عراق،چند بانک به دنبال سرمایه گذاری در GTL

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، GTL فناوری تولید بنزین و گازوئیل از گاز طبیعی است و اکنون که ایران دارنده دومین ذخایر عظیم گازی جهان است می توان بیش از پیش به محصولات با خوراک گاز توجه کرد.
در همین رابطه با علیرضاپیمانپاک یکی از کارشناسان پژوهشگاه صنعت نفت گفت‌وگو کردیم تا از وضعیت فرایند احداث واحدهای GTL در کشور مطلع شویم.

فارس: همانطور که می دانیم فناوری  GTL فناوری تولید بنزین و گازوئیل از گاز طبیعی است در شرایطی که ایران درحال اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها است و با اجرای این قانون شاهد کاهش مصرف بنزین هستیم و از طرفی نیز در حال احداث پالایشگاه های بنزین سازی هستیم با این شرایط حداکثر در 2 یا 3 سال آینده با حجم بسیار زیادی بنزین در کشور روبه رو خواهیم شد. در این شرایط احداث واحدهای GTL که بنزین و گازوئیل تولید می کنند چه لزومی دارد؟

پیمانپاک: برای پاسخ به این سوال باید کمی به گذشته نگاه کرد یعنی زمانی که در حال تدوین برنامه پنجم توسعه بودیم، در آن زمان همین مورد که چرا دولت بیش از اندازه به بنزین توجه دارد به آقای ترکان یادآوری شد.
درآن موقع هنوز قانون هدفمند کردن اجرا نمی شد به همین دلیل در جلسات تدوین برنامه عنوان کردیم که درحال ساخت پالایشگاه های میعانات گازی هستیم و این پالایشگاه ها نیز عموما به دلیل نوع خوراکشان بنزین ساز هستند و از طرفی نیز با هدفگذاری که برای اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها شده است موجب می شود که مصرف بنزین در کشور کاهش پیدا کند. در شرایطی که اکنون در آن هستیم این مشکل درحال رخ دادن است که با حجم زیادی از بنزین روبه هستیم که باید صادر شود حال اگر احداث پالایشگاه ها به اتمام رسد آنگاه 40 میلیون لیتر روزانه به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده می شود با این شرایط اگر فکری به حال صادرات بنزین نتوان کرد آنگاه حتما با یک شکست قیمتی در بنزین مواجه خواهیم شد.
از طرفی نیز باید یادآور شد که هزینه احداث پالایشگاه ها بسیار بالا است و حتی از احداث پتروشیمی نیز بالاتر است در این شرایط که جذب سرمایه نیز مشکل و در شرایط تحریم نیز هستیم موجب می شود تا نرخ بازگشت سرمایه طولانی شود و قیمت تمام شده بنزین موجب شود تا برای پالایشگاه داران صرفه اقتصادی نداشته باشد تا به سراغ احداث پالایشگاه بروند.
در این شرایط که نفت یک کالای استراتژیک محسوب می شود و می توان در شرایط مختلف با آن برخورد های گوناگون داشت بهتر است که از نفت در صادرات بهره برد.
تمام این موارد گفته شد تا به این جا برسیم که دولت کمترین توجهی به گازوئیل کرده است در صورتی که در اجرای هدفمند کردن یارانه ها باید یک نگاه ویژه به گازوئیل کرد زیرا با کاهش مصرف بنزین اقبال به سوی گازوئیل زیاد می شود به طوری که 22 درصد از سبد سوخت کشور به گازوئیل اختصاص یافته است وباید گازوئیلی تولید کرد مورد استفاده خودروها باشد.
اما اکنون دیزل و گازوئیلی که تولید می شود در حد یورو 2 نیست ولی باید یورو 5 تولید شود تا مورد استفاده خودرو ها قرار گیرد.

فارس: در این شرایط منظور شما این است که واحد های  GTL  می تواند خلا دیزل و گازوئیل موجود را پر کند؟

پیمانپاک: یکی از تکنولوژی هایی که در GTL  موجود است تغییر راحت کاتالیست ها است یعنی در شرایط مختلف می توان بنزین و یا گازوئیل سبز تولید کرد.
در حال حاضر فناوری که پژوهشگاه صنعت نفت به آن دست پیدا کرده است قادر است تا گازوئیل را بیشتر از بنزین تولید کند و گازوئیل تولیدی آن در اروپا با گازوئیل یورو 5 ترکیب می شود تا میزان آلایندگی آن کاهش یابد.
در این شرایط می توان برنامه ریزی برای GTL را برروی گازوئیل سوق داد زیرا این گازوئیل تولیدی حداقل می تواند در خودروهای گازوئیل سوز به کار رود و براساس تحقیقات به عمل آمده با یک باک گازوئیل می توان 20 تا 30 درصد مسافت را بیشتر طی کرد.
از طرفی نیز استهلاک این گونه خودرو ها پایین است و آلایندگی بسیار کمی دارند که می تواند مشکل آلودگی را نیز تا حد زیادی برطرف کنند.
همچنین این واحد ها چون قابلیت احداث در حجم های پایین تر نیز دارند می تواند نقش موثری در پدافند غیر عامل داشته باشند.

فارس: واحد های GTL غیر از تولید بنزین و گازوئیل محصولات دیگری نیز تولید می کنند؟

پیمانپاک: این واحد ها می توانند در ازای تولید هر بشکه بنزین و یا گازوئیل یک بشکه آب مرغوب کشاورزی تولید کنند به همین دلیل این واحد ها را می توان در مناطق خشک و کم آب نیز احداث کرد.
یکی از مشکلاتی که خط اتیلن مرکز و شرق دارند کمبود آب است به همین دلیل خط اتیلن شرق به طور کلی منتفی شد ولی با احداث واحد های GTL در آن مناطق مشکل آب و اشتغال تا حد زیادی قابل حل است.
در ضمن باید تاکید کرد که هزینه احداث واحد های GTL بسیار کمتر از پتروشیمی هستند ولی نکته قابل توجه برای اقتصادی بودن این واحد ها مباحث مربوط به خوراک گاز است وهر چه قیمت خوراک گاز بالارود اقتصاد واحد ها را نیز تحت تاثیر خود قرار می دهد.
البته این واحد ها توانایی تولید واکس مورد استفاده در محصولات پتروشیمی و لوازم آرایشی وبهداشتی را دارند به همین دلیل می توان در کنار این واحد ها یک زنجیره تولید نیز احداث کرد.

فارس: به نظر شما حداکثر قیمت گازی که می توان به این واحدها اختصاص داد چه قدر است؟

پیمانپاک: پژوهشگاه صنعت نفت ادعا می کند اگر قیمت گاز حداکثر 18 تا 20 سنت باشد این واحدها اقتصادی هستند و محصول ولیدی آنها ارزش دارد.
اما باید اضافه کرد که حدود 2 سال زمان نیاز است تا یک واحد  GTL  احداث شود و در طول این مدت قیمت گاز از ثبات برخوردار نیست به همین دلیل دولت باید فکری به حال قیمت گاز بکند تا سرمایه گذاران بتوانند بر این اساس تصمیم گیری کنند.
برخی از مسئولان عراقی مذاکره کرده اند چون درآن کشور گاز ارزان وجود دارد و به شدت با مشکل تامین بنزین روبه رو هستند واحد های GTL را درآن کشور احداث کنند.
باید به واحد های GTL یک نگاه استراتژیک داشت زیرا هم سوخت سبز تولید می کنند وهم اینکه در مواقع حساس می توانند کار پالایشگاه ها را انجام دهند.

فارس: برخی مدعی هستند که سرمایه گذاری در این واحد ها ممکن است سودده نباشد و حتی ریسک سرمای گذاری درآنها بسیار بالااست در این شرایط پاسخ چیست؟

پیمانپاک: در حال حاضر شرکت های خارجی شل، bp ، استات اویل، ساسول و چند شرکت دیگر دارای این دانش و فناوری هستند که با رسیک پذیری توانستند به آن دست پیدا کنند و حتی واحدهایی را احداث کرده اند و به دنبال ارتقای آن هستند.
اکنون کشور قطر در حال احداث 2 واحد 70 هزار بشکه ای است که یکی در اختیار ساسول و دیگری در اختیار شل است اما در ایران هنوز به دنبال حرف و حدیث هایی هستیم که هیچ نتیجه ای را در برنخواهد داشت.
قطر حتما آینده این صنعت را دیده است که با جدیت به نبال احداث این واحد ها است.
زمانی در ایران به دنبال واحد های LNG بودیم اما یکباره گفته شد که  بازار این محصول اشباع شده و ارزش ندارد اما اکنون قطر هر آنچه که گاز دارد به دنبال تیبدیل به LNG است به نظر می رسد این وضعیت اگر اصلاح نشود گریبان گیر GTL نیز خواهد شد و ما نمی توانیم در این بازار حرفی برای گفتن داشته باشیم.

فارس: IRR ویا نرخ بازگشت سرمایه این واحدها چه قدر است؟

پیمانپاک: درحال حاضر پژوهشگاه صنعت نفت نرم افزاری را طراحی کرده است که قیمت ورودی خوراک ین واحد ها را دریافت و قیمت محصول نهایی به همراه نرخ سود و نرخ بازگشت سرمایه را مشخص می کند که متقاضیان برای سرمایه گذاری می توانند از آن استفاده کنند.
همانطور که گفته شد اگر قیمت گاز معقول باشد در نتیجه سرمایه گذار می تواند راحت تر در آن سرمایه گذاری کند بنابراین باید از اولین واحد GTL توسط دولت حمایت شود زیرا اکثر سرمایه گذاران از قیمت گاز نگران هستند.

فارس: براساس اخبار دونوع فناوری برای واحد های GTL وجود دارد ایران به کدام فناوری دست پیدا کرده است؟

پیمانپاک: همانطور که گفته شد 2 نوع فناوری برای واحدهای GTL وجود دارد که یکی بستر ثابت و دیگری دوغ آبی است که هر کدام از این فناوری ها یک راندمان و محصول را تولید می کند که پژوهشگاه توانسته به فناوری بستر ثابت دست پیدا کند و حتی شرکت شل نیز از همین فناوری استفاده می کند.

فارس: آیا تاکنون سرمایه گذار و متقاضی داخلی برای احداث واحده های GTL وجود دارد؟

پیمانپاک: بله اخیرا سازمان گسترش به دنبال مذاکره برای توسعه این واحد ها بود اما همانطور که در بالا اشاره شد دولت باید یک نگاه ویژه و استراتژیک به این واحد ها داشته باشد اما چند بانک نیز به دنبال سرمایه گذاری در این واحد ها هستند.