دکتر محسن رضایی به عنوان یک فعال سیاسی در بسیاری از کنشهای تاریخ پس از انقلاب ایران حضور فعال داشته است. در آخرین روزهای سال در گفتوگویی به دوران جنگ، وضع اقتصادی، انتخابات و مرگ مشکوک فرزندش پرداخته است.
امسال برای رضایی، سال پر فراز نشیبی بود که شاید بزرگترین و متأثرکنندهترین آنها مرگ مشکوک فرزند ارشدش در خارج از کشور بوده، این در کنار حضور جبهه وابسته به او در انتخابات مجلس و پیشبینیهای مهم وی در سال 90 این سال را برای او سال ویژه ای کرده است.
دکتر رضایی در گفتوگویی نوروزی با روزنامه جوان به پرسشهای گوناگونی از دوران جنگ و سالهای پس از آن، چهار ده سال حضور در مجمع تشخیص مصلحت نظام، تدوین سند چشم انداز، احتمال وقوع جنگ، تحولات سوریه و سرنوشت پرونده فرزندش سخن گفته است و در پایان وعده داده با انتشار خاطراتش در آینده نزدیک، پشت پرده بسیاری از اتفاقات و رخدادهای تاریخ جنگ و پس از جنگ را روشن کند.
جریان سوم رضایی
آغاز دوران اصلاحات همزمان با کناره گیری محسن رضایی از فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و حضور در عرصه سیاست ایران بود. اتفاقی که برخی از آن به عنوان تلاش برای شکل گیری جریان سوم در دامان انقلاب یاد می کنند و شکل نگرفتن این رخداد را نشان شکست رضایی در جریان سازی می دانند. اما خود رضایی اقدام برای تحول فرهنگی و اقتصادی را دلیل اصلی خروج خود از سپاه می داند و می گوید: معتقد بودم که نباید از ابزار نظامی برای این ایده استفاده کرد و اولین مساله ای که طرح کردم نهضت فرهنگی بود و چندين هدف داشتم. اما در خصوص اینکه در جریان سازی موفق بوده یا خیر به میزان امکاناتی که در اختیار داشته خوب عمل کرده است. بی شک یکی از این امکانات در دست داشتن قدرت است. اکثر جریان های حاکم در کشور، چه دوم خرداد و چه سوم تیر پس از به قدرت رسیدن و در دست گرفتن اداره اصحاب رسانه توانستند گفتمان خود را در جامعه غالب کنند.
رضایی می گوید: البته بنده چندان اعتقادي به جنبش سیاسی ندارم و قائل به تاثير گذاري از طریق قدرت هستم.
رضایی: نقش زيادي در تدوين سياستها و چشم اندازها داشتهام.
حضور چهارده ساله محسن رضایی در مجمع تشخیص مصلحت نظام وی را به یکی از ارکان مهم و تأثیرگذار این نهاد مهم تصمیم ساز و مشورتی کشور بدل کرده است. شاید یکی از مهمترین دستاوردهای مجمع تشخیص مصلحت نظام در سالهای اخیر تدوین سند چشمانداز بیست ساله کشور بود. رضایی بیش از آنکه خود را در شکل دهی یک جریان سیاسی یا همان جریان سوم در سپهر سیاست کشور تأثیرگذار بداند به تأثیر خود در شکلدهی فضای سیاستگذاری کشور با تدوین سند چشم انداز اشاره میکند.
«در مجموع در پاسخ به پرسش شما كه من تا چه اندازه در زمينه ايجاد يك جريان جديد موفق بودم، بايد گفت، با توجه به امكاناتي كه در اختيار من بود، موفقيتهاي بسيار خوبي را كسب كردم. ما در سياستگذاري، چشمانداز آينده ايران را طراحي و در اختيار مقام معظم رهبري قرار داديم و ايشان اين چشمانداز را امضا فرمودند. امروز نيز میبینیم كه هر موضوعي در كشور مطرح ميشود، همه ميگويند بايد در راستاي سند چشم انداز 1404 باشد. خیلیها در تدوین این سند دست داشتند، ولی من براي نخستين بار اين موضوع را خدمت حضرت آقا طرح كردم و آقا هم فرمودند كه اين يكي از گمشدههايی است كه بايد در كشور دنبال شود و جاي اين گمشده در مجمع تشخيص است. سپس ايشان موضوع را به مجمع ابلاغ فرمودند. البته بنده نميخواهم بگويم كه همه سند چشمانداز را من طراحي كردهام؛ اما واقعيت اين است كه نقش بسیاری در تدوين سياستها و چشماندازها داشتهام».
ترور احمد، انتقام موساد از من بود
در میانه آبان ماه امسال، پسر ارشد محسن رضایی در دبی به طرز مشکوکی جان باخت. هرچند پلیس امارات درباره مرگ احمد رضایی چند گزارش متفاوت داد، پیگیریهای خانواده رضایی بر سر این پرونده همچنان ادامه دارد. محسن رضایی چهار احتمال را برای جان باختن فرزندش مطرح میکند؛ نخست اینکه وی خودکشی کرده باشد. موضوع دوم، ترور توسط منافقین بوده، احتمال سوم، ترور توسط سازمان سیا و احتمال چهارم ترور توسط سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی، موساد بوده است. رضایی سه فرضیه نخست را رد شده میداند و میگوید نشانهها و اسنادی هست که این ترور به دست موساد صورت گرفته و آمریکاییها هم اطلاع داشتند. آنها اما منتظرند تا پرونده تحقیقات تکمیل شود، ولی اینکه موساد از ترور احمد رضایی چه سودی میبرد، از نظر رضایی بیشتر به یک تسویه حساب با فرمانده جنگ ایران میماند.
«این کار را موساد برای انتقامگیری از من به خاطر دوران فرماندهیام در سپاه و اقداماتی که من در تشکیل حزبالله و حماس انجام دادهام، انجام داده است. در این خصوص، اسنادی به دست ما رسیده، ولی هنوز به یقین کامل نرسیده ایم اما فرضیه انتقام گیری توسط موساد، فرضیه بسیار قوی است».
اقتصاد بیمار و پیش بینی رضایی
امسال سال نوسانات عجیب و غریب نرخ ارز بود؛ رخدادی که اقتصاد کشور را در شش ماهه دوم سال به شدت تحت تأثیر قرار داد. محسن رضایی و جمعی از اقتصاددانان کشور در خرداد ماه امسال این ماجرا را پیش بینی کرده و در نامهای به رئیسجمهور هشدار داده بودند که در صورت نیندیشیدن تدبیری مناسب، ممکن است اقتصاد در ماههای آتی دستخوش تحولاتی شود.
«درباره بازار ارز و دلار هم با تیمی از دوستان به این نتیجه رسیدهایم که در آن جلسه آقای دانش جعفری، آقای مجید قاسمی و شمار دیگری از دوستان حضور داشتند که ما وضعیت تحریمها و وضعیت ارزی کشور را تحلیل کردیم و به این نتیجه رسیدیم که به سوی یک تنگنای تجاری در حال حرکت هستیم. احتمالات ما هم برای دوره دی و بهمن بود که درست بود. متأسفانه مجریان پیشبینی خوبی نداشت و دیدیم که هم مجلس و هم دولت غافلگیر شدند».
پیشبینی که به وقوع پیوست. رضایی بزرگترین مشکل بر سر راه اقتصاد کشور را غیر مردمی شدن آن میداند:
«به نظر من، سياستهاي اصل 44 به تعبير مقام معظم رهبري، يك انقلاب اقتصادي است و حرف اصلي آن هم اين است كه مردم به عرصه اقتصاد بيايند. چگونه ما توانستيم دفاع از كشور را مردمي كنيم، ولی در مردمي كردن اقتصاد موفق عمل نكردهايم؟ دولت آقاي احمدي نژاد در تدوين آیيننامهها و تشكيل ستاد اصل 44 فعاليت زيادي كردند. به تازگی گزارش خوبی از خصوصی سازی هم ارائه کردند ولی هنوز يك برنامه جامع در اين زمينه از سوي مجلس و دولت وجود ندارد، ما نيازمند تحرك بيشتري در اين حوزه هستيم. به باور من، همه قوا بايد در اين زمينه فعاليت بيشتري كنند و مقابله با فسادهاي اقتصادي نيز بايد بموقع صورت گيرد».
احتمال وقوع جنگ و ماجرای سوریه
هرچند پیش بینی اقتصادی امسال رضایی جامه واقعیت پوشید، یکی دیگر از پیشبینیهای او درباره حوادث منطقه بود:
«رويارويي كشور ما با غرب در حوزه اقتصاد است؛ بنابراين، احتمال وقوع درگيري نظامي بسيار پائين است. اسرائیل مدتهاست به دنبال شناسایی محیط ایران برای حمله نظامی است، ولی عوامل بازدارندهای در کشور وجود دارد تا امروز اسرائیل را ناکام کرده است؛ اما چنین خواسته ای در میان سران رژیم صهیونیستی وجود دارد».
اما یکی از مسائل تعیین کننده در احتمال وقوع جنگ تعیین تکلیف ماجرای سوریه است؛ چنان که رضایی هم سوریه و حزبالله را خطوط قرمز ایران در منطقه میداند.
«به باور من، ايران ابزار فراواني براي دفاع از سوريه دارد. ايران بدون شك از سوريه حمايت خواهد كرد و خط قرمز ما در منطقه سوريه و حزب الله است و قطعا كوتاه نميآیيم. البته لزومي هم ندارد كه به جنگ كشيده شويم».
عملکرد مجمع و حاشیههای آن
چهارده سال از حضور رضایی در مجمع تشخیص مسلحت نظام می گذرد و هفته پیش این حضور با حکم رهبری به مدت پنج سال دیگر هم تمدید شد. رضایی عملکرد مجمع را در حل و فصل مشکلات و بنبستهای نظام را فارغ از حواشی سیاسی آن مناسب و قابل توجه میداند؛ اما حواشی پر شمار مجمع در سالهای اخیر به ویژه پس از 88 چیزی نیست که از دیدرس رضایی پنهان بماند؛ حواشی که یک سر آن احمدی نژاد و سر دیگر آن هاشمی رفسنجانی بود، تا جایی که احمدی نژاد نزدیک به دو سال و شش ماه است در جلسات مجمع شرکت نمیکند. رضایی ریشه این حاشیهها را در سال 84 و رقابت انتخاباتی هاشمی و احمدی نژاد میداند:
ريشه اين موضوع به انتخابات سال 84 مربوط ميشود و اين موضوع ادامه پيدا كرد. من نميخواهم يك طرفه قضاوت كنم و بگويم كه همه اين مسائل، مربوط به دولت بوده، بلکه افرادي هم در مجمع تشخيص در اين ارتباط نقش داشتند.
جام زهر، آری یا نه!
یکی از اتهاماتی که در سالهای اخیر محسن رضایی را نشانه گرفته، تأثیر او در پذیرش قطعنامه 598 از سوی امام است. اتفاقی که از سوی امام به نوشیدن جام زهر تعبیر شده است. محسن رضایی از بی اعتبار کردن نسل اول انقلاب در سالهای اخیر دل پر خونی دارد، به ویژه اینکه این اتفاقات پس از سال 88 شدت بیشتری گرفته است. اشاره مخالفان رضایی به نامهای است که او در سالهای پایانی جنگ خطاب به رهبر انقلاب نوشته و درخواست تجهیزات بسیاری برای ادامه پنج ساله جنگ کرده و از آنجایی که امکان تعمین این تجهیزات در سالهای جنگ برای ایران وحود نداشته، حضرت امام مجبور به پذیرش قطعنامه و نوشیدن جام زهر شده است. رضایی کسانی را که مدعی این ماجرا هستند، ناآگاه از اوضاع و احوال جنگ میداند:
كساني كه اين حرف را ميزنند، يا جهل دارند و جنگ را نميفهمند؛ مثلا به خودشان اجازه نميدهند كه يك كار پژوهشي درباره جنگ انجام دهند و هیچ کدام از آنها نامه مرا نخوانده اند نامه های قبلی را هم نمی دانند البته برخی هم به خاطر قدرت طلبي اين ادعاها را مطرح ميكنند. کاسبان سیاسی هستند که از طریق تخریب انقلاب و امام به کسب قدرت سیاسی میپردازند. اگر اين حرف را ضد انقلاب بزند، ما آن را طبيعي ميدانيم، چراكه ضد انقلاب هميشه به دنبال تضعيف اركان نظام از جمله امام بوده و واقعيت اين است كه امام تصميم گرفت و چيزي به ايشان تحميل نشد.
رضایی بر این باور است، امام در دوران قدرت ایران جنگ قطعنامه را پذیرفت و این سخن که امام تحت فشار او و سایرین، مجبور به پذیرش قطعنامه شده، یا ناشی از جهل آنهاست و یا غرض و مرض سیاسی پشت آن پنهان است:
من هميشه به اينها پاسخ دادهام. امام زماني كه قطعنامه را پذيرفت، جنگ به پایان نرسيد. قطعنامه 598 در تير ماه پذيرفته و آتش بس در اواخر مرداد ماه اجرايي شد. در اين ميان چندين عمليات صورت گرفته و امام در اوج قدرت ما، مانع از ورودمان به عراق شد. پس چگونه ميتوانيم اين موضوع را به جام زهر تعبير كنيم؟ جالب است كه امام در شهريور ماه همان سال فرمودند: من لحظهاي در اين جنگ پشيمان نيستم؛ بنابراين، مشخص است كه عدهاي تنها يكسويه به سخنان امام نگاه ميكنند و توجهي به ديگر سخنان ايشان ندارند؛ یعنی به ناسخ و منسوخ بودن توجهی ندارند. منسوخها را میپذیرند، ولی ناسخها را نفی می کنند.
کتاب خاطرات محسن رضایی
در این سالها، بسیاری از بزرگان و نسل اولیهای انقلاب، اقدام به انتشار خاطرات خود کرده اند؛ رخدادی که در این سالها منجر به روشن شدن بسیاری از زوایا و خفایای تاریخ انقلاب ایران و سالهای پس از آن شده است. بی گمان، خاطرات محسن رضایی که هشت سال پر فراز و نشیب را در دوران دفاع مقدس به عنوان فرمانده جنگ پشت سر گذاشته است، گنجینهای غنی از خاطرات و روشن کننده بسیاری از ابهامات این سالهاست. رضایی درباره انتشار کتاب خاطراتش میگوید:
من دو دليل براي عدم انتشار خاطراتم دارم. اول از همه معتقد بودم كه خاطرات من بايد جزو آخرين خاطراتي باشد كه منتشر شود و اگر پس از مرگ من باشد، بهتر است. در عين حال من به اندازه كافي يادداشت و صحبت از دوران جنگ دارم و نوارهاي ضبط شده بسياري هم اكنون در مركز اسناد سپاه و اسناد شخصي من هست كه میتواند پس از مرگم هم تبديل به خاطره شود. البته پس از اينكه ديدم سالها گذشت و هنوز خداوند متعال شهادت را نصيب من نميكند و البته شاهد تحريفهايي در دفاع مقدس هم بودم كه بسيار ناراحت كننده است. به همين دلیل، تصميم گرفتم تا خاطرات خود را تدوين و به صورت كتاب منتشر كنم.
انتخابات ریاست جمهوری یازدهم
محسن رضایی یک بار در سال 84 نامزد انتخابات ریاست جمهوری شد که در شب انتخابات از کاندیداتوری انصراف داد. چهار سال بعد، اما در انتخابات معروف سال 88 به عنوان یک نامزد مستقل در انتخابات شرکت کرد. غیر از این، ایشان یک بار هم برای انتخابات مجلس ششم نام نویسی کرده بود. اکنون این پرسش هست که آیا رضایی برنامه ای برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری یازدهم دارد؟
بنده هنوز برنامهای برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری ندارم. درباره مجلس هم، دوستانی هستند که بتوانند در مجلس حضور پیدا کنند و این موضوع کفایت میکند. من بیشتر ترجیح دادم، دوستانم را تشویق کنم که بروند و در انتخابات مجلس شرکت کنند و از جبهه ایستادگی حمایت میکنم.
رضایی و احمدی نژاد
هرچند رضایی و احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری دهم رقیب بودند، ولی رضایی از روابط خوب میان خود و رئیس جمهور میگوید:
من هر کمکی از دستم بربیاید، به آقای احمدی نژاد و دولت انجام خواهم داد. با دولت های دیگر هم همینطور بوده است، کمک به دولت، کمک به مردم است. البته من با جریانات انحرافی از سال 1350 تا کنون مبارزه کردهام. ایشان از من نظر خواسته و من هم نظر و پیشنهاد خود را به آقای احمدی نژاد میدهم. ایشان هم به برخی عمل کرده و به بعضیهای دیگر هم عمل نکرده اند.