وقتی ناجا پوشش اخبار حوادث جهان را در دستور کار قرار می‌دهد!

«سیاه‌‌نمایی» از آن دست واژه‌هایی است که از روز کشف و ابداع تا کنون چالش‌های بسیاری برای اصحاب رسانه به همراه آورده است، چراکه از یک سو نقد وقایع، وظیفه‌ای است که عهده‌دار آن بوده و مخاطبان (همان مشتریان اخبار) خواستار و خریدار آن هستند و از سوی دیگر، هر مسئولی که به نقد کشیده می‌شود، می‌تواند سیاه‌نمایی را چماقی کرده و... .

به گزارش «تابناک»، یکی دو سال است که مسئولان رده بالای نیروی انتظامی به منظور (احتمالا) نشان دادن توانمندی‌های این نیرو در مقابله با جرایم گوناگون، ارائه اخبار درست، هشدار و آگاهی دادن به شهروندان و ...، پوشش اخبار حوادث را در دستور کار قرار داده اند که حاصل این رویکرد، شکل گیری «پایگاه خبری پلیس» در زیرمجموعه سایت رسمی نیروی انتظامی بوده است.

بسیار روشن است که یافتن خط مشی اصلی این پایگاه خبری، کار چندان ساده‌ای نخواهد بود، به ویژه که نشانه‌ای از چگونگی شکل‌گیری این هدف و راه‌اندازی این مرکز نه در سایت خبری پلیس و نه حتی در سایت مرجع ناجا به چشم نمی‌خورد، ولی از آنجا ‌که متولیان این پایگاه به مرکز فوریت‌های پلیسی ۱۱۰ و سایر مراکز اطلاعاتی و گلوگاه‌های تبادل اخبار و اطلاعات این نیرو در سراسر کشور متصل هستند، دست کم به عنوان مخاطب می‌توان انتظار داشت که با مراجعه به این پایگاه از ریز و درشت اخبار حوادث در کشور آگاهی یافت که به نظر این گونه نیست.

شاهد این مدعا صفحات حوادث روزنامه‌های کثیرالانتشاری است که بدون دسترسی به منابع خبری یاد شده و صرفا با تکیه بر خبرنگاران و منابع محدود خبری خود، کارآمد‌تر نشان داده و‌ گاه با جریان سازی در مورد اخبار ویژه‌تر این حوزه، مسئولان را به دنبال خود می‌کشند؛ برای نمونه کافی است به یاد بیاورید که چگونه بحث‌‌ رها کردن بیماران بی‌بضاعت یک بیمارستان در بیابان مسئولان وزارت بهداشت رابه تکاپو وادار کرد و یا اخبار متعدد کودک آزاری، موج فراگیری در مطالبه مردم از مسئولان برای کنکاش، پیگیری و حتی قانون گذاری در این زمینه به راه انداخت.

ذکر همین موارد کافی است تا این ابهام به ذهن راه یابد که آیا اصولا یک سایت خبری که در زیرمجموعه نیروی انتظامی قرار دارد، می‌تواند جریانی به راه اندازد که همیشه یکی از نتایج نخست آن، افزایش فشار بر همین مجموعه برای پیگیری سریع‌تر و مجدانه‌تر ماجراست؟ شاید همین تناقض کافی باشد تا به محض بروز نخستین چالش، سایت خبری پلیس در آستانه تعطیلی قرار گیرد، ولی مسئولان این نهاد نشان داده‌اند که نه تنها نخواهند گذاشت کار به اینجا بکشد، بلکه با راه‌اندازی باشگاه خبرنگاران پلیس، به دنبال بسط و توسعه امر خبررسانی بوده و هدف غایی خود را راه‌اندازی خبرگزاری پلیس ترسیم کرده‌اند.

از سوی دیگر، هزار و یک دلیل هست که اخبار رویدادهای نقل شده در سایت پلیس محدود باشد؛ چه از حیث فراگیری مناطق مختلف کشور، چه از حیث تنوع و صد البته چه از نظر جامع بودن خبر و پیگیری آن -که در سایر رسانه‌ها امری رایج محسوب می‌شود-؛ برای نمونه، یافتن خبر وقوع یک قتل در سایت خبری پلیس چه بسا سخت‌ترین کار ممکن باشد (امتحان کنید!) حال آن که درصد روایت چنین اخباری در سایر رسانه‌های پوشش دهنده اخبار حوادث متفاوت است.

این در حالی است که به لحاظ اصول خبرنویسی، روایت خبر وقوع قتل به مراتب از تنظیم خبر کلاهبرداری سر راست‌تر است چراکه اولی بیشتر متکی بر شواهد بوده، ولی دومی تا اندازه بسیاری وابسته به تفسیر، از نوع حقوقی، جرم‌شناسی و... خواهد بود، حال آن که پایگاه خبری پلیس به رغم پوشش ندادن اخبار قتل و جنایت (البته از نوع داخلی!) به مراتب در پوشش اخبار کلاهبرداری فعال بوده و البته پر است از اخبار کشف مواد مخدر و قاچاق و دستگیری مجرمان مرتبط با این دو پدیده.

اما جدای از این دست اخبار، مدتی است که پوشش گسترده اخبار حوادث دیگر نقاط جهان، مورد توجه متولیان و مسئولان این پایگاه قرار گرفته تا از تجاوزهای گروهی در هند تا قتل و کشتار در آمریکا به شکل ویژه‌ای در پایگاه خبری نیروی انتظامی پوشش داده شده و نه تنها رویکرد مسئولان رسانه ملی به اخبار را یادآوری کند، بلکه نشان دهد که می‌توان به تمامی اخبار حوادث رقم خورده در کشور دسترسی داشت ولی با استخدام عده‌ای مترجم، در رسانه‌های آن سوی عالم به دنبال خبر گشت!

ماجرا هنگامی دردناک‌تر جلوه خواهد کرد که بدانیم تمامی انواع جنایتی که در کشورمان رقم خورده و احتمالا به دلیل پرهیز از سیاه‌نمایی در سایت خبری اختصاصی پلیس بازتاب نمی‌یابند، اگر در کشورهای دیگر، به ویژه در ایالات متحده آمریکا به وقوع بپیوندند، بدون پالایش و کنترل در صفحه نخست پایگاه پلیس انعکاس می‌یابند تا جایی که‌ گاه حتی اوج فاجعه در تیتر اخبار نیز هویدا می‌شود؛ از «تجاوز سریالی» و «برده جنسی» گرفته تا «دستگیری کشیش پورنوگراف»، «تجاوز به کودک پنج ساله»، «جسد تکه تکه شده»، «تجاوز وحشیانه به دختران ۵ ساله» و... .

بدین ترتیب درخواهیم یافت که ظاهرا متولیان این رسانه رسمی، راه پرهیز از سیاه‌نمایی را فارغ از سانسور اخبار داخلی، در پوشش گسترده و بدون سانسور اخبار بلاد دیگر، به ویژه آمریکا یافته‌اند؛ رویکردی به غایت قدیمی و فرسوده که سال‌هاست در صداوسیما به کار بسته شده تا ماحصل آن تاراندن اعتماد مخاطب به این رسانه و رونق گرفتن کار شبکه‌های خبری بیگانه به رغم فیلترینگ و... باشد.

اینجاست که باید از مسئولان ناجا خواست یا در کار خود تجدید نظر و یا منشور اخلاقی و حرفه‌ای خود در پوشش اخبار حوادث را منتشر کنند تا مبادا در کنار شائبه‌های گوناگونی که شیوه فعلی به ذهن متبادر می‌کند، این گونه به نظر برسد که بخشی از سرمایه این نیرو صرف انجام کاری شده که نه تنها حرفه‌ای و اخلاقی به نظر نمی‌رسد، بلکه از بیخ و بن بی‌فایده بوده و صرفا هزینه‌زاست!