تمدید مذاکرات هستهای و استعفای هیگل؛ هواداران بوش بازمیگردند؟
هرچند به ظاهر استعفای اجباری چاک هیگل از وزارت دفاع امریکا و تمدید گفتوگوهای هستهای با ایران در ژنو ارتباطی با هم ندارند، هر دو پیروزیهای قابل توجهی برای سیاست خارجی مداخلهجویانه و تقابلی مورد حمایت نومحافظهکاران امریکایی است که با اینکه در خارج از امریکا شکستهای بزرگی را رقم زدند، همچنان در واشنگتن پرقدرت هستند.
به گزارش «تابناک»، فیلیپ جرالدی، کارشناس شناخته شده امنیت بینالملل و مبارزه با تروریسم که پیش از این افسر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا بوده و دکترای خود را در رشته تاریخ اروپا از دانشگاه لندن گرفته، نگاهی متفاوت به این اتفاقات دارد.
به عقیده وی، هر دوی این اتفاقات ارتباطی هم با اسرائیل دارد. نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل به صراحت از شادی خود از نرسیدن گفتوگوها به توافق نهایی و تمدید آن سخن گفت. این اتفاق جان مککین سناتور جمهوریخواه آریزونا را هم خوشحال کرد که بعد از آن خواستار تشدید تحریمها شد و هر توافق با ایران را نیازمند تأیید کنگره دانست تا به این ترتیب راه توافق بد با ایران مسدود شود.
هرچند استعفای هیگل نیز در قالب تمایل رئیسجمهور آمریکا به دخالت در مسائل جزئی وزارت دفاع نمایش داده شد، فرماندهان ارشد پنتاگون در مسیر تقابل با سوزان رایس، مشاور امنیت ملی آمریکا قرار داشتند، زیرا تصمیمات دائما در حال تغییر رایس در مورد خاورمیانه را مخرب میدانند. آنها ممکن است ژنرالها و آدمیرالهایی خودشیفته باشند، ولی احمق نیستند.
برعکس هیگل، حلقه خصوصی تیم امنیت ملی آمریکا یعنی سامانتا پاور، سوزان رایس و والری جارت از همان قماش رئیسجمهور هستند. این سه، چهرههایی دانشگاهی هستند که در خانوادههایی مرفه بزرگ شدهاند و هیچ گاه با سختیهای کار نظامیها آشنا نشدهاند. قرار نیست بچههای آنها جایی در یک نبرد نظامی کشته شوند. برداشت آنها از استفاده از قدرت نظامی آمریکا برای حل مشکلات و مداخله در خارج بسیار انتزاعی است.
در مقابل، چاک هیگل سابقه طولانی نظامی داشت. وی به خاطر سوابقش به عنوان کهنهسرباز جنگ ویتنام تشویق شده و همین سوابق وی باعث شده بود، چه در دوره سناتوری و چه وزارت دفاع هیچ گاه جنگ را گزینه اول نداند. وقتی وی به تیم کاری اوباما پیوست، امیدها را به افزایش قدرت نیروهای طرفدار تعقل و میانهروی افزایش داد.
هیگل تا حدی نیز قربانی سیاستی شد که بر اساس آن، اسرائیل همیشه در اولویت است. هیگل وقتی سناتور بود گناهی مرگبار مرتکب شد و اظهار داشت: «لابی یهود بسیاری را در کنگره مرعوب میکند» و «من یک سناتور اسرائیلی نیستم، من سناتوری امریکایی هستم». از زمان آن گناه به بعد، لابی یهودیان هیچگاه به هیگل اعتماد نداشت. به همین دلیل لابی طرفدار اسرائیل هر چه در توان داشت به کار گرفت تا هیگل به وزارت دفاع نرسد. وزیر دفاع شدن هیگل، شکستی سخت برای آیپک تلقی شد و اکنون رابرت کوهن، رئیس این لابی هوادار اسرائیل باید خوشحال باشد. حالا او میتواند لبخند بزند و یادآوری کند که زهر انتقام مانند غذایی است که باید بعد از سرد شدن به قربانی خورانده شود.
بنابراین اکنون هیگل رفته است و جای او را کسی خواهد گرفت که هم مورد حمایت نومحافظهکاران باشد و هم مداخلهجویان لیبرالی که حول سوزان رایس جمع شدهاند. گزینه جدید، کسی خواهد بود که مشتاقانه به تیم حامی جنگهای صلیبی بچگانه مستقر در کاخ سفید خواهد پیوست.
کنار رفتن هیگل با روی کار آمدن کنگرهای همراه شده که مواضع سختی در مقابل اوباما خواهد داشت. ویلیام کریستول بنیانگذار نشریه نومحافظهکار ویکلیاستاندارد این هفته موضع این گروه را به صراحت درباره اوباما بیان کرد و اظهار داشت: «آمریکا با این بدشانسی رو به روست که تا دو سال دیگر رئیسجمهوری ضد اسرائیلی دارد. آمریکا این شانس را دارد که در این دو سال کنگرهای طرفدار اسرائیل دارد. برای این کنگره، این باید یک اولویت باشد که با اظهارات و اقدامات خود به طور صریح به اسرائیل و دشمنانش یادآور شود که فشار بر اسرائیل موفق نخواهد بود و اینکه آمریکا در جنگ مشترک با ترور و بربریت در کنار اسرائیل خواهد بود».
روی کار آمدن کنگره جدید، خبری جذاب برای سازمان صهیونیستی آمریکا (ZOA) نیز هست که اجلاس سالانه خود را ده روز پیش در نیویورک برگزار کرد. تد کروز سناتور تگزاس سخنران ویژه این اجلاس بود که ضمن اعلام اینکه اسرائیل با تهدیداتی بیسابقه روبه روست، اوباما را با چمبرلن نخستوزیر انگلیس در سال ۱۹۳۸ مقایسه کرد که ضعف وی باعث اقدامات نازیها شد و کشیشی به نام جان هاگی از سازمان «مسیحیان متحد برای اسرائیل» اوباما را یهودستیزترین رئیسجمهور تاریخ آمریکا دانست.
همه اینها در شرایطی است که تمدید مذاکرات هستهای در ژنو با ایران به عنوان کشوری که اجازه نداد آمریکا در عراق برنامههایش را با موفقیت به پایان برساند و به عنوان کشوری که اسرائیل همه خلافکاریهای خود را با بهانه وجود تهدید آن توجیه میکند، به دوستان اسرائیل هم زمان کافی و هم امکان سازماندهی برای به شکست کشاندن مذاکرات داده است. کنگره جدید آمریکا یقینا همه تلاش خود را خواهد کرد که یا مانع توافق با ایران بشود یا اینکه توافق احتمالی را به هم بزند. دوستان اسرائیل اگر بتوانند ۶۷ رأی کافی برای مقابله با وتوی اوباما را به دست آورند، قطعا تحریمهای جدید علیه ایران را تصویب خواهند کرد تا شانس توافق از بین برود. در حالی که جمهوریخواهان این تعداد رأی را ندارند، باید به آرای دوستان اسرائیل در میان دموکراتها دل ببندند.
سناتور الیزابت وارن که همیشه مواضعی ترقیخواهانهای دارد ،مگر اینکه مساله فلسطین در میان باشد، اولین ملاقات خود را با نتانیاهو انجام داده است تا سندی مهم را در کارنامه خود در مسیر رسیدن به ریاست جمهوری ثبت کند. او در تلاش برای رسیدن به ریاست جمهوری تنها نیست، ولی باید نشان دهد که بیشتر از هیلاری کلینتون طرفدار اسرائیل است؛ کاری که به نظر ممکن نمیآید!
ولی مهمتر از این دو، بزرگترین پیروزی نومحافظهکاران، سلطه آنها بر موضوع روابط با روسیه است. در حالی که منافع ملی آمریکا با روابط بهتر با روسیه تأمین خواهد شد، تشدید تنش با روسیه منطقی به نظر نمیرسد.
ویکتوریا نولاند دستیار وزیر خارجه در امور اروپا و اوراسیا که سال گذشته بحران اوکراین را کلید زد، اخیرا در ریگا پایتخت لتونی قول داده است که سربازان آمریکایی و اروپایی آماده هستند که جان خود را فدای امنیت کشورهای بالتیک کنند.
روشن نیست، سربازان آمریکایی واقعا آماده باشند جان خود را قربانی امنیت استونی، لتونی و لیتوانی کنند، ولی واقعیت این است که تنها راه ممکن برای مرگ تراژیک یک نومحافظهکار زیادهروی در خوردن غذای تجملی مانند جگر چرب است. نولاند از این مسأله آگاه بوده و احتمالا قصد داشته، تجاوز ناتو به حریم روسیه و زیر پای گذاشتن توافقات قبلی ناتو با روسیه را به فراموشی بسپارد.
