دماوند ذره ذره آب می‌شود

در آستانه فرا رسیدن جشن تیرگان که گفته می‌شود در آن آرش با کمان خود مرز ایران و توران را در منطقه رینه لاریجان مازندران با به زه کردن تیری در کمان و پرتاب آن از یکدیگر جدا کرد و همچنین روز ثبت ملی دماوند بر آن شدیم تا با دکترای حیات وحش، متخصص و صاحب نظر حوزه محیط زیست کشور به صحبت بنشینیم.

در حاشیه نخستین همایش ملی بررسی مشکلات و آسیب‌های قله دماوند با عنوان "دماوند کوه در گذشته، حال و آینده" این فضا مهیا شد تا با اسماعیل کهرم در مورد مشکلات و آسیب‌هایی که به این اثر طبیعی و ملی به دست خود انسان‌ها وارد می‌شود، هم‌کلام شویم.

کهرم شغل اصلی‌اش را شکاربانی می‌داند و تمام هم و غم‌اش را دماوند این اثر ملی و بام ایران اسلامی می‌داند.

چرا دماوند این همه برایتان مهم است و فکر می‌کنید چه بلایی دارد سر دماوند می‌آید؟

اگر وجود کوه بر روی زمین نبود بسیاری از زیستگاه‌های حیاتی کشور وجود نداشت، بدون وجود کوه 30 درصد از جانواران و گیاهان که در این مناطق مرتفع زیست می‌کردند را از دست می‌دادیم زیرا کوه یکی از عوامل ایجاد حیات است که هم‌اکنون دماوند به دست انسان افتاد و با بهره‌برداری‌های بی‌رویه توسط بشر تحت فشار زیادی قرار گرفت.

باید از زوایای مختلف به دماوند نگاه کرد، حتی متخصصان در مورد نام دماوند پژوهش دارند و از گوشه‌های مختلف آن را بررسی می‌کنند، ما باید تاثیر دماوند را در فرهنگ و زندگی خود بیابیم، توان اکولوژیک کوه‌ها و محیط زیست کشور ارزیابی کرده تا بیش از گذشته به ارزش والای مناطق طبیعی خود پی ببریم.

قله دماوند نیازمند احترام بیشتری است، امروزه برخلاف گذشته که با کوه‌ها مهربان بودیم بسیار نامهربانیم و به بدترین شکل ممکن با آن برخورد می‌کنیم.

نگاه کوهنوردان خارجی که به دماوند صعود دارد را چگونه می‌بینید و آنها چه توصیفی از این اثر ملی دارند؟

بیشتر کوهنوردان خارجی عاشق دماوند و صعود به آن هستند، توریست‌های خارجی تا 10 سال آینده برای صعود به دماوند جا رزرو کردند و حاضرند شبی 200 پوند بپردازند تا این اثر ملی و جهانی را از نزدیک ببینند و لمس کنند.

به خاطر دارم در سفر یک کوهنورد انگلستانی به ایران و صعود به دماوند، این کوهنورد می‌گوید اگر ما در انگلستان چنین جاذبه طبیعی بزرگی را داشتیم تمام مخارج مملکت‌مان را به واسطه آن تامین می‌کردیم، ولی ما در مقابل این همه مهر، محبت، عطوفت و ترحم دماوند دست به تخریب‌اش می‌بریم و آن را ذره ذره آب می‌کنیم، سال‌ها است خون به دلش کردیم و به جان این قله با عظمت افتادیم.

باید به ‌خاطر محبت‌های دماوند شکرگزار باشیم البته دماوند سخت‌تر و مقاوم‌تر از هیمالیا که نیست، ولی به‌خاطر برخی فشارهای ناشی از تردد بیش از اندازه انسان‌ها بخش‌هایی از هیمالیا و آلپ را بر روی مردم بستند و نمی‌گذارند صعودی در آن مناطق انجام شود؛ ولی ما با صعودهای بدون کنترل و بی‌رویه خود علاوه بر اینکه دماوند را به کام مرگ می‌بریم بلکه باعث از بین رفتن گونه‌ها و تنوع جانوری و گیاهی منطقه می‌شویم که در اثر لگد مال کردن ایجاد می‌شوند.

تعداد انجمن‌ها و فعالان اجتماعی حوزه دماوند چگونه است آیا این گروه‌ها می‌توانند کاری از پیش ببرند؟

در تهران و استان‌های شمالی کشور به ویژه مازندران انجمن‌های زیادی به صورت NGO در حال فعالیت هستند که عاشقانه به فکر حفظ این بنای طبیعی بزرگ هستند و دغدغه اصلی‌شان دماوند و حفظ آن است و آن را همانند ملک پدری‌شان می‌دانند که البته باید افکار مردم در مورد این اثر ملی به این شکل باشد زیرا مشاهده می‌کنیم اعضای این انجمن‌ها با حداقل امکانات، ولی باغیرت، تعصب و علاقه زیاد برای حراست از این اثر جاویدان شبانه‌روز می‌کوشند.

همایش‌هایی در حوزه دماوند برگزار می‌شود شما این همایش‌ها را چطور ارزیابی می‌کنید؟

همایش علمی و پژوهشی "دماوند گذشته، حال، آینده" برای نخستین بار در کشور برگزار شد، ولی در ایام مختلف سال همایش‌های مختلفی پای دماوند در رینه برگزار می‌شود که در آن دغدغه و هدف اصلی دماوند این قله ایران زمین بوده و امیدواریم این همایش‌ها باعث تنویر افکار عمومی و ایجاد علاقه برای حراست از دماوند باشد تا حرف‌های دل مردم به گوش مسئولان برسد.

اطلاع‌رسانی و تبلیغات تا چه اندازه در حفظ دماوند موثر است و نقش رسانه را چگونه آنالیز می‌کنید؟

فکر می‌کنم تنویر افکار عمومی و آگاهی رسانی یک توفیق بسیار بزرگ است، رسانه‌های دیداری، نوشتاری و مکتوب می‌توانند مردم را آگاه کنند زیرا با توجه به اینکه در کمیته محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران عضویت دارم در بیش از 150 جلسه در رابطه با محیط زیست شهری تهران ما همیشه به گره کور و بن‌بست آگاهی‌رسانی برخورد کردیم مثلا اگر فردی شیشه ماشین آخرین سیستم خود را پائین می‌کشد و زباله را به بیرون پرتاب می‌کند و یا بچه‌ای در کنار مادرش تکه‌های پاره شده کتاب‌اش را در خیابان می‌ریزد باید مشکل را در فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی جستجو کنیم.

اگر از من بپرسند که اشکال عمده کار کجاست مسئله فرهنگ‌سازی را دخیل می‌دانم، ولی برگزاری همایش‌های ملی و کنفرانس‌ها می‌تواند در بین اقشار مختلف مردم ایجاد اطلاعات کند تا با اطلاع‌رسانی پیام ما به مردم انتقال داده شود.

در جشن تیرگان سال گذشته اعلام کردید اگر ناملایمت‌ها با دماوند ادامه داشته باشد کمتر از 200 سال بعد از این اثر ملی چیزی نمی‌ماند، هم‌اکنون به این امر اعتقاد دارید؟

این مسئله را برای همه با عدد و رقم به اثبات می‌رسانم، ولی یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی در واکنش به صحبت‌هایم اعلام کرد که کهرم را می‌شناسم و او می‌خواهد در بین مردم حساسیت‌زایی کند، ولی می‌گویم این مسئله حساسیت‌زایی نیست بلکه واقعیتی با نگاه آماری بوده و نباید از آن فرار کرد، فیلمی از 39 سال قبل از خودم دارم که در دریاچه ارومیه مشغول حلقه گذاری فلامینگو بودم در آن زمان در دریاچه ارومیه 16 متر زیر قایق‌مان آب بود و اگر آن روز به من می‌گفتند دریاچه ارومیه روزگاری خشک می‌شود کاملا این امر را گزاف و غیرممکن می‌دانستم؛ ولی امروز در مقایسه فیلم 39 سال قبل با فیلمی که به تازگی گرفتم با ابراز نگرانی به این باور رسیدم، باید به خودمان بقبولانیم که این منابع طبیعی لایتناهی نیستند.

تا زمانی که از دماوند روزی 500 کامیون پوکه معدنی برداشت می‌شود در حالی که با پیشرفت علم در 100 سال آینده وسایل مدرن کنکاش و استخراج ایجاد شده و وسایل حمل و نقل و حجم کامیون‌ها نیز ارتقا می‌یابد با توجه به اینکه بدنه دماوند نیز لایتناهی نیست کمتر از 200 سال این رویداد مهم اتفاق می‌افتد.

200 سال در نگاه آماری شامل 73 هزار روز است با احتساب اینکه روزی 500 کامیون پوکه معدنی از دماوند استخراج می‌شود می‌توان گفت این نابودی به خیلی کمتر از 200 سال می‌کشد.

در بخش دیگر گفت‌‌وگویمان در مورد نقش دماوند در اکوسیستم گیاهی و جانوری، وضعیت فعالیت آتش‌فشان قله دماوند، عوامل دخیل در برداشت بی‌رویه پوکه معدنی و معادن مختلف در این اثر بزرگ طبیعی، حریم حفاظت شده آن، مخاطراتی که در اثر صعود بی‌رویه ایجاد می‌شود، درخواست از سازمان محیط زیست برای حفاظت از دماوند، گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری دماوند در گذشته، حال و آینده و جشن بزرگ تیرگان صحبت می‌شود.

منبع: فارس