كاهش بيسابقه قيمت نفت
نفت در اوج ناباوري همچنان به سقوط خود ادامه ميدهد، گويي قيمت طلاي سياه در سراشيبي ترمز بريده و به سرعت به پيشبينيهايي كه در بازار مطرح شده بود قيمت خود را نزديك ميكند. تا آنجا كه ميتوان گفت پيشبينيها در خصوص سقوط نفت تا مرز 50 دلار كه براي دوسال آينده ميلادي در نظر گرفته شده بود خيلي زودتر از موعد در حال وقوع است.
به نوشته اعتماد ملی، اين اتفاق كه به دنبال بحران در بازارهاي مالي و احتمال وقوع ركود در اقتصاد جهاني هر روز بخش بيشتري از اقتصادهاي موجود در جهان را با مشكل مواجه ميكند در حالي ادامه دارد كه گزارشها و پيشبينيها نيز خبر از تداوم اين روند ميدهند و درواقع هيچ جاي اميدي براي توليدكنندگان نفت در جهان باقي نگذاشته است. سقوط بهاي نفت در بازار جهاني در حالي ادامه دارد كه اقتصاد كشورهاي آسيايي بيش از ديگر اقتصادهاي موجود در جهان را تحتتاثير قرار داده است.
در اين ميان نميتوان تاثير بيش از حد كاهش بهاي نفت بر اقتصاد نفتي ايران را به خصوص در دولت احمدينژاد از نظر دور داشت زيرا در حالي قيمت سبد نفتي اوپك كه ايران نيز سهمي در آن دارد رقم 77 دلار را تجربه ميكند كه دولت نهم بهايي حدود 50 دلار را براي نفت در بودجه سالانه خود پيشبيني كرده است و بر اين اساس ميتوان پيشبيني كرد كه حال با توجه به سقوط بهاي نفت، بر اساس پيشبينيها كه حتي رقم 40 دلار نيز براي آن در نظر گرفتهشده چه فاجعهاي براي اقتصاد در حال بحران كشور در بر خواهد داشت چراكه اوپكيها و بيش از آنها ايران بهعنوان عضو صادركننده نفت اين سازمان در پيشگوييهاي خود بازار نفت را تا سالهاي طولاني با رقمي بيش از 120 دلار در نظر گرفته بودند.
اينك دبيرخانه اين سازمان گزارش ديگري از كاهش مجدد بهاي نفت اين سازمان ميدهد كه اين گزارش از سقوط آزاد سبد نفتي اوپك و رسيدن بهاي نفت به كمترين ميزان طي 6 ماه گذشته خبر ميدهد. بر اين اساس دبيرخانه سازمان كشورهاي صادركننده نفت (اوپك) از كاهش 3 دلاري قيمت سبد نفتي اين سازمان به سطح 77 دلار خبر داد. اين در حالي است كه پايگاه خبري بلومبرگ براي ساعاتي پيش از اين نفت اوپك را در آستانه 76 دلار گزارش كرده بود. اما دبيرخانهاوپك در گزارش جديد خود عنوان كرد كه سبد نفتي اوپك به 77 دلار و 38 سنت رسيده كه در مقايسه با دوره گذشته 66/2 دلار كاهش داشته است. اين در حالي است كه در روزهاي گذشته قيمت سبد نفتي اوپك تا مرز 97 دلار نيز افزايش يافته بود ولي بار ديگر اين شاخص در مسير سقوط قرار گرفت و اكنون در پايينترين سطح خود در 6 ماه اخير قرار دارد. به دنبال كاهش بهاي نفت و به دنبال آن كاهش نفت اوپك اعضاي اين سازمان بار ديگر تصميم گرفتند تا نشستي فوقالعاده ترتيب دهند تا در آن نشست راهكارهايي براي جلوگيري از كاهش بيشتر بهاي نفت بينديشند.
احتمال كاهش مجدد توليد اوپك
در نشست فوقالعاده
بر همين مبنا اوپكيها در حالي از قطعي شدن نشست فوقالعاده اين سازمان در ماه نوامبر خبر ميدهند كه هنوز مدت زيادي از تصميم آنها براي كاهش 520 هزار بشكهاي توليد نفت اين سازمان نميگذرد زيرا پيش از اين افزايش عرضه نفت توسط اوپكيها عاملي براي كاهش قيمتها عنوان شده بود و بر همين اساس تصميم براي كاهش توليد در نشست قبلي اين سازمان اتخاذ شد اما گويا اين ميزان كاهش براي بازار كافي نبود و براساس رايزنيهاي انجام شده توسط وزيران نفت اوپك برگزاري اجلاس فوقالعاده براي بررسي روند كنوني بازار جهاني نفت مورد موافقت اعضا قرار گرفت. اين اجلاس فوقالعاده كه رايزنيهاي آن از روز گذشته آغاز شده است با توجه به روند كاهشي قيمت نفت در بازارهاي جهاني، 28 آبان ماه 188 نوامبر) در وين مقر دائمي اوپك در اتريش برگزار ميشود. بر اساس اين گزارش، پيشبيني ميشود در اجلاس فوقالعاده اوپك با توجه به نوسان قيمت در بازار، كاهش توليد نفت خام در دستوركار وزيران نفت اوپك قرار گيرد. بر اين اساس شكيب خليل، رئيس دورهاي اوپك، با بيان اينكه كاهش شديد قيمت نفت اوپك را متقاعد به برگزاري نشست فوقالعاده در آبانماه كرده است، افزود: احتمال بسيار زيادي وجود دارد كه براي جلوگيري از تداوم كاهش قيمتها، اوپك در اين نشست ميزان توليد را كاهش دهد.
83 دلار پايينترين رقم براي نفت در يكسال گذشته
با وجود همه اين تصميمها باز هم بازار نفت از كاهش دوباره قيمتها خبر ميدهد. بهطوري كه بسياري از كارشناسان اظهار ميدارند، بهاي نفت با رسيدن به قيمت 83 دلار در بازار جهاني پايينترين رقم طي يكسال گذشته را تجربه ميكند. كه مهمترين عامل اين كاهش نگراني از مشكلات در اقتصاد جهاني عنوان شده است. بر همين اساس قيمت نفت كه زماني ركورد 147 دلار در هر بشكه را با خود يدك ميكشيد اينك با كاهش بيش از 60 دلار در هر بشكه مواجه است و بهاي نفتخام سبك شيرين آمريكا - وست تگزاس اينترمديت - براي تحويل در ماه نوامبر در بازار مبادلات نفتي نيويورك (نايمكس) با 4 دلار و 35 سنت كاهش درهربشكه به 82 دلار و 24 سنت رسيده كه پايينترين قيمت از اكتبر 2007 تاكنون بوده است.
درهمينحال، در لندن هربشكه نفتخام برنت درياي شمال براي تحويل در ماه نوامبر معادل 79 دلار داد و ستد ميشود. بلومبرگ در گزارشي ضمن بررسي ارقام مربوط به نفت طي ماههاي جاري اين رقمها را پايينترين رقم براي بهاي نفت از سال 2004 تاكنون عنوان ميكند. در اين گزارش آمده است، تشديد نگرانيها از تسريع روند پيش روي اقتصاد جهاني به سوي ركود موجب شد كه طي يك هفته اخير قيمت نفت بيشترين ميزان كاهش قيمت از سال 2004 ميلادي تاكنون را تجربه كند. بر اساس اين گزارش طبق آخرين دادهها، قيمت نفت خام براي تحويل در ماه نوامبر با 52/4 دلار معادل 2/5 درصد كاهش به بشكهاي 07/82 دلار تنزل كرد و اين امر كاهش 12 درصدي را براي قيمت نفت طي يك هفته گذشته رقم زد. گزارشها حاكي از آن است كه قيمت نفت هماكنون 44 درصد از ركورد 147 دلاري خود پايينتر آمده است.
با اين وجود و در حالي كه طي يك ماه گذشته از نشست اوپك به بسياري از معاملهگران در بازار جهاني ثابت شد كه اوپكيها و در راس آنها عربستان بهعنوان موثرترين عضو اين سازمان طي سالهاي گذشته از توان قبل براي تاثير بر بازار نفت برخوردار نيستند باز هم بسياري از كارشناسان از هماكنون به نشست فوقالعاده اوپك در ماه آينده چشم دوختهاند و اميدوارند كه تصميمهاي اين نشست درخصوص كاهش بيشتر عرضه نفت تاثيري براي جلوگيري از روند كاهشي بهاي نفت داشته باشد. يك كارشناس بينالمللي انرژي با اشاره به كاهش شديد قيمت نفت در اثر بحران مالي آمريكا گفت كاهش عرضه ميتواند اين روند را معكوس كند. كارشناس ارشد موسسه سوسايت جنرال تاكيد كرد بحران مالي آمريكا و كشورهاي اروپايي تاثير زيادي در كاهش قيمت جهاني نفت داشته است. مايكل ويتنر گفت: بحران مالي آمريكا و غرب موجب افت چشمگير تقاضاي جهاني انرژي و در نتيجه كاهش قيمت نفت شده است. طرح 700 ميليارد دلاري دولت بوش و طرحهاي مشابه در اروپا و برخي از كشورهاي آسيايي نيز چندان در بازگرداندن اعتماد به بازارهاي مالي موفق نبوده و اين مساله مانع از كاهش قيمت نفت نشده است. وي در ادامه افزود: عليرغم وقوع بحران مالي، نيروهاي عرضه و تقاضا نيز در تعيين قيمت نفت همچنان موثراند. هرگونه كاهش احتمالي عرضه در كشورهاي توليدكننده، ميتواند تاثير زيادي در افزايش قيمت نفت داشته باشد. لئو درولاس معاون مركز مطالعات جهاني انرژي نيز تاكيد كرد فعاليتهاي سفتهبازي و دلالي طي ماههاي اخير موجب تنشهاي شديدي در بازار جهاني نفت شده و بازار را به بازي گرفته است.
وي ضمن اشاره به اهميت جايگاه عربستان در بازار نفت گفت: سياستهاي عربستان نقش عمدهاي در افزايش يا كاهش قيمت نفت طي ماههاي آينده خواهد داشت. اگر عربستان به تعهدات خود براي كاهش سقف توليد در چارچوب اوپك پايبند باشد، قيمت نفت مسلما تقويت خواهد شد. اين در حالي است كه بر اساس برآوردهاي مركز مطالعات جهاني انرژي، تقاضاي جهاني نفت طي سال 2008 و 2009 بيش از 400 هزار بشكه در روز كاهش خواهد يافت.
