رد پای اعتیاد در سوانح رانندگی

هر ساله هزاران تن از هموطنان ما در جریان تصادفات رانندگی در جاده‌های کشور جان خود را از دست می‌دهند و چندین برابر این تعداد تا پایان عمر با عوارض جسمانی این اتفاق دست و پنجه نرم می‌کنند؛ معضلی که خود تبعات و مسائل اجتماعی دیگری نظیر از کارافتادگی و بی‌سرپرست شدن بسیاری از خانواده‌ها و غیره را به دنبال دارد. بیشتر جراحات و فوتی‌های این آمار به تصادفات جاده‌ای در خارج از شهرها مربوط است در حالی‌که تصادف‌های خیابانی در حوزه درون شهری بیشتر لطمات مالی را به دنبال دارد و یا درصد پایینی از آنها خسارت‌های جسمی را دربرمی‌گیرد.

آنچه که نمود بیشتری در طیف وسیع این رویدادها در طول سال داشته و شدت آسیب جسمی را به رخ می‌کشد مربوط  به صحنه‌هایی است که در آن وسائل سنگین باری یا کشنده‌ها و اتوبوس ها یکی از طرفین تصادف هستند که نمونه‌های اخیر آن را در حادثه جانسوز اتوبان قم-تهران یا واژگونی تریلر بروی کاروان عروسی به عنوان یکی از هزاران شاهد بودیم.

غالبا در بررسی علل این نوع از حوادث از دلایلی مانند خواب آلودگی، عدم تمرکز، انحراف به چپ و رفتن به لاین مقابل، سرعت بسیار زیاد و یا مشکل فنی برای توضیح وقوع این گونه از حوادث تلخ استفاده می‌شود که البته تشخیص درستی است چراکه کارشناسان پلیس‌راه پس از تجسس در صحنه وقوع آن را عنوان می‌کنند.

اما نکته غیر قابل انکار اینست که غالبا علت‌العلل بیشتر این گونه از حوادث دلخراش از دید کارشناسان و رسانه‌ها پنهان است ریشه‌یابی و بررسی علل زمینه‌ای و اجتماعی مانند اعتیاد به مواد مخدر در جامعه رانندگان کشور همچون سایر اقشار جامعه است.

وجود و شیوع اعتیاد در جامعه رانندگان حوزه عمومی(باری و مسافربری) اگر از دیگر اقشار جامعه کمتر نباشد به اندازه سایر اقشار اجتماع  است اما اهمیت این پدیده در این قشر به دلیل اهمیت شغلی این گروه وسیع یعنی ارتباط تنگاتنگ با جان مردم و پتانسیل ایجاد بحران برای بخش بزرگی از اعضای جامعه مضاعف است.

غالبا تحلیل‌های راهنمایی و رانندگی عوامل آنی در وقوع حوادث را شامل می‌شود و به پیشینه و عوامل زمینه‌ای و اجتماعی و فرهنگی پس زمینه وقوع این نوع از تصادفات را که اهمیت فراوانی دارند، نادیده می‌گیرد.

عوامل پنهان و موثری مانند اعتیاد و بار مالی ناشی از آن، فرسودگی ناوگان باری به همراه هزینه‌های مالی فراوان این گونه وسائل، کندرو بودن این وسایل و فواصل طولانی مبدا و مقصد به همراه حذف کمک راننده به دلیل عدم صرفه اقتصادی و نیز صرف زمان استراحت بین مسیر برای مصرف مواد مخدر، به رغم تجربه بسیار اینگونه رانندگان و تسلط بر مسیرهای مواصلاتی خروجی جز تصادف و سرنگون شدن وسیله نقلیه  نمی‌تواند داشته باشد.

با کمی مداقه در وضعیت حمل و نقل کشورهای پیشرو در این حوزه که عموما با معضل سو مصرف الکل روبه رو هستند و مصرف نوشیدنی‌های الکلی از نظر فراگیری با سو مصرف مواد مخدر در کشور ما باتوجه به عدم ممنوعیت الکل در آن جوامع قابل مقایسه نیست، درمی‌یابیم که آنها با اعمال تست‌های مختلف و غیرمترقبه به ویژه در هنگام بروز حوادث رانندگی و سخت‌گیری‌های همراه با آن به خوبی موفق شده‌‌اند وجود این عامل را در بروز تخلفات و سوانح کنترل کنند.

ما نیز می‌توانیم با بکارگیری استراتژی‌های مختلف و غیرقابل تقلب، حداقل نقش سو مصرف مواد مخدر و عوارض اعتیاد به آن را از صحنه تصادف و سانحه‌های رانندگی در سطح جاده‌ها و خیابان‌ها کمرنگ کنیم؛ همچنین صحنه فعالیت رانندگان زحمتکش و امانتدار جامعه را از معتادان به مواد مخدر پاک کرده و امنیت جانی و مالی مردم را در سطح جاده‌ها افزایش دهیم.