چرا «پوتین» دیر هنگام به اوکراین نیروی نظامی اعزام کرد؟
اوکراین مهمترین کشور اروپای شرقی در ابعاد جغرافیای سیاسی و اقتصادی برای اتحادیه اروپاست. اهمیت ژئوپلیتیکی اوکراین به عنوان دومین کشور بزرگ اروپایی واقع در سواحل شرقی و غربی دریای سیاه تا بدانجاست که برژینسکی از آن کشور، «ترن سیاست منطقهای پس از گسترش» اتحادیه اروپا یاد میکند.
به لحاظ اقتصادی نیز اتحادیه اروپا بزرگترین شریک تجاری اوکراین به شمار میآید و این کشور محل ترانزیت ۸۰ درصد گاز طبیعی و ۷۵ درصد نفت خام وارداتی اتحادیه اروپا از روسیه است. ویژگیهایی از این دست اوکراین را به کشوری ذاتاً بینالمللی تبدیل کرده است. از همین روی، اوکراین را باید محل تلاقی منافع قدرتهای بزرگ منطقهای و فرامنطقهای نظیر روسیه، اتحادیة اروپا و ایالات متحده آمریکا نامید.
بیش از یک ماه از تحولات اخیر اوکراین میگذرد. در این مدت روسیه فقط واکنش دیپلماتیک و چند اقدام عملی محدود داشت؛ اما به نظر میرسد با پایان یافتن المپیک زمستانی سوچی روسیه تحرک خود را شدت داده است. با پایان المپیک زمستانی بهانهٔ عدم واکنش روسیه تمام شد. در همین حال، اقدامات جدید روسیه باعث ملتهب شدن شبه جزیره کریمه و احتمال تجزیه اوکراین را شدت بخشیده است.
در همین حال «تابناک» با دکتر الهه کولایی استاد مطالعات منطقهای دانشگاه تهران گفتوگویی انجام داده است.
ناگفته نماند که وی دو کتاب سیاست و حکومت در اوراسیای مرکزی و افسانه انقلابهای رنگی را پیرامون تحولات منطقه اورسیا نگاشته است.
* خانم دکتر کولایی چه شد که تحولات اوکراین به درگیری و رفتن رئیسجمهور ختم شد؟
شدت فشار مطالبات و تقاضاهای مردم از یک سو و دشواریهای اقتصادی از سوی دیگر و میزان کارآمد حمایت خارجی از این تقاضاها، در تخریب وضعیت کنونی بسیار تأثیرگذار بوده است. در واقع انتظار میرفت این روند کم و بیش مانند تحولات ۲۰۰۴ و جریان انقلاب رنگی، به گونهای کم هزینه و بدون خشونت شدید حل و فصل شود؛ اما همان گونه که دیدیم با مداخلات خشونتآمیز نیروهای دولتی، این اعتراضها شرایط دشواری پیش روی رهبران این کشور قرار داد و سرانجام به فرار یانوکویچ منجر شد. روسیه در چند سال گذشته، در موارد گوناگون نشان داده که نسبت به تحولات داخلی این کشورها بسیار حساس است و اجازه خروج این کشورها از مدار نفوذ خود را به سادگی نمیدهد. حمله ۲۰۰۸ به گرجستان، هنوز در خاطر بسیاری از ناظران منطقهای و بینالمللی هست.
* چرا روسیه در همان آغاز تحولات اوکراین واکنش نشان نداد؟
نکته مهم این است که روسیه در جریان حوادث اوکراین در تدارک آمادهسازی و برگزاری المپیک زمستانی در سوچی بود؛ بنابراین، برای روسیه اولویت برگزاری این مراسم، با توجه به هزینهٔ گزاف پوتین برای آن، به نوعی فضا را برای تحرکات داخلی اوکراین نیز باز گذاشت؛ اما آنچه امروز در این کشور شکل گرفته، ناشی از توجه نکردن به ابزارهای روسیه در اوکراین است. همان گونه که میدانید، بیش از ۲۰ درصد مردم اوکراین را روس تبارها تشکیل دادهاند. نمایش قدرت روسیه در روزهای اخیر، در پایان المپیک سوچی، عزم راسخ روسیه برای بازداشتن از گرایش شدید و تأثیرگذار دولت اوکراین در تحکیم روابط با اتحادیه اروپا و به ویژه آمریکا باشد.
* به نظر شما آیا روسیه اقدامی مانند مداخله نظامی در گرجستان در قبال اوکراین انجام خواهد داد؟
دولت روسیه نیاز ندارد اقدام نظامی مانند گرجستان در اوکراین انجام دهد. همان گونه که اشاره کردم، مناطق شرقی اوکراین و منطقه پر اهمیت شبه جزیره کریمه که بندر «سواستوپل» در آن است و بخشی از ناوگان روسیه در دریای هستهای در این منطقه استقرار یافته و موضوع استفاده از این بندر، مورد اختلاف این دو کشور بوده است، ظرفیت بسیار مهمی در اختیار مسکو قرار میدهد تا ابزارهای قابل بهرهبرداری در این منازعه اهداف خود را در بازداشتن تشدید گرایش به غرب در این کشور مورد بهرهبرداری قرار دهد.
* آیا احتمال تجزیه اوکراین وجود دارد؟
مسأله تجزیه اوکراین نه تنها در این کشور، بلکه در همه کشورهای دیگر که اقلیتهای بزرگ روس تبار در آن زندگی میکند، مانند قزاقستان، همواره به عنوان یک سناریوی محتمل مورد توجه قرار داشته است.
* مقامات آمریکایی و ناتو، روسیه را تهدید کردهاند که اقدامی در مقابل اوکراین انجام ندهد. شما این گونه تهدیدها را چگونه ارزیابی میکنید؟
موضوع اقلیت روس تبار در اوکراین یک ظرفیت انکارناشدنی برای اجرای اهداف دیپلماسی روسیه در این کشور است که در مناطق دیگر هم مورد توجه قرار داشته است؛ بنابراین، در مورد مسائل مربوط به شبه جزیره کریمه، چنانچه روس تبارها بخواهند با حمایت روسیه کارهایی انجام دهند، طبیعی است که نوعی تلاش علیه اوکراین قلمداد خواهد شد؛ شبیه انچه در آبخازیا و اوستیای جنوبی اتفاق افتاد.
با وجود عدم پذیرش بینالمللی روسها برای فشار بر دولت گرجستان، این مناطق را مناطق مستقل شناسایی و با آنها روابط دیپلماتیک برقرار کردند؛ گویا با افزایش فشارهای سیاسی و اجتماعی و سیاسی در اوکراین، تواناییهای واقعی روسیه در پیشبرد سیاست آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.
* برخی از تحلیلگران بر این باورند که امریکاییها و غرب پس از شکست در سوریه آوردگاه جنگ را به سمت اوکراین آوردهاند. در واقع جنگ نیابتی امریکا و روسیه از سوریه به اوکراین آمده است. شما چنین اعتقادی دارید؟
بیتردید اختلافهای روزافزون روسیه با امریکا، در مناطق حساسی مانند اوکراین خود را به نمایش گذاشته است. در سالهای گذشته، به ویژه در دور سوم ریاست جمهوری پوتین ما شاهد تشدید اختلاف روسیه با اروپا و امریکا بودهایم. در واقع میتوان تصور کرد که منفعت این اختلافها، گسترش جنگهای نیابتی به نمایش گذاشته است؛ اما این نکته بسیار مهم است که نباید فراموش شود روسها به خوبی از تجربه جنگ سرد درس آموختهاند. آنها در پی احیای جنگ سرد جدید نیستند.
* چشم انداز آینده اوکراین چه خواهد بود؟
ترسیم چشمانداز آینده اوکراین طبیعتا کار دشواری است، ولی با توجه به تجربه سالهای گذشته، گویا سرانجام عوامل تأثیرگذار خارجی بر روند تحولات داخلی این کشور و پیوندهای مشترک، در ضرورت تأمین امنیت و ثبات در این مناطق بیشتر مورد توجه قرار دهد؛ افزون بر اینکه هر دو طرف تلاش میکنند از همه امکانات و ابزارهای خود برای پیشبرد اهدافشان بهره گیرند، ولی هر دو قابل تسری بودن و خطرناک بودن گسترش دامنه این بحران، با توجه به تهدیدهای مشترکی که هم امریکا و هم روسیه و هم اروپا در امواج تندرویهای گوناگونی که در مناطق جهان در حال گسترش است، مورد توجه قرار دادهاند و میکوشند این بحران را مدیریت کنند. باید انتظار داشته باشیم که بازیگران این بحران سعی کنند با عقلانیت آن را مهار کنند.
متن کامل گفت و گو را اینجا بخوانید.
روسیه به خاطر تهدیدهای عربستان و عملیات تروریستی قبل از المپیک زمستانی بیشتر توان امنیتی خود را معطوف به المپیک سوچی کرده بود و در اوج بازیهای المپیک اوکراین را از دست داد 
| 
پوتین با توجه به خصومت دیرینه غرب با روسیه ،در چند مورد امکان آن را داشت که یک متحد قوی واسه خودش درست کنه.مثلا در رابطه با پرونده هسته ای ایران و...ولی تمام فرصتها را از دست داد.روسیه همیشه در قبال غرب بصورت انفعالی و تدافعی عمل کرده از جمله در سوریه.پوتین یه ظاهر از یکی از متحدانش حمایت میکنه ،ولی سعی در کشدار کردن درگیریها سوریه دارد تا تمامی تندروهای چچنی که ممکن است روزی در روسیه تبدیل به معضل بزرگ شوند به سوریه رفته و بوسیله ارتش سوریه و سلاح روسی کشته شده و تا سالها خیالش از طرف چچن راحت باشد. 
| عزیزم اولا اوکراین واسه روسیه نیست که از دستش داده یاشه و دوما اینکه تا فرار یانوکویچ اینا به فکرشون نمیومد که اوضاع به اینجا میرسه و حالا به بهانه شهروندان روس که مورد تهدید هستند شروع به تجاوز و زمین خواهی در قرن 21 کرده. | ناشناس 17:32 . آخیییییییی.نیست که دوران تجاوز و زمین خواهی آمریکا تو قرنهای 17 و 18 بوده و الآن تو قرن 21 دنیا را صورتی و رنگ و وارنگ میبینه !!
یک کشور آفریقایی از فرانسه کمک خواست و وقتی فرانسه نیروهایش را اعزام کرد شما گفتید تجاوز کرد حالا که همه می دانند روسیه به اوکراین تجاوز کرد الان می گویید نیرو اعزام کرد. تا کی می خواهید زیر بیرق روسیه باشید. مدتی است که تابناک اصلا نظر ها را نمی گذارد. جای تاسف دارد. دیگر از این شبکه خبری استفاده نخواهم کرد. زیرا هیچ فرقی دیگر با شبکه های خبری مثل فارس ندارد.
| تا تو بسوزی | برو گوگل پلاس دکتر یامین پور رو بخون تا مسئله ی افریقا برات روشن بشه 
| آقا چرا عصبانی؟ نظرتم که منتشر شد. ما و رسانه ها همه باید حوصله خود را بالاتر ببریم. نقدت هم خوبه. | تا جایی که من میدونم روسیه با اوکراین درباره حضور در کریمه قرارداد نظامی داره. پس نمیشه اسم اینو تجاوز گذاشت. | اشغال هر کشوری به هر دلیلی در هزاره سوم تمدن بشری بسیار بد و نامیمون است اما ایشان وهمه آنهایی که مثبت لایک کرده اند بفرمایند مداخله آمریکا در عراق و افغانستان و ایجاد پایگاههای نظامی در اغلب کشورهای خاورمیانه و مشکلات ناشی از فضولی غرب در سوریه و هدایت و قبول نمایندگی گروههای افراطی و تکفیری در سوریه و توطئه های آمریکا و فرانسه در لبنان و بسیاری از مشکلات ناشی از ادبیات استعماری جدید را چگونه تفسیر میکنند ؟ اوکراین در همسایگی روسیه است و ادبیات جاری در خصوص تحولات اوکراین هم از طرف اوکرانی ها و هم از طرف غربی ها و دخالتهای نابجایشان در امور جاری اوکراین بر علیه روسیه با این سابقه ای که ذکر شد ، آیا یکی است ؟ آیا فرانسه در افریقای مرکزی تهدید امنیتی و اشغال احتمالی فرانسه را در پیش روی خود دارد ؟ و مشکل فرانسه مثلا با این منطق ظاهرا صحیح روسها خوانایی دارد که فرانسه زبانهای فرانسوی تبار در افریقای مرکزی مورد تهدید واقع شده اند و یا اصلا آمریکا تباری در افغانستان و عراق دارد که خود را قیم تمام مردم دنیا میداند ؟ درست است ؟ ولی روسها با همان ادبیات خود را قیم روس تبارهای اوکراین ندانند ؟ اصلا طرح این سئوال استعماری که جواب آن به هر شکلی یک جور مشروعیت بخشی به ادبیات زور و استعمار در جهان حاضر است فکر میکنید درست است به نظر کسی که این کامنت و نظر را برای این خبر گذاشته است اصلا صلاحیت اظهار نظر هم دارد؟مقایسه اینکه اگر یک خبرگزاری مثل فارس برای دفاع از کشور خود حتی از ادبیات نامربوط استفاده کند باید با یک کشور استعماری با آنهمه تاریخ خشن و خیانت بار درحق ملتهای آفریقا که همکنون هم در حال انجام است با این ادبیات مثلا روشنفکرانه هیچ سنخیتی دارد ؟ جواب این را تاریخ و ملتهای منطقه طی سالهای گذشته داده اند مثل کشور الجزایر و حتی همین سوریه در قرن گذشته ، بصیرت در امور جهانی یک از چالشهای پیش روی عزیزانی است که خود را محق بر ارائه این نظریات سبک و کم عمق میدانند انشاءالله که همین نظر جاری که از سوی این حقیر شده است کمی به تنویر اذهان درگیر و یک سویه نگر به غرب شده باشد انشاءالله سلام خدمت سرکار خانم کولایی چرا همیشه بحث ارزش انرژی را در مناقشات مطرح می کنیم با توجه به اینکه امروزه دیگر انرژی آن ارزش سالیان گذشته را برای توسعه ندارد بلکه ارزش دانش را مطرح کنیم که در آینده اثر گذار میباشد.
| یک شکلات بخور یک کم قند به مغزت برسه. آخه مرد حسابی! خودت فهمیدی چی گفتی؟ انرژی چه ربطی به دانش داره؟مگه بدون انرژی میشه کاری از پیش برد؟
| آقای سلیمان نمی دونم خانم دکتر کولایی رو می شناسید یا نه؟ایشون استاد تمام در رشته مطالعات منطقه ای هستند. فکر کنم یه مقدار اطلاعاتشوت تو مسائل منطقه ای از شما بیشتر باشه | همین باصطلاح استادها با تحلیلهای غلطشون مملکت را به این روز انداخته اند. تحلیلهای ایشون هم مطمئنم اشتباه از آب در میاد. الان روسیه به اکراین نیرو میبره اشکال نداره؟برخلاف نظر مردم نیست؟اما آمریکا جایی نیرو ببره بده؟!!!!!! | شما حافظ منافع کی هستی اونجا توی UK؟ | خوب اونطرفی هم میشه گفت: اگر روسیه نیرو ببره بده اما اگر آمریکا و فرانسه ببرند خوبه؟به نظر من که همشون یه آشغالند!!
| هر دو چنین حقی رو ندارن. مگر هر کاری که روسیه و آمریکا کردن دلیل بر درستی چنین عملی است؟ | قربونت گل گفتی . دنیا باید ممنون امریکا و اروپا باشد با اینهمه قدر ت اقتصادی و نظامی و سیاسی دارند و بازهم تابع اصول عقلی و منطق هستند اگر این قدرت و قابلیت دست نا اهلش بیفتد برای نفس کشیدن هم باید اذن و رخصت بخواهی و گوشت به دهن یکی باشد ببینی چه تفسیر به مغز خود برای جماعتی نسخه پیچی میکند و تو هم باید اطاعت بفرمای | به هر حال تفاوت هست بین نیرو بردن به یک کشور همسایه که امنیت شما را ممن است تهدید کند با نیرو بردن از فرانس به آفریقا یا از آمریکا به عراق وافغانستان. خالط موضوع نکنید . من فکر نمیکنم اگر یک تغیر حکومتی در مکزیک یا کانادا که ضد آمریکایی است سر کار بیاید آمریکا میشیند و تماشا میکند. 
| ناشناس جان جای شما خالی اینجا توی انگلیس حافظ منافع مردمم هستم که حقوقشون توسط روسیه و چین دارن چپاول میشن.اگه عمیق مطلب من رو بخونید و درک کنید, منظور من این بود که دولتمردان ایران کمتر به روسیه و چین بچسبن چون همه دنیا فکر منافع خودشونن اما ما بیشتر فکر دیگرانیم.اگه آمریکا بده روسیه هم بدتر از اونه. | اگر یه نظرسنجی درست انجام شه دیده میشه که تنفر عمومی مردم ایران بسیار بالاتر از آمریکاست.حداقل آمریکا تا آخر پشت هم پیمانانش می ایسته اما تاریخ نشون داده که روسیه همیشه در اوج دوستی بخاطر منافعش به دوستانش خیانت میکنه. سلاماین ارزوی پوتین بوده که دوباره تزار روسیه بشه و برای همین که الان نیرو به اکراین فرستاده .
به گفته مقامات اوکراین روسیه نیرو وارد کریمه کرده بوده از یک هفته پیش..ولی رسانه ای نشده بود!
تجاوز ارتش جنایت پیشه سرخ به اوکراین را بشدت محکوم مینماییم وازدولت تبلوریافته ازحماسه بیست وچهارخرداد انتظارمحکومیت این عمل ننگین راداریم | ببخشید؛ شما؟؟؟ | هرجا دو گروه به جان هم افتادند ، الزاماً یکی از طرفین برحق نیست که لازم بشود طرفش را بگیریم . | برو بابا | اوکراین تبدیل شده به محل قدرتنمایی روسیه و غرب با توجه به منافعی که دارن، حالا دوست عزیز ایران جه منافعی در اوکراین داره که به قول شما این عمل ننگین را محکوم کنه، دشمن تراشی ؟ ولی دوست عزیز این غرب بود که به خاطر منافع خودش اکراین را به شورش کشاند ودولت قانونی اکراین را ساقط کرد روسیه مجبور به واکنش است تحلیل درست بفرمایید نه احساسی | شمار از كجا كتوجه اين قضيه شدي | آقای کرمانشاهی آیا غرب نیرو فرستاد؟ روسیه هم از همان طریق مردم واکنش نشان میداد. چرا روسیه مجبور به واکنش بود؟ مگه مردم اکراین بعد ساقط کردن حاکم ظالم به روسیه اعلان جنگ دادند؟اصلا چرا شما از روسیه طرفداری میکنید؟ مگر تاریخ نخوندید که روسیه چقدر از خاک ایران رو تصرف کرده؟
| تحلیل درست؟))))/ تجاوز به کشور دیگری یعنی تحلیل درست؟؟؟ بابا تحلیلگر | دولت قانونی یعنی دولت مردمی و وقتی مردم او را نخواستند یعنی غیر قانونی و چطور روسیه میتواند دخالت کند و فرد مورد نظر خود را بیاورد ولی غرب نتواند اگر روسیه منافع دارد غرب هم دارد در ضمن این رییس جمهور قانونی 36 ملیلرد دلار رو ناپدید کرده و یک نظری هم به کاخش و اموالش بیاندازی بد نیست | اولا روسیه امروز فرق دارد با امپراطوری تزارهای روسیه. من نمیدانم شما چرا حافظه تاریخی تان در باره جدا کردن افغانستان و بلوچستان و بحرین و ....از ایران آلزایمر گرفته و هیچ اشارهای به آنها نمی فرمایید چرا روسیه بدون مجوز به افریقا مرکزی حمله کرد | روسیه؟ آفریقای مرکزی؟!!!بیداری؟
| بعضی تحلیل ها در همین سطح است . | منظورش فرانسه بود، اشتباه لپی بود شما به دل نگیر پیش میاد دیگه