افزایش نرخ سود تسهیلات مضاربه‏ای بانک‎‏ها

در آستانه پیشنهاد بانک مرکزی به دولت برای تعیین نرخ جدید سود بانکی، برخی بانک‌های دولتی و خصوصی نرخ سود تسهیلات مضاربه‌ای خود را افزایش دادند.

به گزارش مهر، برخی بانک دولتی و خصوصی که همواره از کاهش دستوری نرخ سود بانکی توسط کمیسیون اقتصادی دولت و شورای پول و اعتبار گلایه دارند، در جدیدترین اقدام و در دو ماه اخیر، نرخ سود عقود مضاربه‌ای را افزایش داده اند و برهمین اساس، بانک‌ها بیشتر به سمت پرداخت تسهیلات مشارکتی و مضاربه‌ای گرایش پیدا کرده اند تا عقود مبادله ای.

شاید دلیل اصلی گرایش بانک‌ها به سمت تسهیلات مضاربه‌ای، سوددهی بالا در برابر تسهیلات مبادله‌ای (بر اساس مصوبه دولت 12 درصد) باشد.

این در حالی است که نرخ سود سپرده بانک‌های دولتی به طور متوسط نیز هم اکنون 14 تا 16 درصد و در بانک‌های خصوصی نیز 16 تا 18 درصد است، یعنی چندین درصد کمتر از نرخ سود تسهیلات مضاربه‌ای و چندین درصد بیشتر از تسهیلات مبادله‌ای.

مضاربه چیست؟
مضاربه قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین (مالک) عهد‌ه دار تامین سرمایه (نقدی) می‌گردد، با قید این که طرف دیگر (عامل) با آن تجارت کرده و در سود حاصله هر دو طرف شریک باشند.

نرخ جدید تسهیلات مضاربه‌ای
خبرنگار مهر که به عنوان متقاضی دریافت تسهیلات به شعبات مختلف بانک‌های دولتی و خصوصی رفته بود، گزارش داد: عقود مضاربه‌ای به طور میانگین در برخی بانک‌های دولتی تا 24 درصد و در بانک‌های خصوصی تا 26 درصد افزایش یافته است، به نحوی که این نرخ در بالاترین حد خود در بانک‌های دولتی متعلق به بانک صادرات با 24 درصد در مدت 6 ماه به طور ثابت است، این در حالی است که این نرخ قبل از ابلاغ بخشنامه جدید در بانک صادرات 19 درصد بوده است.

همچنین نرخ عقود مضاربه‌ای در بانک کشاورزی قبل از ابلاغ بخشنامه جدید حدود 12 درصد برای مدت 6 ماه بوده، اما پس از ابلاغیه جدید این نرخ در همین زمان بین 12 تا 21 درصد شده است، البته رؤسای برخی شعبات بانک کشاورزی پرداخت تسهیلات در قالب این عقود را منوط به گردش مالی و مدت زمان افتتاح حساب فرد تسهیلات گیرنده عنوان می‌کنند.

نرخ سود عقود مضاربه‌ای برای هر بانک متفاوت با سایر بانک‌ها و البته به صورت توافقی است و تسهیلات آن با اخذ وثایق مختلف و با در نظر گرفتن مدت زمان بازپرداخت آن پرداخت می‌شود.

مسئولان برخی شعبات بانک‌های دولتی نظیر بانک تجارت می‌گویند میزان نرخ سود تسهیلات مضاربه‌ای را به صورت توافقی تعیین می‌شود. در همین حال، برخی مسئولان شعبات بانک ملی تصریح می‌کنند: نرخ این نوع تسهیلات از 12 درصد در مدت 6 ماه قبل از ابلاغیه جدید در دوماه پیش به 19 درصد افزایش یافته است.

گزارش مهر می‌افزاید: بانک ملت نیز حدود دو ماه پیش نرخ سود عقود مضاربه‌ای را 12 درصد در نظر گرفته بود که هم اکنون این نرخ تا 19 درصد رسیده است که البته بستگی به گردش مالی، حجم عملکرد حساب و مدت زمان افتتاح حساب دارد. میزان پرداخت آن نیز بستگی به ظرفیت مشتریان و فعالیتی که تسهیلات صرف آن خواهد شد، دارد.

پرداخت تسهیلات بانکی با سود 12 درصد بسیار کند است
به دلیل تمایل بانک‌ها به پرداخت تسهیلات در قالب عقود مشارکتی و مضاربه ای، پرداخت تسهیلات در قالب عقود مبادله‌ای بسیار کند است، حتی در برخی موارد برخی مسئولان شعبات بانک‌ها به مشترکان می‌گویند: فعلا این گونه تسهیلات را نداریم.

همچنین در برخی موارد هم مشاهده شده است برخی شعبات بانک‌ها به متقاضیان بدون گردش حساب بانکی حتی با ارائه وثایق بالای ملکی و غیره تسهیلات نمی دهند و پرداخت آن پس از بررسی طرحها و توجهیات اقتصادی آنها و اخذ مجوز قانونی است.