نشانه‌شناسی رأی به کابینه حسن روحانی

سرانجام چهار روز طولانی و پر خبرِ بررسی صلاحیت وزرا در پایان هفته گذشته پشت سر گذاشته شد تا نتیجه آرای نمایندگان مجلس به کابینه حسن روحانی به تیتر نخست روزنامه‌های صبح امروز تبدیل شود. بیشتر روزنامه‌ها به ویژه روزنامه‌های نزدیک به جریان دولت به رغم بیرون ماندن سه وزیر کابینه از قطار دولت با تیترهای امید بخش به استقبال آغاز به کار رسمی دولت تدبیر و امید رفتند و تیترهایی نظیر «سکانداران تدبیر و امید»، «حرکت «دولت امید» از ایستگاه بهارستان»، «منتقدان در صف امید» و «قطار دولت با ۱۵ وزیر به راه افتاد» را می‌توان در صفحه نخست روزنامه‌های امروز دید.

اما شاید جالب‌تر از صفحه نخست یکی دو روزنامه‌ای که تلاش کردند اساسا به موضوع رأی اعتماد مجلس نپردازند، صفحه نخست امروز روزنامه کیهان بود که تیتر امروز خود را به این عبارت اختصاص داده که «رسانه‌های بیگانه: ادبیات وزرای پیشنهادی «اصولگرایانه» بود».

اما روزنامه‌ها تحلیل‌های متفاوتی از رأی اعتماد نمایندگان به کابینه داشتند. از رأی عدم اعتماد به سه وزیر تا بالا‌ترین رأی تاریخ جمهوری اسلامی به وزیر اقتصاد دولت روحانی که هر کدام پیام‌های متفاوتی داشت.

روزنامه اعتماد تیتر یک امروز خود را به بررسی علت رأی عدم اعتماد مجلس به وزیر علوم، آموزش و پرورش و ورزش و جوانان را در پرونده‌ای با نام «چرا این سه وزیر رأی نیاوردند؟» بررسی کرده که در بخشی از آن می‌خوانیم: «مجلس اصولگرای نهم به بیژن نامدار زنگنه و عباس آخوندی به عنوان دو نماینده مهندس موسوی در جلسه ۲۶ خرداد ۸۸ نزد رهبری رأی اعتماد داد اما محمدعلی نجفی را از رسیدن به وزارت بازداشت. محمود حجتی که از نزدیکان آیت‌الله منتظری محسوب می‌شود، رأی اعتماد گرفت اما میلی منفرد که از بدنه دانشگاه معرفی شده با رأی کم سابقه‌ای در عدم اعتماد مواجه شد. علی ربیعی با رأی اعتماد بدرقه شد ولی مسعود سلطانی فر نتوانست سکان وزارت ورزش و جوانان را به دست گیرد. مجموعه این تناقض‌ها می‌تواند تا حدودی بروز رفتار تشکیلاتی و تصمیم‌گیری فراکسیونی را در مجلس زیر سؤال ببرد اما آیا آن‌ها هیچ کار تشکیلاتی برای رأی نیاوردن محمد علی نجفی نکردند؟ از طرفی در فرآیند چهار روزه رأی اعتماد موضوع دیگری نیز رخ داد.

پیشتر مخالفت یا موافقت چهره‌های شاخص مجلس، نشانگر ترکیب نهایی آرا بود اما در روزهای گذشته، میلی‌منفرد با وجود نطق علی مطهری در موافقت با وزارتش نتوانست حد نصاب آرا را به دست آورد؛ جالب‌تر آن که بیژن نامدار زنگنه با وجود مخالفت احمد توکلی و علیرضا زاکانی در نطق و الیاس نادران و مسعود میرکاظمی در تحرکات پشت پرده به عنوان نمایندگان شاخص تمامی طیف‌های اصولگرا در مجلس توانست رأی اعتماد بگیرد. در واقع زنگنه از مجلسی رأی اعتماد گرفت که چهره‌های شاخص آن صراحتا مخالفت خود را ابراز کرده و تمامی ابزارشان را برای افتادن او به کار بستند».

در این پرونده نظر صاحب‌نظران و کار‌شناسان هم لحاظ شده که در میان آن‌ها یادداشت علی اکبر جوانفکر دوست صمیمی محمود احمدی‌نژاد و از اعضای دولت قبلی جالب توجه است. جوانفکر در یادداشتی با نام «نفهمیدم چرا نجفی رأی نیاورد» نخست کابینه روحانی را بیشتر از «کاری» بودن «سیاسی» می‌خواند و سپس آن را «جوانگرا» نمی‌داند که موجب می‌شود ‌جوانفکر ادعا کند: «با ترکیب فعلی کابینه بعید می‌دانم دولت آقای روحانی بتواند پاسخ مناسبی به مطالبات و توقعاتی که در اثر هشت سال پر کاری دولت آقای احمدی‌نژاد انجام شده است، بدهد».

اما در بخشی از یادداشت جوانفکر می‌خوانیم: «به نظر من اگر آقایان ربیعی و آخوندی که از عناصر موثر سیاسی در وقایع سال ۸۸ بودند، توانستند رأی اعتماد مجلس را اخذ کنند و به دولت یازدهم راه یابند این سوال مطرح است که چرا مجلس به آقای دکتر نجفی که فرد پیشنهادی آقای روحانی برای وزارت آموزش و پرورش بودند رأی اعتماد نداد و با توجه به این مساله علت رأی نیاوردن آقای نجفی در مجلس چندان برای من روشن نیست. لذا باید به این نکته تایید کنم که رأی ندادن نمایندگان به سه وزیر پیشنهادی وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، علوم و ورزش، مجلس را مبرا از آن نمی‌کند که آغوشش را برای کسانی که وقایع سال ۸۸ را آفریدند باز کرده است».

اما رأی بالای نمایندگان مجلس به تیم اقتصادی دولت و در صدر آن بالا‌ترین رأی تاریخ جمهوری اسلامی به وزیر اقتصاد، موجب شد تا روزنامه‌ها‌ ‌به بررسی ترکیب تیم اقتصادی بپردازند.

روزنامه تهران امروز یکی از همین روزنامه‌ها بود که در یکی از یادداشت‌های صفحه نخست خود با تیتر «نشانه‌شناسی یک رأی» می‌نویسد: «رأی بالای مجلس به تیم اقتصادی کابینه حسن روحانی به‌ ویژه وزیر اقتصاد این پیام را به همگان از جمله دولت می‌دهد که از نظر نمایندگان ملت «اقتصاد» مسأله اول کشور است و طبیعتا دولت هم می‌بایستی پیام این رأی را در نظر گرفته و به دور از هرگونه حاشیه‌سازی یا ورود خواسته و ناخواسته به حاشیه‌ها، به اقتصاد بپردازد. وزیراقتصاد که توانسته است رکورد‌دار رأی اعتماد نمایندگان مجلس به یک وزیر در طول حیات نظام جمهوری اسلامی ایران باشد، محور برنامه خود را بر مهار تورم و حفظ ارزش پول ملی و دادن رونق به اقتصاد کشور قرار داده است. ضمن اینکه وزیر اقتصاد به‌عنوان متخصص در امر تورم هم شناخته می‌شود و اصولا انتخاب او برای پست حساس وزارت اقتصاد به‌خاطر تأکید ویژه او بر مهار تورم بود. نمایندگان هم بر اساس همین شاخصه‌ها با رأی بالای خود به وزیر اقتصاد حمایت خود را از او و برنامه‌هایش اعلام کردند تا او برای انجام وعده‌هایش با قدرت تمام بتواند به کار بپردازد و موانع را برطرف سازد. تورم ایران اکنون جایگاه سوم را در جدول جهانی تورم دارد و چنین مقامی نه تنها شایسته نام بلند ایران نیست که اصولا تورم در ایران نباید تا این حد بالا باشد که جایگاه سوم جهانی را کسب کنیم. در واقع می‌توان رأی اعتماد بالای مجلس به وزیر اقتصاد را یک نماد و نشانه ارزیابی کرد؛ نمادی که سمت و سوی خواسته‌های ملت و نمایندگان ملت را از دولت حسن روحانی نشان می‌دهد. به خصوص اینکه رأی اعتماد مجلس به برخی دیگراز وزرای اقتصادی هم بالا بود و همین هم نشان می‌دهد مجلس مجموعا به اقتصاد نگاه ویژه‌ای دارد و بیشترین مطالباتش در حوزه اقتصادی است».
 
اما بازتاب‌های رفتار نمایندگان مجلس در صحن علنی که واکنش‌های فراوانی را به همراه داشت، همچنان در صفحه نخست روزنامه‌ها به چشم می‌خورد که از جمله آن یکی از یادداشت‌های صفحه نخست امروز روزنامه ابتکار است که در آن می‌خوانیم: «استان کهگیلویه و بویراحمد به هر دلیل و علت در زمرهٔ استان‌های محروم کشور طبقه بندی می‌شود. اما همین که نمایندهٔ بزرگوار بخشی از این استان به روش خود و بدون مراعات ادب سخن و آداب نقد، به دفاع از آن بر می‌خیزند، از قضا سرکنگبین صفرا می‌افزاید و مصیبت ما را در ضریبی کاذب ضرب می‌کند. هم نقصان مایهٔ ما برملا می‌شود و هم شماتت همسایه نصیبمان. اگر ایشان «بزرگواری» کنند و اندکی با گنجینهٔ ادب پارسی ایران زمین مأنوس شوند و یا گوشه‌ای از تعالیم مینوی و معنوی دین مبین (در این ساحت) را مرور کنند، نه تنها به خود، بلکه به حوزهٔ انتخابیهٔ خود و شأن مجلس شورای اسلامی لطف بی‌شمار و بی‌مقدار کرده‌اند. این پیوند فرهنگی، یحتمل از فوران هیجانات این روحانی محترم خواهد کاست و به دوری گزیدن از فناتیسمِ قرون وسطایی به وی کمک خواهد کرد. به این امید که در بلندمدت با عنوان گاف بزرگ تاریخ پارلمان ایران از حضرت ایشان یاد نشود.

«آلدوس هاکسلی» می‌گوید: «قرن بیستم، از جمله، عصر هیاهوست؛ هیاهوی جسمانی، هیاهوی ذهنی، و هیاهوی خواهش‌ها. ما در هم این هیاهو‌ها در تاریخ صاحب رکوردیم. تعجّبی هم ندارد؛ زیرا هم امکانات فنّاوری تقریباً اعجازآمیز ما وقف تاخت و تاز و تجاوز به حریم رایج سکوت است». وقتی حرفی نداریم که ارزش آن از سکوت بیشتر است، خوش‌تر آن باشد که با سکوت خویش بر شکوه و وقار انسانی خود بیفزاییم.

گر تو قرآن بدین نمط خوانی/ ببری رونق مسلمانی»