چه کسی ایران را به تحریم کشاند؟ + فیلم

مناظره سوم کاندیداهای ریاست جمهوری با محوریت سیاست داخلی و خارجی در حالی با توضیحات محسن رضایی پیرامون موضوع هسته‌ای وارد فضای نقد واقعی شد و درست بودن این توضیحات با تأیید و تکمیل ولایتی همراه شد که به نظر می‌رسد، این اتفاق چندان باب میل یک جریان رسانه‌ای نبوده و برخی رسانه‌ها عملاً ‌به بایکوت این مسأله مهم پرداختند.

به گزارش «تابناک»، در سومین و آخرین مناظره انتخابات ریاست جمهوری، کشمکش بر سر چالش پیش آمده و شیوه عمل در پرونده هسته‌ای میان حسن روحانی و سعید جلیلی، دبیران اسبق و فعلی شورای عالی امنیت ملی و نفرات اول پیشین و کنونی تیم مذاکره کننده با طرف‌های غربی بالا گرفت. این چالش دیگر کاندیداها را خواسته یا ناخواسته وارد فضای اعلام موضوع کرد تا مشخص شود که رویکرد این کاندیداها در حوزه سیاست خارجی پیرامون حساس‌ترین پرونده دیپلماتیک ایران چیست.

محسن رضایی پس از آن که بنا به قرعه و بعد از این کشمکش، نوبت به سخن گفتنش رسید،‌ گفت: پس از شنیدن سخنان این دو نامزد به خود می‌گفتم که آیا حرف بزنم یا نزنم؟ اما اگر حرف نزنم ظلم به تصمیم‌گیری مردم است. این میز و بحث‌های مطرح در آن به نوعی صداقت دولتمردان را با مردم نشان می‌دهد و بعد مردم این صحبت‌ها را جمع بندی می‌کنند؛ بنابراین، نباید بگوییم چون دشمنان سوءاستفاده می‌کنند، باید از بیان این موضوعات خودداری کرد و نباید این گنوه تصور شود که ما داریم پته یکدیگر را رو می‌کنیم.

رضایی تصریح کرد: واقعیت این است که چه در زمان آقای جلیلی و چه در زمان آقای روحانی، افراط و تفریط‌هایی صورت گرفته است. زمان آقای جلیلی ما با آقای سولانا 2700 سانتریفیوژ را توافق کردیم؛ اما اگر قرارداد‌ درستی  بسته بودیم و جای پایش محکم می‌شد بهتر نبود؟ من در جریان جزییات مذاکرات هسته‌ای هستم و این افراط و تفریط‌ها از سیاست‌های نظام دور بود؛ درست است که با مقام معظم رهبری چک می‌شد، حالا که گذشت.

وی با طرح این پرسش که آیا می‌خواهیم از گذشته بدون کم و کاست دفاع کنیم، گفت: نباید این گونه خود را حق مطلق بدانیم، پس اشکال‌ها و ضعف‌های ما کجا بود؟ انقلاب نوپای ما 34 سال از عمرش می‌گذرد. باید تجربه کرده و این تجربه‌ها را منتقل کنیم؛ اگر مسئولیتی به دوش ما گذاشته شد و اشتباه کردیم، باید صادقانه آن را بگوییم.

جلیلی اما در پاسخ به رضایی ادعا کرد: اطلاعاتی که شما فرمودید از جمله موضوعی که فرمودید، مبنایش درست نیست. این قضیه زمان آقای لاریجانی بود، معاون ایشان با معاون سولانا به یک توافقی رسیدند و سولانا بعد از آن زیرش زد و قبول نکرد. این نکته شما کاملا صحیح است که ما باید ارزیابی کنیم نباید مطلق نگاه کنیم.

رضایی در واکنش به اظهارات جلیلی گفت: یعنی در زمان شما هیچ اشتباهی نشده است.

جلیلی هم پاسخ داد: چرا اما این مثالی که شما می‌زنید برای زمان آقای لاریجانی بود و درست نبود و از سوی سولانا رد شد، نه از سوی ایران و اونها این را رد کردند.

علی اکبر ولایتی اما پس از اظهارات جلیلی با تأیید سخنان آقای رضایی، در تکمیل این اظهارات گفت: مذاکرات سولانا و آقای لاریجانی به جای خوبی رسید و به این توافق درباره همین تعداد سانتریفیوژ رسیدند اما همزمان با اینکه آقای لاریجانی و سولانا مذاکره می‌کردند یک مقام بلندپایه اجرایی در نماز جمعه تهران گفت که ما در‌ مسائل هسته‌ای مذاکره نمی‌‌کنیم.

وی افزود: سولانا در مذاکرات بعدی تلکس این خبر را نشان دادند که یکی از مسئولان اجرایی گفته است ما در خصوص مسائل هسته‌ای مذاکره نمی‌کنیم، کارشکنی شد و مشابه این موضوع را در زمانی که مسئول سیاست خارجی بودم، خود بنده داشته ام که بیان خواهم کرد. دشمن زمانی که تناقض بین مسئولان را می‌بیند آقای لاریجانی زحماتی کشید و می‌شد به توافق برسند و می‌شد آنجا مسأله را حل کرد؛ اما اینجا کسی حرف دیگری زد که در واقع در صحنه نبودند در غیر این صورت لاریجانی مسأله را حل کرده بود.

جلیلی در پاسخ گفت: اطلاعات شما درست نیست.

مشاور عالی رهبر انقلاب که طبیعتاً جزو آگاه‌ترین اشخاص در حوزه سیاست خارجی کشور است، در پاسخ به اصرار جلیلی که اطلاعات او را نیز همچون اطلاعات رضایی اشتباه می‌خواند، پاسخ داد: ما هر چه می‌گوییم شما می‌گویید، درست نیست. ما اطلاع دقیق داریم که این موضوع درست نیست.

این گونه بود که محسن رضایی در تکمله‌ای بر اظهارات و نقد پیشینش تأکید کرد: این مذاکرات باید زودتر به نتیجه برسد، مگر می‌توانیم کشور را با شعار دادن معطل کنیم و وقت نظام و ملت ایران را بگیریم. آنها از ما زمان می‌گیرند تا اثر تحریم‌ها بیشتر شود. بعد ما نام این را می‌گذاریم مقاومت. پس معلوم است که نماینده آمریکا می‌آید بغل گوش نماینده انگلیس می‌گوید، نکن چرا؟ برای اینکه مذاکرات به تنهایی کافی نیست.

وی در ادامه گفت: آقای جلیلی پاسخ نداد که اگر دور دوم، سوم و چندم بخواهد برود با توجه به اینکه آنها به اثر تحریم‌ها امیدوار شده‌اند، چکار می‌خواهد بکند؟ این ‌را هم پاسخ نداد، در بغداد که به نظر، ما می‌توانستیم به علت اینکه اوباما برای انتخابات آماده می‌شد و آماده امتیاز حداقلی بود، امتیاز بگیریم. فرصت بغداد فرصت خوبی بود و این نشان می‌دهد اشکالات فنی و تاکتیکی و تکنیکی وجود دارد. باید صادقانه بشینیم و همه اینها را حل و فصل کنیم؛ البته زحمت‌هایی کشیده شده است. پیشرفت‌هایی بوده در همه دولت‌ها که نباید سیاه نمایی کرد اما ما می‌خواهیم سیاه زدایی کرده و اشکالات را مشخص و آن را برطرف کنیم.

با این حال طیف وسیعی از رسانه‌ها ترجیح دادند به جای باز کردن ابعاد اظهارات رضایی، این واقعه را ‌بایکوت کنند و نهایتاً در متن کلی مناظره به درج خبر بپردازند. تقریباً رسانه‌هایی به تعداد انگشتان یک دست به معرفی «مقام اجرایی» مورد اشاره که «محمود احمدی نژاد» بود، پرداختند و سایرین اساساً خود را در قبال این واقعیت به نشنیدن زدند؛ واقعیتی که نشان می‌‌دهد، امنیت ملی و مصالح ملی می‌تواند در عدم تحمل یک مقام از میان برود.

واقعیت آن است، در حالی که علی لاریجانی در مقام دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی بر سر برنامه هسته‌ای در حال توافق با طرف‌های غربی بود و احتمالاً شاهد احیای این روابط می‌توانستیم باشیم، رئیس جمهور مملکت با اظهاراتی که در روز قدس و پشت تریبون نماز جمعه مطرح کرد، اساساً دیپلماسی ایران را در دست اندازی انداخت که معنایش بر هم خوردن مذاکرات و از دست رفتن یک فرصت دیپلماتیک تاریخی برای حل همیشگی مسأله هسته‌ای بود.

احمدی نژاد در نماز جمعه‌ سیزدهم مهر ماه مصادف با روز قدس اینچنین سخن گفت و طرف غربی را به این نتیجه رساند که موضع تیم مذاکره کننده که دبیر امنیت ملی ایران در رأس آنها بود، موضع اجماعی ایران نیست: «مدیرکل و مدیران آژانس تصمیم گرفته‌اند ‌به موضع قانونی خودشان برگردند و این یک اتفاق بزرگ است. من عرض کردم از نظر ما ماجرای جنجالی هسته‌ای ایران پایان یافته یافته است. معنای آن خیلی روشن است. یعنی ما دیگر حاضر نیستیم ‌به عرصه سیاسی برویم و دربارة حقوق ملت ایران با برخی از قدرت‌ها بنشینیم صحبت کنیم، به چه دلیل؟ ما یک عضو آژانس هستیم و حقوقی و تکالیفی داریم و تکالیفمان را کامل انجام دادیم. البته از حقوقمان کامل استفاده نکردیم‌».

او همچنین چند بار با به‌کارگیری لفظ «بعضی‌ها» که ظاهراً خطاب به «علی لاریجانی» بوده، گفت: «بعضی‌ها در داخل هستند که متأسفانه دستشان به رسانه يا جایی بند است. اینها یا از روی ترس که برخی از این جنجال‌های قدرت‌های غربی را خیلی جدی حساب می‌کنند یا از روی موضوعات دیگری ناراحتند. ناراحت هستند که مسأله هسته‌ای ایران این طور به فضل الهی به نفع ملت ایران حل شده است. ناراحتند و می‌خواهند بی جهت در مسأله دخالت کنند. راه افتاده اند می‌گویند ما می‌خواهیم برای حل بن بست هسته‌ای راهکار بدهیم. کدام بن بست هسته‌ای؟ چه کسی در بن بست است؟ دنیا بداند ملت ایران این ملت الهی هیچ گاه بن بست نداشته است».

«امروز دشمنان ملت ایران در بن‌بست هستند. می‌بینید چطور عزا گرفته‌اند. پرونده را بردند شورای امنیت به طور غیر قانونی، قطعنامه تحریم دادند به طور غیر قانونی، تکرار کردند به طور غیر قانونی و الان هم مانده‌اند که چطوری از این بن‌بست بیرون بیایند و چه جوری مسأله را حل کنند. آنها اسیرند. شما می‌خواهید آنها را از بن‌بست در بیاورید؛ ملت ایران که در بن‌بست نیست، یا عده‌ای احساس مسئولیت کنند و سرخود بلند شوند بروند بخواهند با آنها مذاکره کنند، آنها هم استقبال کنند و آنها هم که در بن‌‌بست‌اند می‌بینند که شکست خورده‌اند و راهی ندارند، دنبال یک دست آویز می‌گردند».

اینچنین بود که پانزده روز بعد و در 28 مهر ماه 1386 استعفای علی لاریجانی از دبیری شورای عالی امنیت ملی از سوی محمود احمدی نژاد پذیرفته ‌و 29 مهر 1386 سعید جلیلی جانشین لاریجانی شد تا با تغییر سیاست ایران در حوزه مذاکرات هسته‌ای شاهد رقم خوردن شرایطی باشیم که هم‌اکنون می‌بینیم و البته با اعتماد به نفس تلاش می‌‌شود گفته شود مذاکرات موافق و تأمین کننده منافع ایران بوده است!