سان تاریخی رفسنجانی از ارتش عراق
سفر تاریخی هاشمی رفسنجانی به عراق نمادی از تغییر ماهوی در روابط ایران و عراق است. آنکه دیروز در بغداد از نظامیان عراقی سان دید، روزگاری در کسوت فرمانده عالی سپاهیان ایران، فرمان حمله به ارتش عراق را صادر می کرد.
به نوشته سرمایه، اما امروز وی با پیام دوستی به بغداد رفته و چنین به رسم دوستی و باعزت و احترام میزبانی می شود. هاشمی رفسنجانی که در دهه 60 فرماندهی عالی جنگ با عراق را در نظام تصمیم گیری ایران برعهده داشت و اکنون در عالی ترین و رسمی ترین سطح تشریفات از سوی رئیس جمهوری عراق، به عنوان مهمانی ویژه مورد استقبال قرار گرفت.
هفته و ماهی را نمی توان یافت که مسوولان ارشد ایران و عراق از بغداد و تهران بازدید نکنند. هنوز یک ماه از سفر ولایتی و متکی به بغداد نگذشته و درست چند روز پس از بازدید طالبانی از تهران، رفسنجانی نیز به عراق رفته است و این شاخص هایی از شکل گیری یک پیوند نوین بین تهران و بغداد است. پس از سقوط دولت صدام، روابط ایران و عراق دچار تغییر اساسی شده است. در 35 سال دوران حکومت بعثی ها به دلیل حاکمیت نوعی فضای بی اعتمادی روابط سردی بین دو کشور حاکم بود. قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، دولت عراق حکومت شاه ایران را عامل آمریکا می دانست و در مساله جزایر سه گانه ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک موضعی تند علیه ایران داشت. کمک ایران به کرد های عراق در دهه 1970 بر تیر گی روابط طرفین افزود و به رغم امضای قرارداد 1975، عراق درصدد فرصتی برای حمله به ایران بود که نتیجه این دیدگاه حمله سال 1980 (1359) و جنگ هشت ساله بین دو کشور بود. بعد از پایان جنگ تحمیلی نیز سیاست های خصمانه عراق و صدام حسین در قبال ایران در چارچوب حمایت از منافقین و مساله اسرا و بی اعتنایی به حل و فصل مسائل باقی مانده از دوران جنگ نمود پیدا می کرد.
در طرف مقابل پیش از سقوط صدام، دولت ایران سال های متوالی میزبان و محل فعالیت سیاستمداران مخالف صدام بود که پس از وی به قدرت رسیدند. پس از تشکیل و شروع به کار شورای حکومتی انتقالی به عنوان جانشین حکومت بعث، ایران در بین کشور های همسایه عراق اولین کشوری بود که شورای حکومتی عراق را به رسمیت شناخت. ایران پس از مدت کوتاهی ضمن ارتقای روابط دیپلماتیک از سطح کاردار به سطح سفیر، سفیر جدید خود را به عراق اعزام کرد و سفیر عراق را در تهران پذیرفت. این مساله از آن جهت دارای اهمیت است که بسیاری از کشورهای عربی و همسایه عراق حاضر به اعزام سفیر خود به عراق جدید نشده بودند و سال ها بعد و در چند ماه اخیر به سمت اعزام تدریجی سفرای شان به بغداد حرکت کردند و حتی هنوز مصر و عربستان دو مدعی اصلی رهبری جهان عرب حاضر نشده اند سفرای شان را در بغداد فعال کنند. ایرانی ها و عراقی ها در چنین فضایی درصدد عبور از دوران بی اعتمادی گذشته و ایجاد روابطی عادی و براساس الزامات همسایگی هستند.
ایران و عراق دیگر نمی خواهند لشکرهای شان را در مرزهای مشترک متمرکز کنند و سفر هاشمی به بغداد را باید نماد تحقق چنین نگرش و اراده ای در بین رهبران دو کشور به شمار آورد.
