ترکیه و پیشنهاد میانجیگری ایران و آمریکا

سرویس بین‌الملل «تابناک» ـ «رجب طيب اردوغان»، نخست‌وزير تركيه، اعلام كرد: تركيه با استفاده از نقش مهم خود در خاورميانه و پل ارتباطي شرق و غرب، قصد دارد ميانجي دولت جديد اوباما و ايران شود.

«هرالد تریبون» نوشت: انتخاب باراك اوباما به عنوان رئيس‌جمهور آمريكا، شانس جديدي براي پديد آوردن تغيير در روابط بين ايران و آمريكاست و اردوغان، پيام تبريك احمدي‌نژاد به اوباما در هفته گذشته را گام مهمي خواند كه بايد از آن به بهترين شکل استفاده شود.

وي همچنين در گفت‌وگوي روز يكشنبه و پيش از سفر به آمريكا براي شركت در جلسه‌اي درباره بحران اقتصادي جهان گفت: ما براي ميانجيگري آماده هستيم و بر اين باوريم كه مي‌توانيم بسيار مفيد باشيم. اين گزارش مي‌آورد كه تركيه از مواضع متحدان غربي خود در تحريم ايران حمايت مي‌كند، اما معتقد است، اين كار باعث تضعيف اصلاح‌طلبان ايراني مي‌شود.

اردوغان ادامه داد: ما با اهميت و نگراني بسياري روابط ايران و آمريكا را زير نظر داريم و اميدواريم تا مشكلات بر سر ميز مذاكره رفع شود، چرا كه در دوران جديد، جنگ ديگر يك راهكار به شمار نمي‌ر‌ود.

«هرالد تريبون» در اين باره ادامه داد: تركيه نگران انزواي اقتصادي و سياسي ايران، به عنوان كشوري است كه مي‌تواند جانشين مناسبي براي روسيه در تأمين نيازهاي انرژي اين كشور باشد.

اين كشور همچنين خواستار جلوگيري از ايجاد درگيري جديد در مرزهاي اين كشور است؛ تركيه در همسايگي خود، شاهد جنگ در عراق و گرجستان نيز هست.

يك مقام غربي كه نخواست نامش فاش شود، در اين باره گفت: آنها به شدت نگران رخدادهاي آينده هستند و مي‌‌خواهند ماجراي عراق دوباره تكرار شود.
تركيه بر اين باور است كه موقعيت منحصر به فردي را براي ميانجيگري بين واشنگتن و تهران دارد. اين كشور يكي از اعضاي ناتوست و در ماه اكتبر نيز به عنوان يكي از اعضاي غيردايم شوراي امنيت برگزيده شد.
تركيه، كشوري مسلمان است كه روابطش با همسايگان خاورميانه‌اي خود در سال‌هاي اخير را بازسازي كرده است، به گونه‌اي كه در ماه مي، براي نخستين باز در ساليان گذشته، موفق شد سوريه و اسرائيل را پاي ميز مذاكره بنشاند.
اما مقامات غربي نسبت به تركيه ـ يكي از اعضاي اتحاد غرب ـ بدبين بوده و بر اين باورند، اين كشور نمي‌تواند نقش ميانجي و بي‌طرف را بين تهران و واشنگتن داشته باشد.
اين در حالي است كه روابط ايران و تركيه نيز داراي پيچيدگي‌هاي خاصي است. با اين كه تركيه داراي پيوندهايي در زمينه انرژي و فرهنگ با ايران است، اما در زمينه نفوذ سياسي در منطقه، يك رقيب به شمار مي‌رود. همچنين به رغم پس‌زمينه اسلامي دولت اردوغان، تركيه كشوري است كه از لحاظ قانون اساسي سكولار است و تضادهاي ايدئولوژيك عميقي با ايران كه يك تئوكراسي شيعي است، دارد.
مقام غربي ياد شده ادامه داد: آنها مي‌دانند كه ميانجيگري بين غرب و ايران، در واقع كار خطرناكي است و مي‌تواند آنها را به موقعيت خطرناكي بكشاند.

پس از راه‌اندازي تركيه در سال‌هاي دهه 1920، اين كشور روابط خود با همسايگان عرب را قطع كرد و حتي حروف الفباي خود را از عربي به لاتين تغيير داد، به گونه‌اي كه اين كشور، هم‌اكنون يكي از متحدان نزديك آمريكا بوده كه در جريان جنگ سرد نيز حامي اين كشور بود، اما در عرصه روابط بين‌الملل از قدرت چنداني برخوردار نيست.
بنا بر اين گزارش، از هنگام روي كار آمدن حزب اردوغان در سال 2002، تركيه ميزبان رؤساي جمهور و نخست‌وزيران و پادشاهاني از دست‌كم شش كشور خاورميانه از جمله عربستان، عراق، سوريه و قطر بوده كه و احمدي‌نژاد نيز در تابساتان امسال به اين كشورها سفر كرد.
گفتني است دولت اين كشور، همچنين روابط خود در بيرون از منطقه را تقويت كرده، به گونه‌اي كه شمار سفارتخانه‌‌‌هاي خود را از دوازده سفارتخانه به پانزده عدد افزايش داده است.

مقامات تركيه در ماه اكتبر نيز گفت‌وگوهايي را با مسعود بارزاني، رهبر منطقه خودمختار شمال كردستان عراق داشته كه اين كار تا يك سال پيش غير‌ممكن به نظر مي‌رسيد.
همچنين اردوغان گفت كه در انتخابات، اوباما شانسي را در اختيار آمريكا گذارد تا بار ديگر اعتماد جهانيان را به دست آورد و سهم از دست رفته خود را بازگرداند.