آقاي ترکيه «گل» مي شود؟

عليرضا رضاخواه در روزنامه خراسان نوشت:

سال ها بود که لائيک ها در ترکيه مي گفتند که اعضاي جماعت گولن در بسياري از پست هاي کليدي امنيتي-قضايي ترکيه نفوذ کرده اند، امري که هم از سوي طرفداران گولن رد مي شد و هم سياستمداران حزب عدالت و توسعه تمايلي به پرداختن به آن نداشتند . بازداشت هاي گسترده هفته گذشته که بدون اطلاع دولت رجب طيب اردوغان صورت گرفته، بسياري را متقاعد کرده که طرفداران فتح ا... گولن آشکارا آقاي اردوغان را به مبارزه طلبيده اند. اردوغان و يارانش در حزب عدالت و توسعه هم مقابله به مثل کرده اند. تعداد زيادي از افسران پليس مرتبط با جنبش گولن اخراج شده اند، رئيس پليس استانبول هم اخراج شده است. در ترکيه سابقه نداشته اين تعداد افسر ارشد پليس از کار بر کنار شوند. جنازه يک کميسر ارشد پليس هم در ماشينش پيدا شده است. درافتادن دولت با نيروهاي پليس ، مرکز تجمع هواداران گولن، درحالي صورت مي گيرد که در جريان تظاهرات پارک گزي استانبول، آقاي اردوغان در مقابل فشارها براي اخراج رئيس پليس استانبول مقاومت کرد و از عملکرد پليس به رغم انتقادات فراوان، دفاع کرد. بسياري از بازداشت شدگان بستگان يا تاجران نزديک به حزب عدالت و توسعه هستند. مسئله فساد مالي و انتقال غير قانوني پول به کشور ثالث چيز تازه اي در ترکيه نبوده، اما چرا اين بازداشت ها در اين مقطع زماني، تنها چهار ماه مانده به انتخابات شهرداري هاي ترکيه، صورت گرفته، سوال برانگيز است. جماعت گولن در سه دوره انتخابات گذشته همواره از آقاي اردوغان حمايت کرده بودند. اما طرح دولت براي بستن مدارس خصوصي پيش دانشگاهي که توسط جماعت گولن اداره مي شود، بسياري از طرفداران اين گروه را به خشم آورده‌است . دو نماينده حزب حاکم عدالت و توسعه به اعتراض استعفا دادند و گفته مي شود در روزهاي آينده احتمالا شاهد استعفاهاي بيشتري در حزب عدالت و توسعه خواهيم بود. چرا که جماعت گولن در حزب حاکم هم نفوذ زيادي دارد. اردوغان در يک دهه گذشته توانسته ارتش و شبکه قدرتمند ارگنکون را مهار کند، با اين حال نخست وزير ترکيه هيچ نشاني از عقب نشيني نشان نداده است و گفته با شبکه‌هاي سياه مبارزه خواهد کرد. باريش يارکاداش تحليل گر سياسي ترکيه در اين رابطه مي نويسد: "ازدواج اجباري بين حزب اردوغان و جماعت گولن به پايانش نزديک مي شود و با بسته شدن درسخانه ها ديگر اين اختلاف بر کسي  پوشيده نيست. در ميانه سال ۲۰۱۱ وقتي  هنوز کسي  جسارت حرف زدن در مورد دعواي بين اين دو گروه را نداشت من در همين ستون و در تلويزيون و راديو در باره آن نوشتم و صحبت کردم ولي  هم حزب حاکم و هم گروه گولن وجود چنين اختلافي  را تکذيب مي کردند. حتي روزنامه زمان مرا فتنه گر ناميد. در نوشته اي که وجود اين دعوا را افشا کرده بودم گفتم که پس از آنکه اردوغان در رفراندوم سال ۲۰۱۰، ۵۸ درصد آراي مثبت را در صندوق ها ديد احساس کرد که ديگر به هيچ اتحادي نياز ندارد. با گذشت زمان اردوغان بخشي از کادرهاي وابسته به جماعت را کم کم از ساختار بروکراسي ترکيه تسويه و بخشي ديگر را به سمت خود جذب کرد و با اين کار زير پاي جماعت را خالي  کرد. بسياري از اعضاي جماعت که از مواهب قدرت بهره مند شده بودند فتح ا... گولن را رها کرده و با اردوغان بيعت کردند.به همين دليل بود که جماعت نتوانست از رده هاي بالا پاسخي درخور به اردوغان بدهد زيرا بخش اصلي  جماعت نيز در حال بهره بردن از رانتهاي حاصل از روي کار آمدن حزب اردوغان بودند.پس جماعت مي دانست که در صورت بروز هرگونه درگيري با دولت ديگر نخواهد توانست بر روي پشتيباني  اين بخش از اعضايش حساب کند. اخيرا گولن در ديدار با ۸ روزنامه‌نگار ترک در آمريکا مطالبي را بيان کرده بود که هيچ يک از اين روزنامه نگاران جرات نکردند آنها را بازگو کنند. در اين ملاقات گولن اردوغان را ديکتاتور ناميده و گفته بود وي مسموم قدرت شده است. در همين ملاقات مهم آلتان به گولن گفته بود: حزب اردوغان فقط از استانبول ساقط مي شود و اگر اردوغان انتخابات محلّي را ببازد پايان اقتدار سياسي حزب وي هم فرا خواهد رسيد. اختلاف اردوغان و جماعت گولن بر سر سهيم شدن در قدرت است. اردوغان تلاش دارد تمامي  بازوهاي جماعت را در ترکيه نابود کند. يکي  از اين بازوها درسخانه ها هستند که منبع انساني  جماعت را تامين مي کنند. اردوغان همچنين تلاش کرد که خوابگاه هاي دانشجويي جماعت را هم به کنترل خود در آورد. اردوغان حاضر نيست به هيچ عنوان قدرتش را با کسي  سهيم شود به همين علت سعي  دارد تمامي  راه هاي تنفس جماعت را ببندد و در اين راه با دادن وعده نخست وزير شدن به هاکان فيدان از سيستم امنيتي نهايت استفاده را مي برد. اردوغان در حال مبارزه با مثلث عبدا... گل -بولنت آرينچ و فتح ا... گولن است. آرينچ مسئول TRT راديو و تلويزيون دولتي ترکيه است ولي  مدّتهاست که اردوغان هيچ انتصابي را از طرف وي قبول نمي کند.

با اين حال آن چه به وضوح قابل مشاهده است در دعواي ميان جماعت گولن و اردوغان هردو بازنده اند. اردوغان بخشي از حاميان خود را از دست خواهد داد و ديگر از نفوذ گولنيست ها در پليس و دادگستري برخوردار نخواهد بود، جماعت گولن نيز بايستي منتظر هجمه گسترده رسانه هاي هوادار حزب عدالت و توسعه و محدوديت فعاليت هاي خود باشد، امري که قطعا از نفوذ گولن در ترکيه خواهد کاست. اما برنده اين دعوا کسي جز عبدا... گل رئيس جمهور فعلي نيست، مردي از حزب عدالت و توسعه که به دليل سياست هاي اردوغان به حاشيه رفته بود. اردوغان مي خواهد در انتخابات آينده رئيس جمهور شود، بدون اين که سهم گل را از قدرت بدهد، وي نخست وزيري را هم براي هم پيمانانش نگاه داشته است. حزب عدالت و توسعه براي ماندن در قدرت نيازمند تغيير و پوست اندازي جدي است. تغييري که مي تواند شامل نوک هرم قدرت در اين حزب شود.