند، اما یک نکته در این نقدها فراموش شده است و آن اینکه در سیستم کنکور محور ایران، دانشجویان اغلب با توجه به سختی آزمون زبان ترجیح می دهند به جای یادگیری زبان بر دروس تخصصی خود تمرکز کنند فارغ از اینکه کلیدی ترین مهارت فعلی در دنیای علمی تسلط بر زبان انگلیسی است. در واقع بخشی از مشکل فعلی نتیجه آزمونهای زبان کنکور است.

 در این مقاله بدون استفاده از اصطلاحات تخصصی سئوالات  زبان آزمون دکتری سال گذشته بررسی میشوند.

قبل از آن بهحداقل ویژگیهای یک آزمون خوب نگاهی بیاندازیم. یک آزمون استاندارد بایستی:

1-    عملی بوده و با کمترین هزینه ممکن قابل اجرا باشد.
2-    بر اساس یک محتوای مشخص و بر اساس نیاز آزمون دهنده در آینده باشد.
3-     بین افرادی که به مهارت مورد نظر مسلط هستند و کسانی که تسلط کامل ندارند تمایز قائل شود.
4-    تاثیری مثبتی بر یادگیری موارد مورد آزمون داشته باشد.

 در این مقاله آزمون زبان عمومی کنکور برگزار شده  دکتری در رشته های فنی مهندسی در سال 92 بر اساس این معیارها سنجش  می گردد و برای آنکه این سنجش تنها بر اساس نظر نگارنده نباشد از ده نفر از افرادی که دارای مدرک دکترای تخصصی رشته آموزش زبان انگلیسی هستند کمک خواهیم گرفت. شایان ذکر است که ایراداتی مشابهی به کنکور ارشد نیر وارد است.

1-    یک آزمون استاندارد باید عملی بوده و با کمترین هزینه ممکن قابل اجرا باشد.

 اگر منصفانه به قضیه نگاه کنیم در زمینه عملی یودن، نمی توان انتطار داشت که آزمون شامل مهارت شنیدار یا گفتار نیز باشد چرا که هزینه و زمان برگزاری چنین آزمونی فراتر از توان سازمان سنجش خواهد بود، بنابراین در این بخش، می توان به آزمون نمره قبولی داد.

2. یک آزمون خوب باید بر اساس یک محتوای مشخص و بر اساس نیاز آزمون دهنده در آینده باشد.
در بررسی سئوالات بخش اول ( گرامر ) و در مقایسه این سئوالات با آزمون تافل اولین نکته عدم پراکندگی مناسب سئوالات است..بر خلاف سال های گذشته که سئوالات گرامر به شکل دایجست و چهارجوابی  ارائه شد. سئوالات سال گذشته فقط از نوع چهار جوابی هستند و نکات بسیار محدود و البته عمدتا غیر کاربردی را می سنجد.  در قسمت لغات که شاید بیشترین ایراد به آن وارد باشد  که بسیاری از لغات غیر کاربردی هستند. اگر چه ظاهرا" منبع اصلی لغات کتاب 3500 لغت است اما این کتاب پر از لغات غیر کاربردی است و حفط کردن این لغات حتی اگر ممکن باشد کاری عبث خواهد بود. برای مثال از میان 48 گزینه لغت، ده نفر دکتری آموزشی زبان انگلیسی به طور متوسط  11 لغت را کاملا نا آشنا می دانستند  وبا وجود اینکه 8  لغت برای آنها آشنا به نظر می آمد اما  معانی آنها را به یاد نمی آوردند. یعنی 40 حداقل % لغات  برای یک  دکترای آموزشی زبان ونه یک متقاضی رشته فنی مهندسی کاملا غیر کاربردی به نظر می آید.
( در زیر جدول لغات و رتبه بندی آنها به لحاظ تعدد تکرار در متون انگلیسی آورده شده است یه این معنا که لغاتی که دارای عدد کمتری هستند احتمال بیشتری یرای وجود در میان یک متن با 450 میلیون کلمه را دارا هستند.)

به یاد داشته باشید که تنها 18 لغت از48 لغت ممکن دارای رتبه زیر 10000 هستند به این معنی که در صورتیکه یک فرد 10000 لغت پر کاربرد زبان انگلیسی را از بر باشد (که امری بسیار سخت است) و با فرض ساده بودن متن سئوال می تواند تنها به حدود60% از سئوالات این بخش پاسخ دهد.

3- بین افرادی که به مهارت مورد نظر مسلط هستند و کسانی که تسلط کامل ندارند تمایز قائل شود.

متاسفانه نتایج حاصل از برگزاری آزمون نشان میدهد که این آزمون بین افرادی که بدون مهارت و دارای مهارت انگلیسی ابتدایی و یا حتی ماقبل متوسط هستند تمایز کافی را ایجاد نمیکند و این همان نقطه ای است که باعث سرخوردگی  داوطلبان در دنبال کردن یادگیری زبان می شود چرا که رسیدن به سطح پیشرفته نیازمند چندین سال تلاش خواهد بود وتلاش آنها در سال منتهی به کنکور منجر به موفقیت نخواهد شد. . برای مثال از 3 فردی که دارای مدرک آیلتس با نمره حداقل 6 بودند و متقاضی ورود به دوره دکتری هستند تنها یک نفر توانست به بیش از 40 درصد سئوالات گرامر پاسخ صحیح دهد متوسط درصد دکتراهای زبان که سالهاست گرامر تدریس می کنند حدود 80 درصد بود. در حقیقت سئوالات توانایی تمایز ایجاد کردن بین افراد با مهارت متوسط به بالا و پیشرفته را خواهد  داشت اما زحمت افرادی که چند سال را در کلاسهای زبان سپری کرده اند تا به سطح متوسط یرسند  را هدر خواهد داد.بادر نگاهی به کارنامه رتبه های برتر سال گذشته به ندرت شخصی را خواهید یافت که بیش ار 50 درصد از سئوالات را پاسخ داده باشد و این یعنی سختی بیش از حد آزمون زبان! 

4- تاثیری مثبتی بر یادگیری موارد مورد آزمون داشته باشد.

از طراح سئوالات باید پرسید که هدف واقعی این سئوالات را چه چیزی قرار داده و خود وی به عنوان یک داوطلب آیا حاضر است زحمت حفظ کردن این لغات و مطالعه در مورد نکات گرامری بسیار پیجیده را به خود بدهد. باید به یاد داشت که طراح سئوال کنکور در مسند قضاوت نشته و قرار است در مورد شایستگی افرادی که با امید بسیار سالها زحمت درس خواندن را به خود داده اند قضاوت کند. آیا انصاف است که فردی که هیچ تسلطی بر زبان ندارد با فردی که مدتی را صرف این کار کرده است یکسان قضاوت کنبم؟

یا توجه به موارد فوق و یا توجه یه آشنایی نسبی با کارکنان ساعی سازمان سنجش، امید است آزمونهای بعدی زبان واقع بینانه تر طراحی شوند و افراد را به یادگیری زبان تشویق کنند.