ناگفته های مظاهري درباره تهدید مرعشی

روزنامه تهران امروز نوشت: مرداد ماه امسال حسين مرعشي از اعضاي حزب كارگزاران در مورد تيم اقتصادي سيد محمد خاتمي صحبت‌هايي كرده بود كه يكي از مخاطبان اصلي آن طهماسب مظاهري رئيس كل اسبق بانك مركزي و از اعضاي تيم اقتصادي خاتمي بود. او در سال‌هاي ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۰ مشاور رئيس‌جمهور و رئيس دفتر مشاوران رئيس‌جمهور بود.در اين مدت دبير ستاد اقتصادي دولت نيز بود. وي در دولت نهم از ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۳ وزير امور اقتصادي و دارايي بود و از سال ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۵ به‌عنوان معاون‌كل وزارت امور اقتصادي و دارايي فعاليت كرد.او در دولت احمدي‌نژاد هم مدتي رئيس كل بانك مركزي بود.

مظاهري در اين گفت‌وگو تاكيد مي‌كند فرصت كافي در اختيار مرعشي بوده كه صحبت‌هايش را اصلاح كند خود آقاي خاتمي هم تاكيد داشته كه بايد پاسخ درخور به او داده شود. اما اصلاح نكردن اين صحبت‌ها از سوي مرعشي حالا باعث شده او بعد از 16 سال دست به افشاگري از اختلاف‌هاي ميان مديران دولتي در دولت خاتمي بزند و نظراتي در مورد سياست‌هاي اقتصادي هاشمي را بيان كند.

او خاطره‌اي از دوران مسئوليتش بيان كرده كه به روشني به معني سوءاستفاده مرعشي از موقعيتش در مجلس است. مظاهري سياست تعديل اقتصادي بدون سياست جبراني را يك داروي تلخ مي‌نامد و مي‌گويد:توسعه تورمي در دنيا مذموم است.

مظاهري گفته يك روز حين برگزاري جلسه هيات دولت، به بنده پيغام دادند آقاي مرعشي با شما كاردارند.بحث جلسه دولت به نوعي بود كه نبايد جلسه را ترك كنم.پيغام دادم كه الان نمي‌توانم از جلسه بيام بيرون.بعد از جلسه (ظهر) همديگر را مي‌بينيم.متعاقب آن ديدم يك برگ كاغذ از خارج جلسه به داخل آوردند و روي آن امضاي تعدادي از اعضاي دولت را جمع مي‌كنند.در نهايت آن كاغذ را به آقاي دكتر شيباني، رئيس كل وقت بانك مركزي، دادند و او امضا كرد.ديدم صورتجلسه هيات امناي حساب ذخيره ارزي است و رقمي حدود 150 ميليون دلار ارز براي خريد 3 هواپيما تخصيص داده شده است به آقاي شيباني گفتم اين مصوبه 3 تا ايراد اساسي دارد و موضوع موكول به بررسي كارشناسي شد. جلسه كه به اتمام رسيد،گفتند آقاي مرعشي در مجلس يك متن استيضاح نوشته و بيش از 15 امضا جمع و به مجلس تقديم كرده و پيغام داده كه اگر مصوبه را همانطور كه خواسته بوديم امضا كند، استيضاح را پس مي‌گيرم، اگر نه آن را به جريان مي‌گذارم.

به آقاي كرباسيان گفتم به آقاي مرعشي بگو كه اين فرصت خوبي است كه موضوع را در جلسه علني مجلس كه به صورت مستقيم و زنده پخش مي‌شود مورد بحث قرار دهيم.من از اين استيضاح استقبال مي‌كنم.فقط بدانيد كه وقتي موضوع مطرح شود، من همه مطالب را كامل و بدون كم و كاست براي مردم و نمايندگان مردم توضيح مي‌دهم و تشريح مي‌كنم.آقاي كرباسيان اين پيغام را به آقاي مرعشي رساند.نيم ساعت بعد خبر آمد كه استيضاح را پس گرفته‌اند. 

مظاهري در بخشي از اين گفت‌وگو با بيان اينكه وقتي خاتمي به عنوان رئيس‌جمهور انتخاب شد با معضلات اقصادي جدي روبه‌رو شد و برنامه مدوني هم از قبل براي آن نداشت گفت: خاتمي از روز سوم خرداد، يعني فرداي روز انتخابات به‌طور جدي در مقابل اين سوال قرار گرفت كه براي مديريت اقتصاد كشور چه بايد كرد؟ آقاي خاتمي نه تنها مايل نبود سياست اقتصادي دو سال آخر آقاي هاشمي را ادامه دهد؛ بلكه امكان ادامه آن سياست‌ها هم نبود.هيچ صاحب‌نظر و اقتصاد‌داني تداوم سياست‌هاي دو سال آخر دولت آقاي هاشمي را مصلحت نمي‌دانست و توصيه نمي‌كرد.

مظاهري با بيان اينكه ارزيابي منصفانه و كارشناسي سياست‌هاي سه دوره 8 ساله آقاي هاشمي و آقاي خاتمي و آقاي احمدي‌نژاد درس‌هاي زيادي به تصميم‌گيران اقتصادي مي‌دهد و براي امروز كشور نيز مفيد است گفت: مختصر آنكه با پايان جنگ تحميلي و شروع كار دولت آقاي هاشمي؛ ايشان سه كار بزرگ بازسازي مناطق جنگ زده، توسعه طرح‌هاي عمراني و تعديل اقتصادي را به اجرا درآورند. 

اختلافات در تيم اقتصادي خاتمي 

او با اشاره به اينكه براي تعيين چارچوب و مباني سياست‌هاي اقتصادي دولت جديد (دولت اول خاتمي) گروهي از مشاوران و همكاران باتجربه دعوت شدند تا با ارزيابي وضع موجود به ارائه راه‌حل‌هاي مناسب بپردازند گفت: آقاي باقريان كه بعدا معاون رئيس‌جمهور و دبير كل سازمان امور اداري و استخدامي شد، اصطلاح «ساماندهي اقتصاد» را براي اين فعاليت پيشنهاد كرد كه مورد تاييد اعضا قرار گرفت اين تيم كار خود را از زمان اعلام نتايج انتخابات تا زمان تحليف و معرفي اعضاي كابينه به مجلس براي اخذ راي اعتماد و استقرار دولت ادامه داد و گزارش اوليه خود را به رئيس‌جمهور ارائه كرد.ستاد ساماندهي از پنج عضو دولت تشكيل شد.آقاي نمازي وزير اقتصاد و دارايي، مرحوم نوربخش رئيس بانك مركزي، آقاي نجفي رئيس سازمان برنامه و بودجه، آقاي شريعتمداري وزير بازرگاني و آقاي باقريان دبير كل سازمان امور اداري و استخدامي. 

به گفته مظاهري جمع 5 نفره در مباحث خود به اختلاف‌نظر رسيده و نتوانسته بودند به جمع‌بندي مشترك برسند.حتي نتوانسته بودند يك گزارش مشترك در قالب 2 يا 3 گزينه با توضيح تفاوت‌هاي هر گزينه ارائه كنند و در نهايت جلسه ستاد ساماندهي را تعطيل و 3‌گزارش جداگانه و مستقل به آقاي خاتمي داده بودند.نكته درخور توجه اين بود كه سازمان برنامه و بودجه و بانك مركزي بدنه كارشناسي خود را در اين موضوع به كار نگرفته بودند.

در سازمان برنامه و بودجه به جز معاون اقتصادي، ديگر معاونت‌ها در جريان مباحث قرار نداشتند.همچنين آقاي باقريان و آقاي نمازي هم از ظرفيت كارشناسي سازمان‌هاي متبوع خود بهره نگرفته بودند.به طريق اولي از ظرفيت‌هاي كارشناسي موجود در كشور و دانشگاه‌ها و كارآفرينان نيز بهره‌مند نشده بودند. وي گفت: آقاي خاتمي گفتند كه خيلي با آنها حرف زده‌ام.در آخرين جلسه دعواي‌شان شده و ديگر نمي‌توانند با هم بنشينند.شما برو و كاري را كه گفتم انجام بده.رفتم ملاقات آقاي نجفي و موضوع را از وي جويا شدم و جريان را برايش تعريف كردم.گفت بله، اختلاف‌مان شد و ما هم گزارش خودمان را داديم.پيشنهاد كردم يك قرار مشترك 5 نفره بگذاريم و موارد مندرج در اين سه گزارش را تفكيك كنيم.نقاط مشترك و اختلاف‌نظرات را تعيين كنيم.استدلال مربوط به هريك از نظرات را بنويسيم و با بحث بين اعضا يا طرح موارد اختلاف بين تعدادي از صاحب‌نظران اقتصادي كوشش كنيم راه‌حل مناسب را پيدا كنيم.صاحب‌نظران را هم از ميان كارشناسان 5 دستگاه ستادي و همچنين افراد خبره بخش خصوصي و هيات علمي دانشگاه‌ها انتخاب كنيم تا همه نظرات در آن جمع مطرح شود.به علاوه اگر باز هم به توافق نرسيديد؛ يك گزارش مشترك 5 نفره ارائه كنيم كه در آن 2 يا 3 سناريو به همراه مزايا و معايب هر يك ارائه شود و رئيس‌جمهور و دولت بتواند از ميان آنها انتخاب كند.آقاي نجفي موافقت نكرد و گفت ما با آنها اصلا آبمان در يك جو نمي‌رود.

مظاهري در ادامه گفته: چند روزي جزوه‌ها را خواندم و خلاصه‌برداري كردم.خيلي از حرف‌ها را بين خط‌ها نوشته بودند.پيام‌ها و پيش‌فرض‌هايي كه هر يك در گزارش خود در نظر داشتند به صراحت ذكر نكرده بودند.گزارش لازم به همراه جدول مقايسه‌اي را تهيه كردم. نظرات خودم را هم در يك ستون نوشتم.آقاي نمازي و آقاي باقريان با بحث تعديل اقتصادي؛ اصلاح نرخ سود بانكي؛ تك نرخي كردن ارز؛ حذف پيمان ارزي و آزاد‌سازي اقتصادي ميانه‌اي نداشتند و آنها را مايه گراني و تشديد فاصله طبقاتي اجتماعي مي‌دانستند.

مظاهري با اشاره به اينكه بعد از تصويب طرح و ابلاغ آن توسط دكتر حبيبي مرحوم، جلسه‌اي با حضور اعضاي دولت و معاونان آنها در ساختمان رياست‌جمهوري در خيابان فرشته برگزار و محتواي طرح ساماندهي توسط رئيس‌جمهور و اعضاي ستاد تشريح شد گفت: آقاي نمازي ناراضي بود و نارضايتي خود را هم در حرف‌هايش مطرح كرد.

ايشان گفت كه اين طرح منطبق با پيشنهاد‌هاي اوليه وزارت اقتصاد نيست. مظاهري گفت: دو روز بعد صبح رفتم سازمان برنامه و بودجه.گفتند آقاي نجفي با تو كار دارد.به دفتر او رفتم.گفت: بالاخره اين كار هم به ثمر رسيد منتهي اين شكل كار هم براي تو و هم براي من سخت است.تو هم معاون من هستي و هم كار ساماندهي را دنبال مي‌كني و اين خوب نيست.من تحمل كردم تا به اينجا رسيده.گفتم حالا چه كار كنم، استعفا بنويسم؟ گفتند: نه! من خودم متني نوشته‌ام.گفتم معذرت مي‌خواهم آقاي دكتر! متني نوشته‌ام يعني چه؟نامه‌اي بود كه در آن از خدمات من تشكر كرده بود.من كتاب‌ها و وسايلم را جمع كردم و رفتم خانه.به آقاي خاتمي هم تلفن نكردم.يك روز آقاي خاتمي تلفن كرد كه كجايي؟ گفتم آقاي نجفي عذر من را خواسته و گفته با شما هم صحبت كرده.گفت: نه، با من صحبت نكرده، نبايد اين كار را مي‌كرد.اما چه بهتر، شما فردا بيا اينجا.فردا كه به دفتر ايشان رفتم گفت بيا و مسئوليت دفتر مشاوران را قبول كن. مظاهري با بيان اينكه ارجاع مسئوليت تلفيق طرح ساماندهي از سوي آقاي خاتمي به من، خوشايند سازمان برنامه و بودجه و بانك مركزي نبود و هيچ‌گاه تلخي آن را فراموش نكردندگفت: اما خدمتي بود كه نتايج پرخير و بركتي براي كشور داشت. 

مظاهري با بيان اينكه در اولين ماه‌هاي پس از تصويب طرح ساماندهي و براساس مباني آن طرح، من با مشورت آقاي زنگنه، پيشنهاد تشكيل صندوق ذخيره ارزي را به آقاي خاتمي دادم و ايشان براي اعضاي ستاد اقتصادي دولت ارجاع داد.گفت:برخلاف انتظار، بانك مركزي و وزارت اقتصاد هر دو با اين پيشنهاد مخالفت كردند.در سازمان برنامه، آقاي مسعود نيلي با اين پيشنهاد نظر موافق داشت.

آقاي نجفي از يك طرف نظر موافق آقاي نيلي را دريافت كرده بود، از طرف ديگر مخالفت بانك مركزي را به همين جهت سازمان برنامه به صورت رسمي و كتبي در اين خصوص اظهارنظر نكرد.بعد از توضيحات اينجانب و آقاي زنگنه، آقاي خاتمي دستور دادند كه موضوع در دولت مطرح شود.بعد از اين توافق، همكاري و تعامل با بانك در زمينه فعاليت حساب ذخيره ارزي به شكل مطلوب و مناسب برقرار شد.خوشبختانه چند سال بعد در قالب صندوق توسعه ملي شخصيت حقوقي مستقل خود را باز يافت.