گردشگری سلامت در تب و تاب استانداردها

در حال حاضر گردشگری سلامت یکی از درآمدزاترین و روبه‌ رشدترین حوزه‌های گردشگری جهان به شمار می‌رود. گردشگری سلامت به منظور حفظ، بهبود و حصول مجدد سلامت جسمی و ذهنی فرد به مدتی بیش از 24 ساعت و کمتر از یک سال انجام می‌شود. در این راستا فراهم آوردن امکاناتی از جمله خدمات پزشکی و درمانی، خدمات رفاهی و اقامتی و امکانات لازم برای گذراندن دوره نقاهت از جمله بخش‌های مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
 
"محمد هلالات" مدیر اجرایی یکی از شرکت‌های توسعه گردشگری سلامت است که توانست در ابتدای راه رونق این حوزه از گردشگری مجوز فعالیت خود را دریافت کند و در حال حاضر با در دست داشتن حدود 2 هزار تخت بیمارستانی در صدد جذب گردشگر سلامت از کشور مبدا بپردازد. وی بیش از 4 سال است که در این حوزه فعالیت می‌کند و تاکنون موفق شده با دفاتر خدمات مسافرتی کشورهایی مانند عراق، افغانستان و دبی جهت آوردن گردشگر سلامت قرار داد ببندد.

البته دراین میان با مشکلات بسیاری روبه رو بوده که در خصوص آنها با او به گفت و گو نشستیم.
 
به عنوان نخستین سوال، درخصوص فعالیت‌هایی که شرکت شما درخصوص توسعه گردشگری سلامت انجام داده‌است برایمان بگویید.
 
در ابتدای امر سعی کردیم به بررسی فعالیت‌های کشورهایی که در حوزه گردشگری سلامت شاخته شده هستند از جمله ترکیه، هند، لبنان بپردازیم. در این راستا به ضعف‌هایی که در این حوزه داریم پی بردیم و در مقیاس کوچک‌تر با بیمارستان‌هایی که حاضر بودند تا در این حوزه با ما همکاری داشته باشند وارد بستن قرار داد شدیم. این بیمارستان‌ها امکانی را برای ما ایجاد می‌کردند تا بتوانیم از بخشی از خدمات آنها به عنوان خدمات VIP‌ برای گردشگران سلامت بهره‌جوییم. سپس با ورود به کشورهای مبدا، بازاریابی‌های لازم را جهت آوردن بیمار آغاز کردیم. در این راستا تعریف استانداردهایی که در وزارت بهداشت و سازمان میراث و گردشگری مد نظر قرار نگرفته بود، در راس برنامه‌های شرکت قرار گرفت.
 
درخصوص استانداردها صحبت کردید. درخصوص آنها توضیح دهید. آیا این استانداردها توانستند وارد مصوبات دولتی شوند یا آنکه تنها در بخش خصوصی مد نظر قرار می‌گیرد؟‌
 
ساده‌ترین مثالی که می‌توان درخصوص رعایت نشدن استانداردها درخصوص توسعه گردشگری سلامت به آن اشاره کرد، رفتار پرسنل بیمارستان است. رفتار و برخورد کادر بیمارستان، فاصله بسیار زیادی با استانداردهای بین‌المللی دارد. به طور مثال، هنگامی که گردشگر وارد کشور می‌شود انتظار دارد که از راننده تاکسی گرفته تا عوامل هتل به او لبخند بزنند و به گرمی از او استقبال کنند. این درحالی است که به دلیل نبود آموزش‌های لازم به نیروی انسانی فعال در این حوزه، تمام فشارهای عصبی، تنش‌ها و مشکلات موجود در جامعه به گردشگر وارد می‌شود.
 
استاندارد نبودن خدمات و امکانات موجود از یک سو و توجه نکردن به داشتن ISO‌ از سوی دیگر سبب بروز مشکلات بسیار در حوزه گردشگری سلامت شده‌است. باید توجه داشته باشیم که با رقبای بسیار سر سختی در منطقه در خصوص گردشگری سلامت روبه‌رو هستیم که باید با تدابیر درست بتوانیم با آنها رقابت کنیم.
 
در ترکیه شرکتی در خصوص گردشگری سلامت فعالیت می‌کند که 18 هزار تخت بیمارستانی در اختیار دارد. واضح است که شرکت‌های ایرانی با بضاعت کمی که در اختیار دارند نمی‌توانند با چنین شرکتی رقابت کنند.
 
در این خصوص باید به دنبال گرفتن ISO‌ باشیم چراکه دست دولت درخصوص قوانین و تبصره‌های موجود خالی است. این صنعت به اندازه‌ای در ایران، جدید و نوپاست که نیاز دارد قدم به قدم و مرحله به مرحله برای توسعه آن پیش رویم.
 
تاکنون موفق نشده‌ایم استانداردها و مصوبات لازم را در این خصوص به قانون یا آیین نامه مدون تبدیل کنیم. از یک سو ورود به سازمان‌های دولتی ساز و کار بسیار پیچیده‌ای دارد از دیگر سو پذیرفتن ایده بخش خصوصی از سوی مراکز دولتی بسیار سخت است.
 
در حوزه گردشگری سلامت با چه مشکلاتی روبه‌رو هستید؟
 
بسیاری از افرادی که در حوزه گردشگری سلامت فعال هستند به دلالی روی آورده‌اند. به این معنا که پورسانتی جهت آوردن بیمار دریافت می‌کنند سپس او را رها می‌کنند این درحالی است که توسعه گردشگری سلامت باید با برنامه‌ریزی و دقیق انجام شود.
 
در عین حال بخش دولتی تصور می‌کند که رقیب بخش خصوصی است این درحالی است که هر دو این بخش‌ها باید در کنار یکدیگر به جذب گردشگر سلامت بپردازند. اگر دانشکده‌های علوم پزشکی،‌ وزارت بهداشت در کنار ما قرار گیرند و خدمات را به ما بفروشند نه تنها شاهد بوجود آمد رقابت در بازار خواهیم بود بلکه این صنعت نیز توسعه خواهد یافت.
 
مشکلاتی که درخصوص صدور روادید وجود دارد نیز یکی دیگر از مسائلی است که با آن روبه‌رو هستیم. نبود نامی از بیمارستان‌های ایران در لیست‌های جی سی آی و نبود امکانات لازم برای سپری کردن دوره‌ نقاهت و طول درمان گردشگران اروپایی، محل اقامت، ایجاد امنیت و رفاه نسبی برای گردشگران نیز از دیگر مسائلی است که گردشگری سلامت با آن روبه‌روست.
 
در بخش درمانی نیز با مشکلاتی روبه‌رو هستیم. به طور مثال در برخی از بیمارستان‌ها شاهد هستیم که بیماران توسط دانشجویان پزشکی ویزیت می‌شوند این درحالی است که باید با تعریف استانداردهای لازم در خصوص گردشگران سلامت این مهم را مد نظر قرار دهیم و اجازه ندهیم گردشگران به عنوان مورد آموزشی مورد درمان قرار گیرند. باید پزشکان متخصص و فوق تخصص‌ها در حوزه گردشگری سلامت فعال شوند.
 
همچنین می‌توان گفت که مترجم متخصص در حوزه گردشگری سلامت نداریم. باید تاکید کنم که نقش مترجمان در حوزه گردشگری سلامت بسیار مهم است. به جرات می‌توان گفت 60 درصد مدیریت بخش گردشگری سلامت بر عهده مترجمان است. مترجمان نیاز به آموزش دارند. حداقل اطلاعات پزشکی را باید داشته باشند تا بتوانند بیمار را توجیه کنند.
 
تعداد تخت بیمارستانی تحت پوشش شما چه تعداد است؟
 
هرچند نمی‌توان آمار صحیحی دراین خصوص ارائه داد ولی تصور می‌کنم تعداد تخت‌های بیمارستانی که به گردشگری سلامت اختصاص داشته باشد به بیش از 2 هزار تخت برسد.
 
چند درصد بیمارستان‌هایی که در خصوص گردشگری سلامت با شما همکاری می‌کنند دولتی و چند درصد آنها خصوصی هستند؟
 
حدود 60 درصد بیمارستان‌هایی که با ما در این حوزه فعال هستند دولتی‌اند. به دو دلیل بیمارستان‌های دولتی را برای توسعه گردشگری سلامت انتخاب کردیم. اول آنکه هزینه‌های خود را در این حوزه کاهش می‌دهیم در ثانی از آنجایی که پزشکان ما به دلیل قوانین موجود موظف هستند مدتی را در بیمارستان‌های دولتی فعالیت کنند از این رو با توسعه گردشگری سلامت در بیمارستان‌های دولتی بستری را برای ایجاد موقعیت‌های بهتر برای آنها فراهم می‌کنیم تا در عین آنکه از تخصص این پزشکان استفاده می‌شود کمک شایانی به رونق بیمارستان‌های دولتی نیز بشود. در این راستا با بیمارستان‌های مشهد‌، تهران و اهواز قرار داد بسته‌ایم.
 
وجود سه دفتر در کشورهایی مانند عراق، افغانسان و دبی سبب شده تا به صورت مستقیم از این کشورها به جذب گردشگر سلامت بپردازید. چرا این کشورها را انتخاب کردید؟
 
ایران جذابیت‌های لازم برای جذب گردشگر سلامت از کشورهای اروپایی را ندارد از این رو به ناچار در صدد جذب گردشگران از کشورهای منطقه و کشورهایی که قدرت درمانی پایینی دارند برآمدیم.
 
آیا پیشنهادی برای توسعه گردشگری سلامت دارید؟
 
یکی از مسائلی که این روزها درخصوص توسعه گردشگری سلامت مطرح است، فرستادن پزشکان متخصص به کشورهای مبدا برای توسعه گردشگری سلامت به صورت غیر مستقیم است. می‌توان با تاسیس مراکز خدمات پزشکی در کشورهای منطقه همچون عراق و فرستادن پزشک، امکانات پزشکی و دارویی به آنجا به صورت غیر مستقیم در راه توسعه گردشگری سلامت گام برداشت.
 
در حال حاضر نیز از طریق نمایندگی وزارت بهداشت عراق در استان نجف از ما درخواست شده تا پرستار ایرانی برایشان بفرستیم. اگر وزارت بهداشت به ما اجازه بدهد که به آنها در این خصوص کمک کنیم خواهیم توانست گردشگری سلامت را بست و گسترش دهیم.
 
وزارت بهداشت و سازمان میراث و گردشگری تا چه اندازه در این خصوص با شما همراهی می‌کند؟
 
وزارت بهداشت هیچ کمکی نمی‌کند. سازمان میراث و گردشگری نیز با تعریف جوایز برای آژانس‌های تور آور انگیزه‌هایی برای فعالیت بیشتر در این خصوص فراهم کرد هرچند تاکنون هیچ یک از این جوایز شامل حال ما نشده‌است. تاکنون بیش از 500 پاسپورت از مسافران ورودی که توسط ما به ایران آورده شده‌اند در دفاتر موجود است ولی به دلیل مشکلاتی که دریافت جوایز صادراتی برای تورآورها دارد ترحجیه دادیم عطای آن را به لقایش بخشیدیم.

منبع: خبرگزاری میراث