جلسات شبانه دولت و مجلس برای اجرای فاز دوم!

روز به روز مباحث پیرامون هدفمندی یارانه‌ها و اجرای آن در فاز دوم بالا می‌گیرد و در این میان، گویا مجلس و دولت هر کدام بر موضع خود برای نحوه و ملزومات اجرای هدفمندی پافشاری می‌کنند. بن‌بست هدفمندی یارانه‌ها این روز‌ها گذر ناپذیر می‌نماید؛ اما نشانه‌هایی از تلاش برای اجرای هدفمندی در ماه‌های آتی دیده می‌شود؛ نشانه‌هایی که نشست‌های شبانه دولت و مجلس یکی از آن‌هاست.

به گزارش «تابناک»، اکنون نه دولت و نه مجلس، گویا در ظاهر حاضر به کوتاه آمدن از موضع خود در قبال هدفمندی یارانه‌ها و اجرای آن در فاز دوم نیستند؛ مسأله‌ای که منجر به ایجاد بن‌بستی در اجرای طرحی شده که از آن به «جراحی بزرگ اقتصاد کشور» یاد می‌شد.

بنا بر این گزارش، در ماه‌های اخیر، تلاش دولت برای اجرای قانون در کمترین زمان ممکن ـ‌ که منجر به افزایش بهای حامل‌های انرژی و همچنین افزایش یارانه پرداختی به افراد می‌شود ـ با مخالفت شدید نمایندگان مجلس روبه‌رو شده است که خواهان توقف کامل اجرای هدفمندی در اوضاع کنونی و تا زمان برطرف کردن مشکلات معیشتی و تورمی در جامعه هستند.

اکنون فضای جامعه و تقابل دولت و مجلس، حکایت منطق صفر و یک در اجرای هدفمندی یارانه‌ها است؛ یا اجرای صددرصدی که دولت می‌خواهد یا توقف کاملی که مجلس جار می‌زند!

بازخوانی تغییر مواضع صددرصدی طرف‌های مقابل

نکته جالب توجه در اینجاست که هر دو طرف در خصوص اجرای هدفمندی یارانه‌ها در ماه‌های اخیر ۱۸۰ درجه تغییر موضع داده‌اند؛ دولت از موضع عدم تمایل برای اجرا، اکنون حرف از اجرای کامل قانون در یک سال می‌زند و مجلس از موضع فشار برای اجرا به توقف کامل رسیده است.

اما داستان هدفمندی از زمانی وارد کوچه بن‌بست شد که بودجه سال ۹۱ دولت به قول احمدی‌نژاد از سوی مجلس استحاله شد. درآمد پیش بینی شده دولت از هدفمندی به نص تقلیل یافت و دولت از اردیبهشت ماه دیگر تمایلی برای اجرای قانون در سال جاری نداشت.

در آن زمان دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها گفت: با توجه به مشکلات مصوبه مجلس در قانون بودجه ۱۳۹۱، دولت فعلاً هیچ تصمیم و برنامه‌ای برای اجرای گام دوم قانون هدفمندی یارانه‌ها ندارد و همه قیمت‌های مربوط به حامل‌های انرژی، همچون روال مرحله نخست قانون هدفمندی یارانه‌ها ادامه می‌یابد و هیچ افزایشی در قیمت حامل‌های انرژی نخواهیم داشت.

در‌‌ همان زمان به خوبی به یاد داریم که نمایندگان مجلس با انتقادات شدید از رفتار دولت در عدم اجرای قانون، دیرکرد در اجرای قانون هدفمندی را منجر به تلنبار شدن افزایش قیمت‌ها برای ماه‌های پایانی سال می‌دانستند و اعلام می‌کردند که دولت باید هر چه زود‌تر قانون را اجرا کند.

اما چه شد که اکنون دولت خواهان اجرای کامل قانون است و مجلس اما توقف کامل را مد نظر دارد؟

بی‌گمان، شرایط تورمی در جامعه و به دنبال آن بحث تحریم و افزایش نرخ ارز از جمله شرایطی بود که منجر به تغییر مواضع مجلس شد. اکنون مجلس با توسل به مستنداتی مبنی با کاهش قدرت خرید افراد و شرایط تورمی جامعه، اجرای قانون و چند برابر کردن یارانه نقدی را منجر به وخامت بیشتر این اوضاع می‌داند، ولی دولت از سویی یکی از راهکارهای فرار از تحریم را اجرای هدفمندی معرفی می‌کند. رئیس جمهور در سخنرانی هفته گذشته خود در مجلس به وضوح یکی از راهکارهای چهارگانه برای خروج از وضعیت کنونی را اجرای هدفمندی یارانه‌ها در فاز دوم معرفی کرد؛ اما با کدام دلیل و منطق، این دقیقاً مشخص نیست!

منطق فازی برای اجرای فاز دوم هدفمندی

پس از مجادله فراوان بر سر اجرا شدن فاز دوم یا اجرا نشدن آن، اکنون گویا زمزمه‌های تلاش برای توافق مجلس و دولت بر سر اجرا به گوش می‌رسد؛ زمزمه‌هایی که حاکی از آن است که دولت و مجلس در نشست‌های نیمه خصوصی بین سران دو قوه، دست به کار مذاکره برای رسیدن به نقطه مشترکی در اجرای فاز دوم هستند؛ نقطه مشترکی که نه توقف کامل است و نه اجرای کامل.

در این راه، گویا هم‌اکنون برخی نمایندگان، از لزوم اجرای فاز دوم هدفمندی در فاز دوم سخن به میان می‌آورند و تقریباً به مواضع سابق خود نزدیک می‌شوند؛ از جمله ارسلان فتحی‌پور، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس که در گفت‌وگو با تابناک، بر لزوم اجرای فاز دوم اما با شیبی ملایم تأکید کرده است.

خلاصه آن که این روز‌ها نشست‌های دولت و مجلس زیاد شده و گویا مذاکرات بر سر منطق فازی و پیدا کردن حد وسطی برای اجرای هدفمندی یارانه‌ها در فاز دوم داغ شده است؛ جلساتی که البته همه نمایندگان مجلس نیز در آن حضور ندارند. آیا باید به زودی و حتی شاید پیش از آغاز سال جدید، منتظر اجرای هدفمندی باشیم؟

از مسائل مطرح در این نشست‌ها، گویا یکی بحث بر سر مسائل معیشتی ناشی از اجرای قانون است و دیگری حذف یارانه اقشار ثروتمند و افزایش یارانه اقشار ضعیف؛ البته اجرای قانون هدفمندی در فاز دوم با روشی کار‌شناسی و منطقی مورد تأیید است، ولی چند نکته قابل انتقاد در این مسأله وجود دارد:

* نخست این که چرا نشست‌های دولت و مجلس به نوعی جلسات «شبانه» تبدیل شده است که مذاکرات پیرامون هدفمندی در آن صورت می‌گیرد؟ چرا رویکرد «غیر علنی» بودن جلسات درباره مطلبی با این درجه از اهمیت ـ که مستقیم به همه مردم کشور بازمی‌گردد ـ حاکم است؟

* دوم آن که خط میانه اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها به چه معناست؟ آیا به معنی رسیدن به نقطه‌ای است که اجرای قانون، کمترین تأثیر را بر زندگی افراد داشته باشد؟ اگر ‌چنین است، چه کسی دقیقاً مسئول تعیین تأثیر هدفمندی بر جامعه و افزایش تورم است؟

* سوم، در صورتی که حذف یارانه برخی و افزایش درآمد یارانه‌ای دهک‌های پایین جامعه، یکی از موضوع این نشست‌هاست، آیا روشی منطقی برای شناسایی افراد نیز مد نظر است؟

هنوز به یاد داریم که در آخرین تلاش برای حذف یارانه افراد به اصطلاح غنی، به اشتباه یارانه افرادی حذف شد که اساساً از هر نیازمندی نیازمند‌تر بودند؛ آیا جامعه آماری دقیقی از افرادی که شرایط افزایش یارانه را دارند، وجود دارد؟

اصلاً تعریف قشر نیازمند بر چه اساسی است؟ بر پایه تعریف خط فقر در کشور یا بنا به آماری که دولت‌ها و نهادهای دولتی ارائه می‌کنند؟

گفتنی است، آنچه باعث می‌شود بیش از همیشه در اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها نگران باشیم، همین نحوه تعامل دولت و مجلس در «جلسات شبانه» است که دقیقاً خروجی مذاکرات دولت و مجلس در آن مشخص نیست!

تلاش مسئولان برای اجرای فاز دوم و متوقف نشدن آن، هرچند در خور توجه اما جای خالی اقتصاددانان و کار‌شناسان و دیدگاه‌های آن‌ها برای اجرا، خلأ اساسی است که نه دولت و نه مجلس، گویا فعلاً توجهی به آن ندارند!