نگاه شما: نقدی بر سریال «دیوار»

نزدیک یک ماه است که شبکه یک سیما، هر شب جز پنجشنبه‌ها و جمعه‌ها، سریال پلیسی «دیوار» را به کارگردانی آقای سیروس مقدم پخش می‌کند و دیشب آخرین بخش این آن را به همراه دیگر بینندگان دیدیم.

در این سریال هرچند تلاش شده بود تا گوشه‌هایی از زحمات پرسنل زحمتکش نیروی انتظامی را به تصویر بکشد، اما از دید اینجانب که تنها بیننده‌ای همچون هزاران بیینده دیگر هستم، دارای نقاط ضعفی بود که مرا وادار به نوشتن کرد. منتقد حرفه ای نیستم ولی معلمی هستم که سال‌هاست با گروه بزرگی از جوانان سر و کار دارم که اتفاقاً بیشترین مخاطبان این گونه سریال‌ها هم همین گروه سنی است.

در آغاز، سیر داستان جذاب بوده و مخاطب را به دنبال خود می‌کشد، ولی در کلان‌شهر بزرگی مثل تهران که طبیعتاً هم افراد ناهنجار و بزهکار کم نیستند، اتفاقی می‌افتد که خانواده یکی از پرسنل نیرو انتظامی را درگیر خود کرده است و این هم از باب تصادف چندان بعید به نظر نمی رسد.

زن یونس در شدیدترین فشار‌های روانی است، زیرا از یک طرف برادرش به عنوان دزد و قاتل تحت تعقیب است و از سوی دیگر، شوهرش مأمور این پرونده است تا جمیل (برادر زنش) را برای بار دوم دستگیر کند. پسرش هم که خواستگار و عاشق و دلداده دختر برادرش جمیل (خورشید) است و باید این مسأله را هم به گونه‌ای درست به سرانجام برساند.

اولاً در چند مورد جمیل رشته کلام را به دست می‌گیرد؛ یا با دخترش خورشید حرف می‌زند، یا با خواهر زاده اش امیر حسین که خواستگار خورشید است و یا با یونس که داماد جمیل و مأمور نیروی انتظامی است. در دیالوگ‌هایی که از طرف جمیل اجرا می‌شود، انگار که کنفسیوس است که صحبت می‌کند، نه یک سارق مسلح. تازه دیالوگ‌های خسته کننده و طولانی‌اش هم خود جای تأمل دارد.
دوم آن که آنجایی که جمیل، خواهر زاده‌اش (امیر حسین) را گروگان گرفته و در یک اتوبان شلوغ در حال فرار از دست پلیس است، یکباره جمیل امیر حسین را که راننده است، مجبور می‌کند تا به لاین مقابل برود و با طرز وحشتناکی تصادف کند. در ادامه صحنه می‌بینیم که اتفاق در یک چهار راه خلوت رخ داده نه در وسط اتوبانی شلوغ.

سوم این که پس از تصادف، جمیل به آسانی نیرنگ می‌زند و پرسنل امداد را به گروگان می‌گیرد و به یک دامداری دور افتاده می‌برد که بسیار سطحی و ضعیف می‌نماید.

چهارم؛ جمیلی که بسیار خطرناک و قدرتمند و با جرأت نشان داده شده است، در پایان سریال به شکل باور نکردنی ساده و آرام به دام می‌افتد؛ یعنی بر پشت بام یک ساختمان چند طبقه می‌رود؛ نه راه پس دارد و نه راه پیش.

جالبتر اینکه با آن پرونده سیاهش، گویا تحولی در او پدید آمده و بسیار ساده و آسان پشیمان شده و همین عذاب وجدان مانع می‌شود تا کاری کند و تنها راه باقی مانده را در خودکشی می‌بیند.

دیالوگ پایانی میان جمیل و یونس هم که طولانی و خسته کننده بود. جمیل باز هم مثل حکیمی فیلسوف مآبانه، در حالی که آویزان است، سخنرانی می‌کند و یونس در حالی که با یک دست او را نگه داشته بود، با او سخن می‌گفت.

---