از اميد حركت به سمت مزيت هاي حقيقي تا ترديد مشاركت با چين

سرويس اقتصادي ـ همواره اقتصاددان ها بر اين باور بوده اند، هرچند تلاش اقتصادي هر ملتي در دستيابي به هر رشته صنعتي، مي تواند موفق باشد، تنها راه موفقيت هاي قطعي و پايدار در اقتصاد، حركت به سمت مزيت هاي اقتصادي است.

به گزارش «تابناك»، ساخت بزرگترین مجتمع کود اوره و آمونیاک جهان با سرمایه گذاری چهار میلیارد دلاری چین و بخش خصوصی با ظرفیت تولید سالانه چهار میلیون تن محصول در مسجد سلیمان آغاز شد.

اشاره به اين نكته ضروري است، مزيت داشتن در يك رشته اقتصادي به معني پايين بودن هزينه هاي توليد آن محصول در يك كشور خاص است؛ برای نمونه، هنگامي كه ما كشوري سرشار از منابع سوخت فسيلي يا هيدرو كربورها هستيم، روي آوردن به صنايع جانبي اين محصولات همچون پتروشيمي، بسيار به صرفه تر از تلاش براي بومي ساختن تكنولو‍ژي هايي است كه پس از به دست آوردن دانش آن، تازه بايد به فكر نحوه واردات مواد اوليه آن باشيم.

در اين راستا، حركت ايران به سمت توليد صنعتي محصولات نفتي به جاي خام فروشي اين ماده گرانبها و توليد ارزش افزوده چند صد برابري از آن، مي تواند رفته رفته به عنوان يك استراتژي اقتصادي مهم، كشور را از وابستگي به درآمدهاي فروش نفت خام رهايي بخشد.

از اين رو و با اين تحليل، آغاز به ساخت بزرگترين مجتمع كود اوره جهان با مشاركت چين و بخش خصوصي ايران، يك کار درست و بجاي اقتصادي و بلكه استراتژيك به شمار مي آيد؛ استراتژيك از اين رو كه با توجه به رقابت هاي عربستان و برخي كشورهاي حوزه خليج فارس در راه اندازی مجتمع هاي بزرگ پتروشيمي و بازاريابي بين المللي براي محصولات خود با توجه به برخوردار نبودن اين كشورها از مسأله تحريم، موقعيت ايران در صادرات محصولات پتروشيمي به رغم وجود مزيت ها، مي تواند شكننده بوده و در اين بازار جهانی براي موفقيت قطعي نيازمند يك حركت جهادي در عرصه اجراست.

بنا بر اين گزارش، برای ساخت این مجتمع کود اوره، یک گروه سرمایه گذار چینی به سهم 85%  و بخش خصوصی ايران با سهم 15% در مجموع چهار میلیارد دلار سرمایه گذاری می کنند که مطابق با برنامه زمان بندی، باید عملیات ساخت و راه اندازی این واحد در مدت چهل ماه به پایان برسد.

گفتني است، سال گذشته با راه اندازی فاز دوم مجتمع پتروشیمی پردیس در عسلویه، ظرفیت تولید کود اوره ایران به چهار میلیون و دویست هزار تن در سال افزایش یافت و با این میزان تولید، ایران هم به جمع کشورهای صادرکننده کود اوره پیوسته است. اين در حالي است كه ميزان مصرف داخلي، كمتر از دو و نيم ميليون تن در سال است.

همزمان با آغاز عملیات اجرایی مجتمع پتروشیمی مسجدسلیمان، به زودی ساخت پنج تا هفت مجتمع جدید پتروشیمیایی هم در منطقه ویژه اقتتصادی انرژِی پارس و برخی از استان ها آغاز می شود و بنا بر آن، تا سال 1394 در مجموع، باید طرح های تولید اوره و آمونیاک مرودشت شیراز، لردگان یاسوج، زنجان، هرمز، هنگام و لاوان در مدار بهره برداری قرار بگیرند كه به گفته بيات، معاون وزير نفت با راه اندازي اين واحدها ايران با بيش از پانزده ميليون تن توليد در سال به بزرگترين توليد كننده اين محصول پتروشيمي تبديل مي شود.

اما به رغم همه افق هاي مثبت موجود در اين اقدامات بزرگ و البته ضروري و بجا، بايد پرسشی را نيز در نظر داشت.

هرچند گسترش طرح هاي بزرگ اقتصادي در سطح بين المللي و با هدف تسخير بازارهاي جهاني با سرمايه گذاري از محل منابع مالي محدود يك كشور ميسر نيست و هرچند به دليل وجود تحريم ها، يافتن شركاي بزرگ بين المللي براي سرمايه گذاري هاي چند ميليارد دلاري کاری آسان نیست و حتي موفقيت ايران در جذب بيش از سه ميليارددلار سرمايه گذاري خارجي براي يك پروژه چهل ماهه تحسين برانگيز است، اما نكند كه اين سرمايه گذاري مشترك به سرنوشتي چون برخي از پيمانكاري هاي چيني منجر شود كه سبب تعويق توسعه فازهاي مهمي در پارس جنوبي شده است.
 
همان گونه كه يافتن سرمايه گذاري بين المللي در شرايط تحريم سخت است، بايد به اين نكته توجه داشت كه سرمايه گذاراني كه در چنين شرايطي پا به عرصه فعاليت در كشور ما مي گذارند،خود را چنان بي رقيب نبينند كه از اجراي بموقع تعهدات خود سر باز زنند و طرح هاي اقتصادي بزرگي كه آينده اقتصادي ايران، مي تواند به اجراي بموقع آنها بستگي داشته باشد، با رعايت نکردن زمانبندي ها، زماني به بهره برداري برسند كه بازار اين محصولات توسط رقباي خاورميانه اي به دست گرفته شده است.
در  آن زمان، رقابت براي مشاركت در بازاري كه در انحصار رقباي سرسخت اقتصادي در حوزه خليج فارس چون عربستان است، چندان آسان نخواهد بود.

گفتني است، ايران با صادرات شانزده ميليون تني محصولات پتروشيمي در سال گذشته، در حالي همچنان مقام دومين صادر كننده پتروشيمي خاورميانه را نگه داشته كه عربستان با فاصله زياد سی ميليون تن، همچنان در جايگاه نخستين صادر كننده خاورميانه است.