سياست خارجي دولت اوباما، چالشي بزرگتر از ايران ندارد

سرويس بين‌الملل «تابناك» ـ در حالي كه ممكن است جهان متمركز بر عراق، افغانستان و اقدامات تروريستي بمبئي باشد، كارشناسان بر اين باورند كه بزرگترين چالش سياست خارجي رئيس‌جمهور آينده آمريكا، چگونگي تقابل با ايران است. اوباما وعده در پيش گرفتن راهبرد جديدي را داده است، اما احتمال شكست اين روش بسيار بالاست.

هفته‌نامه «اشپيگل» در تحليلي نوشت: تلويزيون مستقر در دفتر «باراك اوباما» در شيكاگو به رغم وجود بحران مالي، از رشوه‌خواري در صنعت خودرو آمريكا و حوادث تروريستي بمبئي، تصاوير گوناگوني را پخش مي‌كند.

اين هفته‌نامه با بيان اين كه در ميان همه اين جنجال‌ها، اخباري كه از وين مي‌رسد، چيز ديگري است، مدعي شد: «بنا بر اطلاعات آژانس بين‌المللي انرژي اتمي، ايران هم‌اكنون بيش از 630 كيلوگرم اورانيوم سبك غني‌شده دارد و در حال ساخت سانتريفيوژهاي بيشتري نيز هست و چندان هم با بازرسان همكاري نمي‌كند. اين آژانس هشدار مي‌دهد كه احتمال انجام يك آزمايش اتمي توسط ايران در يك سال آينده قابل تصور است.

اوباما هنوز در اين زمينه اظهارنظري نكرده است، اما زمان زيادي هم ندارد.
«توماس پيكيرينگ»، سفير سابق آمريكا در اسرائيل كه هم‌اكنون عضو شوراي آمريكايي ايراني‌هاست، مي‌گويد: ابداع يك شيوه ديپلماتيك جديد در برابر ايران، روز به روز ضروري‌تر مي‌شود.
«دنيس راس»، نماينده سابق «بيل كلينتون» در خاورميانه، از اين نيز فراتر مي‌رود و مي‌گويد: براي سياست خارجي دولت اوباما، هيچ چالشي بزرگتر از اين وجود ندارد.

استراتژي آينده درباره ايران، يكي از مهمترين بحث‌ها و پرسش‌هاي سياست خارجي در واشنگتن است. هشت سال است كه آمريكا روش روشني در پيش گرفته است. روابط دو كشور همراه با شايعات گاه و بيگاه در مورد طرح يك حمله نظامي به تأسيسات اتمي ايران كاملا تيره است.

در عين حال، ايران برنامه خود را به گونه‌اي پيش برده كه هم‌اكنون جلوگيري از موفقيت آن غيرممكن به نظر مي‌رسد و يكي از مهره‌هاي جمهوريخواه نزديك به بوش نيز به «اشپيگل» گفت كه بوش ديگر اين مسأله را رها و به دولت بعدي واگذار كرده است.

حمله مشكل را حل نمي‌كند
اين گزارش مي‌افزايد: به نظر مي‌رسد روزنامه‌هاي اسرائيلي از موضع تندروانه خود فاصله گرفته‌اند. پيش از انتخاب اوباما، بسياري از سياستمداران برجسته اين كشور پيشنهاد اوباما براي گفت‌وگو بدون پيش‌شرط با ايران را به باد حمله گرفته و آن را عقب‌نشيني نسبت به گذشته خواندند، اما هم‌اكنون «آموس يالدين»، رئيس ستاد اطلاعاتي نيروهاي نظامي اسرائيل بر اين باور است كه اين روش لزوما منفي هم نيست. يالدين مي‌داند كه حمله نظامي ممكن است برنامه اتمي ايران را به تعويق بيندازد، اما آن را متوقف نمي‌كند.

همان‌گونه كه «ريچارد هاس»، رئيس شوراي روابط خارجي آمريكا در نيويورك نيز در مطلبي در «نيوزويك» نوشت: حمله نظامي ممكن است تا اندازه‌اي زمان را براي آمريكا به ارمغان بياورد، اما مشكل را حل نمي‌كند، بلكه مي‌تواند منجر به اقدامات تلافي‌جويانه از سوي ايران عليه نيروهاي آمريكايي در عراق و افغانستان و نيز افزايش قيمت نفت به عنوان آخرين چيزي كه جهان درگير با بحران مالي به آن نياز دارد، شود.

اين گزارش با متهم كردن ايران نوشت: يك چيز روشن است و آن اين كه وجود يك ايران اتمي، نه تنها باعث بي‌ثباتي در خاورميانه مي‌شود، بلكه مي‌تواند باعث ايجاد يك رقابت تسليحاتي در منطقه نيز هست.

هاس معتقد است كه آمريكا بايد آماده گفت‌وگوي رو در رو و بدون پيش‌شرط با ايران شود. عاقلانه‌تر اين است كه گفت‌وگو را يك ابزار براي امنيت ملي بدانيم و نه پاداشي به ايران.
اين در حالي است كه حتي بوش نيز در روزهاي پاياني رياست‌جمهوري‌اش قصد گشايش يك دفتر ديپلماتيك در تهران را داشت.

در نظر گرفتن «معادله بزرگ»
كريم سجادپور، كارشناس مؤسسه صلح بين‌الملل «كارنج اندوصنعت» در گفت‌وگويي در راديو ملي اظهار كرد: «اين‌كه به سرعت وارد مذاكره با ايران شده و درباره مسائل اتمي و اسرائيل به آنها اولتيماتوم دهيم، مانند اين است كه اعتمادسازي با آنها را از ياد برده و همكاري‌هاي ايران در ديگر مسائل را نيز از دست بدهيم.

منافع مشترك اين دو كشور در عراق و افغانستان و روابط خوب ميان مردم اين دو كشور، موضوعات مهمي هستند؛ بنابراين مي‌توان احتمال يك معامله بزرگ را داد.
پيشنهاد‌هايي مانند ورود ايران به ساختار امنيتي منطقه و همكاري‌هاي اقتصادي و اصلاح ايده تغيير رژيم در ايران در قبال امنيت اين كشور، مي‌تواند پيشنهاد‌هايي باشد كه البته سال‌ها طول خواهد كشيد.

«لري داندن» از كارمندان سابق «مادلن آلبرايت» كه هم‌اكنون از مقامات بنياد «برتلزمان» است به «اشپيگل» گفت: اروپايي‌ها كه هم‌اكنون نيز پيشنهادهايي داده و سيستم تحريم هوشمندانه‌تري دارند، مي‌توانند ابزار مؤثري در اين راه باشند.

به نظر وي، اروپا مي‌تواند پيشنهادهاي جديدي بدهد كه يكي از آنها ممكن است پيشنهاد نزديك شدن سوريه و اسرائيل باشد و آمريكا هم در اين زمينه تلاش‌هايي را داشته است.
سياستمداران آمريكايي هم در طولاني‌مدت مي‌توانند اميدوار باشند كه به اين ترتيب و با روابط نزديك دمشق و تهران به اين كشور نزديك شوند.

شايد به همين علت است كه سياستمداران حاكم بر قدرت در ايران سرتاپا گوش شده‌اند. احمدي‌نژاد پس از پيروزي اوباما، بلافاصله براي وي پيام تبريك فرستاد. تهران به زودي شاهد كنفرانسي از نقش دمشق در روابط ايران و آمريكا خواهد بود. وزارت خارجه ايران نيز به روشني تمايل خود براي تغيير در روابط را اعلام كرده است و سرانجام همان شعار اوباما در ذهن تداعي مي‌شود: «بله، ما مي‌توانيم».