حكايت كارهای فرهنگی و بخاری!

مي‌گويند يك بخاري براي اين‌كه اتاقي را گرم كند، اول بايد خودش را گرم كند و وقتي خودش گرم شد تازه بعد مي‌تواند اتاق را گرم كند.

حالا حكايت آثار فرهنگي ما و ميزان تاثيرشان روي مخاطب است.

وقتي برخي از پديدآورندگان كالاي فرهنگي به كار خود اعتقادي ندارند و اساسا دغدغه‌‌شان كار فرهنگي نيست، چطور مي‌توانند اثري بر قلب و روح مخاطب بگذارند؟

مدتي پيش با يكي از كارگردانان سينما و تلويزيون كه علاقه‌اش مشخصا كارهاي فولكلوريك و بومي است صحبت مي‌كردم برايم تعجب‌آور بود كه چطور ممكن است يك نفر اين‌قدر طرح داستاني داشته باشد كه شخصيت همه آثارش خاص باشند.

خودش مي‌گفت: بعضي‌ها به ادبيات خودمان «نگاه توريستي» دارند.

اين نگاه توريستي يعني اين‌كه هر وقت لازم بود به مولانا و حافظ و ادبيات كوچه و بازار و قصه‌ها و افسانه‌هاي محلي رجوع مي‌شود تا ملاط اوليه طرح فيلمنامه‌اي، قصه‌اي يا نمايشي شكل بگيرد.

اين نگاه سطحي و بي‌مايه به فرهنگ ما چيزي نيست كه باعث افتخار ما شود.

معتقد بود چنين نگاهي به فرهنگ و ادبيات ملي اصلا جواب نمي‌دهد. حرفش بود كه كسي كه مي‌خواهد در اين وادي وارد شود بايد غرق اين عرصه باشد، وقت بگذارد و عاشقانه در خلوت و جلوت آن را پيگيري كند.

نظرش اين بود كه با كار عاشقانه و پيگيري مدام است كه مي‌توان در اين حوزه كاري انجام داد وگرنه روال كار اگر چيزي غير از اين باشد، محصول نهايي اثر كم‌مايه‌اي است كه به جز پر كردن بيلان كار مديران فرهنگي، به هيچ كار ديگر نمي‌آيد.

محصول نهايي چون از دل برنيامده و كشف و شهودي در كار نبوده لاجرم مخاطب را هم راغب نخواهد كرد. نگاهي به انبوه آثاري كه در اين حوزه ساخته مي‌شوند، بيندازيد.

البته كارها كاملا اسم و رسم دارند، اما چيز دندان‌گيري كه بشود به آن اعتنا كرد، نيستند.

شايد يكي از اصلي‌ترين دلايلي كه بعضا اين گونه آثار مخاطبي را جذب نمي‌كنند اين است كه خود سازندگان آنچنان كه بايد غرق موضوع نشده‌اند، با آن زندگي نكرده‌اند و موضوع را از فيلتر خود نگذرانده‌اند.

اين موضوع آدم را ياد همان بخاري مي‌اندازد كه قرار است اتاق را گرم كند اما خيلي اتفاق بزرگي نمي‌افتد، چرا كه در اين معادله اساسا «نفت»، خود «هنرمند» و «خالق اثر» است كه معمولا هيچ انگاشته مي‌شود.

همه ما اصول را مي‌دانيم، مي‌دانيم كه بايد فرهنگ ملي‌، ادبيات گذشته و همه آن چيزهاي خوب دوباره پرورانده شوند و در معرض ديد مخاطب قرار گيرند اما در فرآيند اين بازپروري همواره نقصي وجود داشته كه آن اثر را آن‌گونه كه توقع مي‌رفته، بر صدر ننشانده است.

منبع: جام جم آنلاین