از سیاست «سکوت» تا تب «آمار»

اطلاع‌رسانی از بحران، علم و دانشی رسانه‌ای‌ است که نمایندگان رسانه‌های همگانی از یک سو و مدیریت بحران نیز از سوی دیگر باید به آن آگاهی داشته باشند و در مدیریت شرایط بحرانی از آن در راستای اهداف خود بهره بگیرند.

به گزارش «تابناک»، حسین درخشان، سخنگوی سازمان امداد و نجات هلال احمر درباره «نقش رسانه در مدیریت بحران» گفت: من بر این باورم که فعالیت رسانه در کشوری حادثه‌خیز و بحرانی یکی از موضوعات مهم در حوزه فعالیت‌های مطبوعاتی و روزنامه‌نگاری است، به ‌گونه‌ای که می‌توان اهمیت آن را مانند فعالیت امدادگران و پزشکان عنوان کرد.

وی که به مناسبت «هفته اطلاع‌رسانی و پیشگیری از سوانح و حوادث» با ایسنا گفت‌وگو کرده، با اشاره به ظرفیت بالای رسانه‌ها در قبل از وقوع بحران، حین و پس از آن‌ گفت: «باید قبول کنیم که مصیبت‌دیدگان بحران به‌‌ همان اندازه که به تغذیه و درمان بالینی نیاز دارند، به اطلاعات از موقعیت جدید خود و بازسازی روحی و روانی و همراهی جامعه با آنان نیز نیاز دارند که این مهم از وظایف رسانه‌های همگانی است‌».

درخشان با بیان اینکه اطلاع‌رسانی از بحران، علم و دانشی رسانه‌ای‌ است که نمایندگان رسانه‌های همگانی از یک سو و مدیریت بحران نیز از سوی دیگر باید به آن آگاهی داشته باشند و در مدیریت شرایط بحرانی از آن در جهت اهداف خود بهره بگیرند، افزود: البته باید‌ها و نبایدهایی نیز در مورد اطلاع‌رسانی بحران وجود دارد، به ‌گونه‌ای که مدیران بحران باید بداند چه اطلاعاتی را در چه زمانی و برای چه مخاطبانی ‌بگویند. گاهی یک اطلاع‌رسانی بی‌موقع و اشتباه می‌تواند ‌جامعه بزرگی را دچار وحشت کند و در مقابل، یک اطلاع‌رسانی کوتاه و بموقع می‌تواند جامعه‌ای را از نگرانی و خسارات جبران‌ناپذیر برهاند.

سخنگوی سازمان امداد و نجات، فعالیت رسانه‌ای در بحران را ‌فعالیت کاملا تخصصی توصیف کرد و گفت: به نظرم بایستی همه مدیرانی که می‌خواهند بحرانی را مدیریت کنند و به نقطه ثبات برسانند، از ابعاد آن آگاهی کامل داشته باشند، چراکه گاهی حرف‌ نزدن مدیران بحران نیز پیامدهای ‌جبران‌ناپذیری دارد و اشتباه محض است.


وی افزود: معمولا مدیران بحران در ایران از این مدل «سکوت برای عبور از بحران» استفاده می‌کنند که درست نیست، زیرا در هنگام بحران، هدفمند و با برنامه اطلاع‌رسانی کردن مهم است و در هر مرحله از بحران یک شیوه اطلاع‌رسانی اعمال می‌شود که آن نیز یک فعالیت کاملا علمی و تخصصی است. مدیریت اطلاع‌رسانی و خبر در بحران یک مدیریت علمی است و به متغیرهای زیادی بستگی دارد.

درخشان در ادامه با انتقاد از برخی رفتارهای رسانه‌ای گفت: متأسفانه می‌بینیم که برخی رسانه‌ها با برجسته‌سازی نادرست برخی رخدادها، سعی در عادی جلوه ندادن یک حادثه دارند و این در حالی ا‌ست که برجسته‌سازی و بزرگ‌نمایی اتفاقی که رخ داده در بیشتر مواقع موجب سلب اعتماد می‌شود. حتی ‌گاه دیده می‌شود، هنگامی که خبرنگاری از پاسخ مسئولی ناامید می‌شود، خود بر اساس دیالوگ‌های رد و بدل شده به نگارش خبری مبادرت می‌کند که شاید با واقعیت فاصله زیادی داشته باشد.

وی که سابقه سال‌ها کار امداد و نجات را در کارنامه خود دارد، در ادامه به «تب دریافت آمار در بین خبرنگاران» اشاره کرد و گفت: تجربه نشان داده همه خبرنگاران در هنگام بروز حوادث بیشتر به دنبال آمارهای ‌کشته‌ها، مجروحان و... هستند؛ باید استراتژی خاصی برای فعالیت رسانه‌ای در زمان بحران اتخاذ و ابلاغ شود که ‌در پیش گرفتن راهبردی برای عدم برجسته‌سازی بسیاری از بحران‌ها، ارائه گزارش تصویری مطلوب و... از مزایای آن است و می‌تواند راهگشای خبرنگاران و حتی مسئولان ساماندهی بحران باشد.

سخنگوی سازمان امداد و نجات با بیان اینکه اینکه رسانه‌ها در بحران‌های ناشی از حوادث طبیعی در مرحله قبل از بحران (مرحله پیشگیری، آمادگی)، مرحله حین بحران (مرحله پاسخگویی سریع، امداد و نجات) و همچنین مرحله پس از بحران (مرحله بازتوانی، بازیابی مجدد) نقش مهمی دارند، افزود: نبود مرکزی برای ثبت اطلاعات و آمار حوادث، همیشه یکی از حلقه‌های مفقوده عملیات‌های امداد و نجات بود؛ اما چند سالی است ‌مراکز کنترل و هماهنگی عملیات در کلیه استان‌ها مشغول ثبت اطلاعات حوادث رخ‌ داده استان در ۲۴ ساعت شبانه‌روز هستند.

وی در پایان از اعلام آمادگی این سازمان برای آموزش اصول اولیه کمک‌های اولیه به خبرنگاران خبر داد و گفت: تدوین دستورالعمل نحوه ارتباط با رسانه در حالت عادی و زمان اضطرار توسط جمعیت هلال احمر یکی دیگر از اقدامات مهم در این رابطه است که در حال اجراست؛ اما گویا هنوز راه طولانی‌‌ برای پیمودن مسیر فعالیت همسوی بحران و رسانه وجود دارد.