نگاه شما: آیینی به تازگی نوروز

فاطمه قلی پور کالمرزی در گزارشی با عنوان « نگاهی به مراسم گِل ها کُنی در شهر مُجِن از توابع شهرستان شاهرود» که برای «نگاه شما» ارسال شده است، نوشت:

همه ساله در آخرین روزهای اسفند ماه بنا بر رسمی کهن زنان شهر پلکانی و زیبای مجن با تهیۀ خاک سرخ و سفید از ارتفاعات البرز شرقی (پیرامون شهر)  اقدام به تجدید نمای خانه های گِلی خود نموده و بدین شکل به استقبال بهار می روند.

 "گل هاکنی" رسمی در استقبال از سال نو و بهار طبیعت است که با انجام آن خانه های کاهگلی اهالی رنگ و نمایی تازه می گیرد. زنان در آخرین روزهای اسفند ماه بطور جمعی و با نشاط و شادی به ارتفاعات حومه شهر رفته و اقدام به تهیه خاک سفید و قرمز می نماید. دیگر اینکه با همیاری یکدیگر دیوارهای خانه های خود را در پیشواز از سال نو نمایی تازه می بخشند.

 مجن یکی از شهرهای کوهستانی و زیبا در بخش بسطام شهرستان شاهرود می باشد. این شهر پلکانی شکل از آب و هوای مناسب و تابستان های معتدل بر خوردار است. ساخت مسکن در بافت قدیم شهر به گونه ای است که حیاط هر خانه بام خانه پایینی محسوب می گردد. استفاده از مصالح سنتی همچون خشت، سنگ و کاه گل در زیبایی بافت با ارزش این شهر افزوده است.

بنا بر رسمی کهن همه ساله در آخرین روزهای اسفند ماه زنان ساکن در بافت قدیم این شهر اقدام به مالیدن دوغابی از گل به نمای کاه گلی خانه های خود می نمایند. این امر به جهت تجدید نمای داخلی و بیرونی خانه صورت گرفته و از وظایف زنان بشمار می رود. زنان مجنی غالباً برای نمای دیوارهای داخلی خانه از خاک سفید (گِلو) استفاده کرده و غالباً یک متر پایین دیوار را گل سرخ می مالند.

دیوارهای بیرونی نیز برخی دو رنگ (بالاسفید-پایین قرمز) و برخی نیز کاملاً با گل قرمز رنگ جلوه می گیرد. انجام این کار مستلزم تهیه گل گلو (سفید) و گل سرخ (سرخو) از ارتفاعات پیرامون شهر می باشد.

این کار نشان از کدبانو گری و سلیقه ی زنان داشته و موجبات تحسین ایشان در نزد شوهر و دیگر اقوام و آشنایان را فراهم می آورد. مجنی ها در اصطلاح محلی گِل مالیدن به دیوار خانه را " گِل هاکُنی" می گویند. همیاری زنان در انجام این کار از آداب نیک و معمول شهر مجن می باشد.

قدمت این رسم بنا به گفته کهنسالان شهر مجن بالغ بر سیصد سال است. پیرزنان مجنی گل هاکنی مادر بزرگان خود و انجام آن را در دوره های قبل را به یاد دارند.

به دلیل اهمیت این آیین سنتی، گل هاکنی در بهمن ماه 1391 در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید.