نگاهی متفاوت به سفری خاص

صف کنترل گذرنامه چندان طولانی نیست، اما همه فشار می‎آورند و لایی می‎کشند که زودتر به آخر خط برسند؛ از گذرنامه رد شده و نشده، موضوع پیدا کردن چرخ دستی است و بعد هم چمدان ها و ساک‎های پُر از خرید و سوغاتی و عجله برای رسیدن به خروجی. بعد از هفت یا 10 روز با هم بودن، حالا فرصت رهاشدگی و بازگشت به گذشته است.

خراسان در ادامه نوشت: گاهی از دوردست تکان دادنی، بعضا شماره تلفن گرفتنی، تعدادی خداحافظی نکرده و برخی هم بی‎تفاوت؛ این چند دقیقه انتهایی یک سفر طولانی طی می‎شود و مسافر خود را می‎سپارد به موج جمعیت مشتاقی که دسته گل به دست و ادکلن و عطرزده به پیشوازش آمده است. این پایان یک سفر معنوی است که بخشی از لحظات ناب‎اش برای عده‎ای در فرودگاه به حراج گذاشته می‎شود و چاره‎ای هم از آن نیست. اما بخش جالب توجه ماجرا، نه این تاراج شدگی از اندوخته هاست، بلکه آن تحولاتی است که در مراحل قبل به وجود آمده و با دور شدن از کانون معنوی، اندکی فروکش کرده و کم رنگ می‎شود.

فرد در طی زیارت که معمولا در کشوری غریب صورت می‎گیرد، با وجود آن که اولا در جمعی از هم زبانان در حال حرکت و تردد است و ثانیا با گروه‎هایی از کشور میزبان سر و کار دارد که زبان فارسی را می‎فهمند، اما اندکی احساس غربت و دوری از وطن پیدا می‎کند؛ این احساس موجب آن می‎شود که سطحی از هم وطن گرایی در او به وجود آمده و او خود را نسبت به سرنوشت دیگر ایرانی‎هایی که می‎بیند، حساس بداند. در نتیجه کمک به هم وطن، دقت در روابط او با مغازه داران، مراقبت از اجناس و اموال آن ها و... افزایش پیدا می‎کند، ولی معمولا در لحظاتی که فرد در یک محیط تقریبا ایرانیزه قرار می‎گیرد (درون هتل) و هنگام صرف ناهار یا شام، به دلیل حذف شدن فشار بیرونی، باز هم تصاویر نامطلوبی در استفاده از آسانسور و عجله در رسیدن به میز غذا مشاهده می‎شود. این رفتار به گونه‎ای متغیر و مداوما قابل مشاهده و ارزیابی است؛ هر چه فرد، ذوق و حوصله و وقت بیش‎تری را صرف زیارت و عبادت و دعا می‎کند، نوعی کم یا بی‎نیازی نسبت به امکانات پیرامونی می‎یابد و از همین روست که میزان اعتراض‎گری به خدمات رفاهی، اقامتی و پذیرایی نیز، نسبت به بهره معنوی کاملا معنادار می‎شود. متاسفانه بی‎توجهی به کانون سفر در مواردی حاد ممکن است تا آن جا تداوم پیدا کند که مثلا نبود یا کمبود یک وعده غذایی در شب اول، به عنوان یک گلایه اساسی تمامی 12-10 روزسفر خود را بر ذهن زائر مستولی کرده و او را از نفس توسل و توجه دور می‎دارد.

طولانی فرض کردن مدت سفر و این که می‎شود اوقات دیگری را صرف عبادت کرد، نداشتن فهرستی از اولویت‎های زیارتی به دلیل نبود اطلاعات مکفی، سرگرم شدن گسترده به حاشیه‎هایی نظیر خرید، بی‎اطلاعی نسبت به هزینه‎ها و ارائه درخواست‎های خارج از قاعده و... از جمله این آسیب‎هاست که هم در طول سفر ممکن است زائر را با مشکل مواجه کند و هم در انتهای آن، خاطره خوش زیارت را مخدوش.

سفر زیارتی، سفری دنباله دار است و آن چنان که از توصیه ها برمی‎آید، در مقدمه و موخره نیز دارای ویژگی‎هایی است که بی‎توجهی به آنها، همه داشته‎ها را خیلی زود بر باد می‎دهد.