خانه سینما در دولت دهم بازگشایی نمی‌شود؟

اصلاح اساسنامه خانه سینما، در حالی روز گذشته به پایان رسید و رسما از سوی سخنگوی «کمیته اصلاح اساسنامه خانه سینما» اعلام شد که شواهد از عدم رفع ریشه‌ای این مسأله تا پایان دولت و در دوره مدیریت فعلی سازمان سینمایی کشور حکایت دارد؛ چالشی که یکی از مهمترین دلایل گره خوردنش، تشکیل نصفه و نیمه‌ای صنف جدید هم‌عرض خانه سینماست که هم اکنون خود معترض شمقدری به دلیل عدم جایگزینی به جای خانه سینماست!

به گزارش «تابناک»، خانه سینمای ایران ایده‌ای بود که از سال ۱۳۶۵ و پس از مصوبه مجلس مبنی بر اختصاص 2 درصد درآمد فروش سینما برای بهبود وضعیت رفاهی و صنفی سینماگران کشورمان به عنوان یک ایده مطرح و پس از کش‌و‌قوس‌های فراوان، سرانجام در سال ۷۲ تشکیل شد؛ نهادی که در دوره‌ای دوازده ساله، توانست جایگاهی مستحکم بیابد؛ اما این تحکیم جایگاه پس از این متوقف شد.

توقف اما با روی کار آمدن دولت نهم و سپس دولت دهم و تغییر سیاست‌های سینمایی کشور، برگرفته از تغییر تیم مدیریت سینمای کشور در وزارت فرهنگ و ارشاد بود. چهره‌هایی در این حوزه بر سر کار آمدند که نگاه مثبتی به خانه سینما و جریان حاکم بر آن نداشتند و در زمان در اختیار نداشتن قدرت نیز بعضاً منتقد این نهاد بودند.

خانه سینما اما خود نیز در وقوع این حساسیت‌ها بی‌تاثیر نبود و جریانی از سینماگران حتی به فرض اینکه دارای ساخته‌های جدی نبودند و میان چهره‌های شاخص سینمای کشورمان قرار نداشتند، به عنوان بخشی از بدنه سینما، یا اصولاً در اتفاقات این نهاد دیده نمی‌شدند یا حضورشان بسیار کمرنگ بود؛ جریانی که همین معاونت سینمایی پیشین و سازمان سینمایی کنونی را شکل داده‌اند و طبیعتاً درصدد جایگزینی نهادی به جای خانه سینما برآمده‌اند که نقش محوری یا دست‌کم پررنگی در مدیریت و رویداد‌هایش داشته باشند.

در کنار این‌ها نباید انکار کرد که نگاه سیاسی و یا حمایت‌های سیاسی از برخی جریان‌ها به ویژه در زمان انتخابات ریاست جمهوری از سوی اهالی این خانه رخ داد و خانه سینما نیز عملاً به عنوان حامی یک طرف ماجرا معرفی شد؛ رویدادی که مسئولان خانه سینما در قبالش سکوت کردند و عملاً با عدم اعلام صریح و پیاپی بی‌طرفی‌شان در ادوار انتخابات ریاست جمهوری و ارجاع اظهارنظرهای اعضای هیأت مدیره این خانه به نظر شخصی‌شان، به این فضا دامن زدند تا طبیعتاً برخی جریان‌ها از جمله تیم فعلی سازمان سینمایی، این نهاد را پایگاه یک جریان سیاسی تعبیر کنند و عملاً نقش صنفی و فرهنگی و غیرسیاسی خانه سینما تحت‌الشعاع قرار گیرد.
تعطیلی خانه سینما رخدادی بود که برخی تحلیلگران حتی آن را شفاف پیش‌بینی کرده بودند و سرانجام نیز برگرفته از فضای اشاره شده روی داد و پیگیری قضایی از طریق دیوان عدالت اداری هرچند در مرحله بدوی منجر به صدور رأیی شد، در مرحله بعدی احکام دیگری صادر شد که راه را برای بازگشایی این نهاد دشوار ساخت.

در این کش‌و‌قوس، جواد شمقدری که در دوره مدیریتش در معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد، تنش با این خانه را در شدید‌ترین شکل ممکن تجربه کرد و یا رقم زد، از تشکیل صنفی واحد سخن به میان آورد؛ صنفی که ناقص شکل گرفت و بخش عمده جمعیت چند هزار نفری خانه سینما با شکل‌گیری‌اش همراهی نکردند و پیگیر بازگشایی نهاد صنفی‌شان شدند.

اما دقیقاً در مقطعی که به نظر می‌رسید، بازگشایی خانه سینما دیگر به سادگی میسر نیست و شمقدری نیز حاضر به پذیرش بازگشایی خانه سینما حتی با اصلاح اساسنامه این نهاد نبود، برخی از سینماگران عضو خانه سینما، سر از دفتر رئیس جمهور درآوردند و در دیدارهایی با دکتر احمدی‌نژاد که برای شمقدری و دوستانش غیرمنتظره بود، بر سر تعیین راهکاری برای اصلاح وضع موجود و حصول توافقی برای بازگشایی خانه سینما توافق کردند. محصول این توافق، تشکیل کمیته‌ای با حضور اعضایی از دو طرف ماجرا و نماینده‌ای از رئیس جمهور برای بازنویسی اساسنامه خانه سینما بود؛ اتفاقی که طبیعتاً بر خلاف خواسته شمقدری و به خواست مقام بالا‌تر بود.

کمیته هفت نفره متشکل از فرهاد توحیدی، جمال خندان و ابراهیم مختاری به عنوان نمایندگان خانه سینما و جمال شورجه، ابوالقاسم طالبی و عباس بابویه به عنوان نمایندگان سازمان سینمایی و مسعود جعفری جوزانی، تهیه کننده و فیلمساز به عنوان هماهنگ کننده و حکم با تأخیر فراوان، سرانجام سلسله جلساتی برای اصلاح اساسنامه خانه سینما و فعالیت این تشکل با اساسنامه جدید تشکیل داد تا با پایان این جلسات و تأیید اساسنامه‌ای مورد وثوق حاضران در نشست، اساسنامه برای تصویب نهایی به ریاست جمهوری فرستاده شده تا پس از تأیید دکتر احمدی‌نژاد به عنوان داور این کشمکش، احتمالاً نزد شورای فرهنگ عمومی برای تصویب نهایی فرستاده شود.

پس از پایان این نشست‌ها، جوزانی ابراز امیدواری کرد که با توجه به پایان اصلاح اساسنامه خانه سینما، پیش از پایان اسفند ماه این نهاد بازگشایی شود؛ اما شواهد حکایت از آن دارد که این ماجرا بعید است تا پایان دولت دهم و در دوران حضور جواد شمقدری در معاونت سینمایی به نتیجه برسد و اختلافات ریشه‌ای و حتی تاریخیِ مورد اشاره، اجازه وقوع یک توافق و حل کلی ماجرا را نخواهد داد.

یکی از مهمترین مسائلی که احتمالاً امکان بازگشایی خانه سینما را به تأخیر خواهد انداخت، بحث بر سر نام «خانه سینما»ست که گویا مسئول سینمایی تأکید دارند این اصطلاح باید تغییر کند و نهاد تازه ربطی به خانه سینما ندارد؛ رویکردی که شایبه تغییر نام خانه سینما در اساسنامه جدید را نیز پیش کشیده بود و همین گمانه‌زنی‌ها باعث شد فرهاد توحیدی امروز بر تغییر نیافتن نام خانه سینما در اساسنامه جدید تأکید ورزد.

نکته دیگر که می‌تواند منجر به دیرکرد در بازگشایی خانه سینما شود، اصرار بر بازگشایی خانه سینما، همزمان با انتخاب هیأت مدیره جدید خانه سینماست که ظاهراً بخشی از جریان مقابل تأکید دارند، خانه سینما پس از تأیید اساسنامه جدید، می‌بایست همزمان با برگزاری مجمع عمومی و انتخاب هیأت مدیره و مدیرعامل جدید، فعالیتش را آغاز کند.

با این اوصاف بعید به نظر می‌رسد امکان و فرصت برگزاری مجمع عمومی فوق‌العاده انتخاباتی خانه سینما پیش از پایان سال ۹۱ وجود داشته باشد و با طی تشریفات ـ دست‌کم تا اوایل اردیبهشت ـ نمی‌توان امیدوار به مشخص شدن ترکیب جدید هیأت مدیره این نهاد بود؛ ترکیبی که با توجه به نگاه کلی سینماگران، احتمالاً شبیه ترکیب کنونی هیأت مدیره خانه سینما خواهد شد و این قطعاً مطلوب شمقدری و منتقدان این نهاد نیست.