جایگزینی مرابحه با قرضالحسنه غیرشرعی است/ دلایل سقوط سپردههای قرضالحسنه بانکها
اگرچه برخی از موسسات پولی در عقود خود عنوان قرضالحسنه را حذف و واژه مرابحه را جایگزین آن کردهاند اما یک کارشناس ارشد در مسایل بانکی، این اقدام را مشروط بر پرداخت سود، باطل و غیرشرعی عنوان کرد.
غلامرضا مصطفیپور در گفتگو با خبرنگار تابناک اقتصادی توضیح
داد: مرابحه یکی از عقود مبادلهای است که در طبقهبندی های عقود اسلامی قرار میگیرد.
این عقد شبیه فروش اقساطی است که به صورت خرید نقد توسط بانک و فروش اقساطی به
تسهیلات گیرنده انجام میشود اما تفاوت مرابحه با فروش اقساطی در این است که فروش اقساطی در بخشهای تولید و خدمات کاربرد
دارد اما مرابحه در تمام بخشهای اقتصادی حتی تجارت و بازرگانی و مصرف نیز قابل
اعطا به متقاضی است.
وی با تاکید بر اینکه مرابحه از نظر ماهیتی جزو عقود مبادله ای است، متذکر شد: با توجه به ماهیت ذکر شده، این عقود امکان شارژ کردن سود برای پرداخت کننده را دارد اما در مقابل قرضالحسنه یک فعالیت انتفاعی و اسلامی محسوب میشود که در آن انتظار پرداخت سود وجود ندارد و اگر شرط سود بر آن عنوان شود، این عقد باطل بوده و غیرشرعی است. از این رو، هرگونه تشابه قائل شدن بین مرابحه و قرضالحسنه اندیشه اشتباهی خواهد بود.
مرابحه و قرضالحسنه وجه اشتراکی ندارد
مصطفیپور در خصوص استفاده برخی موسسات از عنوان
مرابحه به جای قرضالحسنه گفت: باید در ابتدا دید نحوه کاربرد این لغت به چه صورت
است. اگر بر روی قرض الحسنه قرار است پارژ سود صورت گیرد، این عقد باطل خواهد بود و
هم ردیف قرار دادن عقد مرابحه با قرض الحسنه که جزو پرداختهای غیراقتصادی است،
اشتباه است.
وی اضافه کرد: به طور کلی مقایسه این دو از لحاظ در وجه اشتراک در کاربرد و یا ماهیت حقوقی صحیح نیست.
به گزارش تابناک اقتصادی، حذف قرض الحسنه بازی جدیدی است که در تبلیغات جدید موسسه مالی و اعتباری
کوثر دیده میشود و با کشیدن ضربدر بر روی قرض الحسنه، این موسسه مردم را
تشویق میکند که دیگر سنت قرضالحسنه به جای نیاورند و به تسهیلات سوددار
گرایش پیدا کنند. تبلیغاتی که حذف قرض الحسنه از سیستم پولی کشور را رواج میدهند، پایانی است بر سالیان سال فرهنگسازی برای ترویج سنت قرض الحسنه.
دلایل کاهش سپردههای قرضالحسنه بانکها
مدیرعامل خوشنام و سابق بانک قرض الحسنه مهر ایران در خصوص
دستور شورای پول و اعتبار مبنی بر ملزم کردن بانکها به تشکیل صندوق برای داشتن
فعالیتهای قرضالحسنه نیز گفت: این دستور نافی جذب سپردههای قرضالحسنه از سوی
بانکهای کشور نخواهد بود. به عبارت دیگر، بانکهایی که صندوق قرضالحسنه تشکیل میدهند،
صرفا به جذب سپرده قرض الحسنه و پرداخت تسهیلات قرض الحسنه مبادرت ورزیده و فعالیت
در سایر عقود برای آنها ممنوع است اما بانکهای دیگر علاوه بر داشتن عقد عقود
مختلف و سودآور میتوانند در زمینه عقد عقود قرض الحسنه نیز فعالیت کنند.
مصطفی پور اما دلیل کاهش سپردههای قرضالحسنه را در سالهای گذشته به این شرح عنوان کرد: یکی از این دلایل آن است که جلوی پرداخت تسهیلات سودآور از محل منابع قرضالحسنه در بانکهای تجاری گرفته شده است؛ لذا بانکهای تجاری دیگر انگیزهای برای عقد مبادلات قرضالحسنه ندارند. به این ترتیب ابزارهای تشویقی محدود شده و تبلیغات کاهش یافته است.
وی خاطر نشان کرد: اگرچه سپردهگذاران قرضالحسنه همچنان در جامعه حضور دارند و آماده مشارکت در این امر اسلامی و خداپسندانه هستند اما بانکها کمتر توجهی به قرضالحسنهها از خود نشان می دهند.
30 هزار میلیارد ریال منابع جذب کردیم
مصطفی پور به دوره فعالیت خود در بانک قرضالحسنه مهر ایران تا 12 مهر 93 اشاره کرد و گفت: در این مدت چهار سال حدود 30 هزار میلیارد ریال منابع قرضالحسنه جذب شد که تمام آن از محل سپردهگذاریهای مردمی بود. در عین حال، در این مدت نسبت مصارف به منابع بانک نیز هیچ گاه قرمز نشد و به بانک مرکزی بدهکار نشدیم، همچنین درصد مطالبت معوق به سررسیدگذشته ها و مشکوک الوصول ها نیز کمتر از یک درصد محاسبه میشد. لذا میبینیم که فعالیتهای قرضالحسنه به دلیل انساندوستانه بودن در کشور ما مورد توجه زیادی قرار دارد.
