«اخضر ابراهیمی» در تهران به دنبال چیست؟

بحران سوریه بیش از سه سال است‌ ادامه دارد. این در حالی است که چشم‌انداز پایان درگیری‌ها در سوریه چندان روشن نیست. کنفرانس ژنو ۲ نزدیک به دو ماه پیش با جنجال‌های فراوان بر سر دعوت ایران به این کنفرانس بدون نتیجه به پایان رسید. حال پس از دو ماه از پایان کنفراس ژنو ۲ اخضر ابراهیمی، نماینده مشترک دبیرکل سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور سوریه به منظور دیدار و گفت‌وگو با مقامات کشورمان به تهران سفر کرده است.

در همین رابطه «تابناک» در گفت‌و‌گو با محمد ایرانی، سفیر سابق ایران در اردن و لبنان و کار‌شناس مسائل سوریه، اهداف سفر اخضر ابراهیمی به ایران را ‌بررسی کرده است.

این کار‌شناس مسائل سوریه گفت: مجموعه درگیر در بحران سوریه، نقش جمهوری اسلامی را در تحولات سوریه پذیرفته‌اند؛ هرچند برخی از این طرف‌ها به دلایل معلوم یا نامعلوم، تمایلی به اعلام و اعتراف به این نقش ندارند. واقعیت این است که به دلیل روابط گسترده و شبه اشتراتژیک ایران و سوریه (عمر این روابط بیش از سی سال است) وضعیتی فراهم شده که چه بخواهیم ‌یا نخواهیم در هم تنیدگی روابط در ابعاد سیاسی و راهبردی همراه با نگاه مشترک به موضوعات منطقه‌ای دو کشور، نقش ایران را در تحولات سوریه اجتناب‌ناپذیر کرده است.

ایرانی گفت: دعوت از ایران برای نشست «ژنو ۲» از‌‌ همان روزهای پایان اجلاس «ژنو ۱» که در ژوئن سال ۲۰۱۲ برگزار شد، آغاز شده بود. از‌‌ همان آغاز جبهه غرب و ایالات متحده از یک طرف و گروه‌های معارض و در کنار آن‌ها عربستان سعودی از طرف دیگر بر موضوع عدم مشارکت ایران اصرار داشتند؛ بنابراین، به رغم تلاش‌ها، دعوت از ایران برای حضور در آن کنفرانس پس گرفته شد.

وی افزود: از یک طرف واقعیت صحنه جنگ سوریه پس از برگزاری «ژنو ۲» و بی‌نتیجه ماندن این مذاکرات و‌ از طرف دیگر پیشروی‌های اخیر میدانی نیروهای نظامی سوریه در جبهه داخلی به ویژه در مناطق استراتژیک «یبرود» و «القلمون» نه تنها آقای اخضر ابراهیمی بلکه قدرت‌های فرامنطقه‌ای را به این جمع‌بندی رسانده است که در این مرحله از ظرفیت‌های ایران برای یافتن راهکار سیاسی بحران سوریه استفاده کنند.

سفر اخضر ابراهیمی نشان می‌دهد که وی به عنوان نماینده سازمان ملل و نماینده اتحادیه عرب به این جمع‌بندی رسیده ‌که در بن بست موجود در صحنه سیاسی و نظامی در سوریه، جمهوری اسلامی ایران باید نقش‌آفرینی کند.

سفیر سابق ایران ادامه داد: موضوع دیگری که در صحنه داخلی سوریه امروز بحث برانگیز است و جبهه غرب با آن موافق نیست، موضوع برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در سوریه است. قرار است کمتر از سه ماه دیگر انتخابات برگزار شود.

اخضر ابراهیمی پیشتر اعلام کرده ‌بود که برگزاری انتخابات در سوریه در اوضاع کنونی، روند مذاکرات با مخالفان را با شکست روبه‌رو خواهد ساخت؛ برای همین، خواستار تعویق برگزاری انتخابات شده است. البته این نظر تنها اخضر ابراهیمی نیست، بلکه جبهه مقابل یعنی امریکا، عربستان سعودی و ائتلاف معارضان نیز نگرانند.

ایرانی گفت: مخالفان دولت بشار نمی‌توانند با رویدادی مثل برگزاری انتخابات ـ که پیشتر از آن حمایت کردند ـ مخالفت کنند. از سوی دیگر، در صورت برگزاری انتخابات که به هر حال یک رویداد سیاسی مهم در سوریه تلقی می‌شود و پیشروی‌های میدانی در داخل، وضعیت دولت سوریه از گذشته مستحکم کرده خواهد شد.

در واقع برگزاری انتخابات و پیشروی‌ها شرایط دولت را بهتر از گذشته خواهد کرد و این امر قطعا به ضرر منافع دولت‌هایی مثل عربستان سعودی و جبهه ائتلاف معارضان خواهد بود. تلاش اخضر ابراهیم در این چهارچوب است که به نوعی دولت سوریه قانع شود، این انتخابات به تعویق بیفتد و برگزار نشود.

ایرانی در پایان گفت، موضع ایران هم از قبل مشخص و روشن است. از ابتدا ایران به دنبال بازگشت ثبات و آرامش در سوریه بوده است. به رغم اینکه وظیفه نهادهای بین‌المللی مثل سازمان ملل است که امنیت و آرامش را در کشورهای مختلف ایجاد کند. ایران هم در این چهارچوب به دنبال بازگشت آرامش و ثبات در سوریه بوده است.

ایران به دنبال برگزاری اتخابات است، چون بر این باور است، انتخابات یک روش سیاسی برای پایان بحران سیاسی سوریه است. تفاوت این دور از انتخابات با دوره‌های گذشته این است که انتخابات بر عکس دفعات گذشته که فقط شبه رفراندومی بود، این بار با حضور نامزدهای متعدد برگزار می‌شود. این مردم سوریه هستند که سرنوشت خودشان را برای آینده رقم می‌زنند؛ نه اینکه دیگران برای مردم این کشور تصمیم بگیرند؛ البته گویا این پیام به آقای ابراهیمی در این سفر منتقل شده است.