مشکل زایندهرود یک مسئله ملی است نه استانی
زایندهرود یکی از مهمترین رودخانههای کشور چندی است که بر اثر خشکسالی با بیآبی مواجه شده است. این رودخانه که علاوه بر اهمیت اقتصادی از اهمیت توریسم نیز برخوردار است باید در برنامههای مدیریتی در نجات حیاتش جایگاه ویژهای را داشته باشد.
نماینده ۶۲ ساله اصفهان که در ماههای اخیر بیش از پیش نگران و پیگیر موضوع خشک شدن زاینده است در گفت و گو با نشریه نسل فردا میگوید: «بحث آب زایندهرود باید بهصورت عمیق بررسی شود تا بتوانیم برای آن راه حل پیدا کنیم.» او متخصص بیماریهای داخلی و فوقتخصص غدد و متابولیسم است و در کمیسیون برنامه و بودجه مجلس عضویت دارد. در این مصاحبه که با محور خشک شدن زایندهرود انجام شد به طرح راهکارهای مختلفی پرداخت.
او که در کارنامه اجرایی خود مشاور وزیر امور خارجه و مشاور رئیس صدا و سیما را نیز جای داده است میگوید: «با فرضهای موجود سؤال این است که با توجه به شرایط، ما چگونه میتوانیم از آب موجود استفاده کنیم! آیا استفاده بهینه میتوان کرد و به لحاظ تاریخی آیا حق آبی که در گذشته بوده را رعایت کردیم!»
*بحث آب زایندهرود از چه اهمیتی برخوردار است؟
مسئله آب در حوزه زاینده رود باید با نگاه دقیق و کارشناسی و بهدور از احساسات و تعصبات بخشی مورد بررسی قرار گیرد تا برای آن راهحلی پیدا شود. دلیل این است که آنچه امروز در استان اصفهان و شهر اصفهان و شرق آن بهوجود آمده نتیجه و کمتوجهی به موضوع آب در این بخش در یکی ۲ دهه گذشته است. لذا بحث آب زایندهرود باید بهصورت عمیق بررسی شود تا بتوانیم برای آن راهحل پیدا کنیم. در جمعبندیها توجه به فاکتورهایی بسیار مهم است مسئله اول اینکه متوسط بارندگی استان اصفهان حتی در شرایط(تر) سالی از متوسط بارندگی در کشور پائینتر است و همین نشان میدهد که ما استان خشکی هستیم. مسئله دیگر اینکه این خشکسالیها برای ما وجود دارد و ما باید فرض را بر این مسئله بگذاریم.
* موضوع خشکسالی یک سری آثار مستقیم دارد که مشخص است اما یکسری آثار غیرمستقیم نیز دارد؟ درباره آنها چه بحثهایی مطرح است؟
مسئله بعدی این است که ما باید از استانهای همجوار و از مناطق دوردست و از دل کوهها و تونلها آب را استحصال کنیم و آن را انتقال دهیم که هر کدام یک موضوع جدی و کارشناسی است. بحث دیگر اینکه حالا که ما با چنین شرایطی مواجه هستیم به لحاظ آمایش سرزمین و نیروی انسانی، آمایش صنعت، محیطزیست، اکولوژی آلودگی منطقه نیز باید مسائلی را مدنظر قرار دهیم که این امر بهصورت یک بسته با یکدیگر ارتباط دارد. حالا با فرضهای موجود سؤال این است که با توجه به شرایط، ما چگونه میتوانیم از آب موجود استفاده کنیم! آیا استفاده بهینه میتوان کرد و به لحاظ تاریخی آیا حقآبی که در گذشته بوده را رعایت کردیم!
لذا هر کدام از این فاکتورها مد نظر قرار نگیرد ما نمیتوانیم به جمعبندی پایدار برسیم و در جریان عمل دچار مشکل خواهیم شد. نکته اساسی این است که همه مسئولان کشور و نیروهای اجرایی باید بپذیرند که با یک بحران جدی در استان اصفهان مواجه هستیم و تامین آب در شرایط فعلی و آینده مهمترین مسئله این استان در بخش توسعه و پیشرفت خواهد بود. لذا اگر ما به این موارد توجه نکنیم تمام ظرفیتهای استان از قبیل صنعتی، فرهنگی، استعدادها، سابقه تاریخی و توریسم و...همه در خطر قرار میگیرد. بنابر این بهنظر میرسد که وقتی مجموعهای با بحران مواجه میشود باید تمام اهتمام خود را بر حل مسئله بگذارد. ضرورت دارد که همکاری و تعامل بین نمایندگان و مسئولان و حتی نمایندگان کشاورزان نیز ایجاد شود. در وضعیت موجود در پشت سد زاینده رود ۵۸۰ تا ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب ذخیره شده است و این میزان در گذشته به یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون هم رسیده و همین اعداد نشان میدهد که ما با کمبود قابل توجهی مواجه هستیم. پس باید ببینیم با این مقدار آب در آینده چه باید بکنیم. ما با یک مسیر ۳۵۰ کیلومتری از پشت سد تا شهر مواجه هستیم و باید ببینم آب از زمانیکه از پشت سد آزاد میشود تا هنگامیکه به انتهای زایندهرود و مرداب گاوخونی میرسد چه سرنوشتی را در این مسیر پیدا میکند و ساماندهی زایندهرود به چه شکلی است.
*برای ساماندهی این بخش چه باید کرد؟
باید تاکید کرد که ما در ساماندهی این بخش بهشدت مشکل داریم چون این اقدام ربطی به خسکسالی پیدا نمیکند. بحث برداشتهای غیرمجاز آب در این مسیر یا درخت کاریهای غیرکارشناسی در مسیر رود خانه و پمپ کردن آب به ارتفاعات دیگر ربطی به خشکسالی ندارد. پس ما نتیجه میگیریم که یک مدیریت جامعی باید در حوزه زایندهرود بهوجود آید. نمایندگان از جمله من در طول ۳ سالی که در مجلس بودیم بر این نظر تاکید داشتیم که باید براساس اصل ۱۲۷ قانون اساسی اختیارات رئیسجمهور و هیأت وزیران به فردی تفویض شود که در مسائل بالا دستی و ساماندهی آب در استان و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی بتواند اختیارات کافی داشته باشد تا بتواند حرف آخر را بزند. چون ما الان با مسائل مختلفی از جمله بحث صنعت و کشاورزی، استانهای فرادستی، تنشهای اجتماعی، توقف پروژهها، تونل گلاب، تونل سوم کوهرنگ مواجه هستیم که ایجاب میکند ما براساس یک نگاه جامع با یک مدیریت واحد به حل مسائل بپردازیم. البته ما این موضوع را بارها حتی در جلسه استانداری، معاون اول رئیسجمهور هم مطرح کردیم. و میخواهیم کاری صورت بگیرد که تلاشها به ثمر بنشیند. و تا وقتی که فعالیتهای پراکنده صورت بگیرد و جمعبندی نشود ما به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید. لذا بهنظر میرسد که طبق اصل ۱۲۷ قانون اساسی باید رئیسجمهور اختیارات خود را در حوزه زایندهرود تفویض نمایند تا به ساماندهی و ارتقای حوزه زایندهرود چه در کوتاه مدت چه در بلندمدت کمک شود. وقتی تفویض اختیارات شد این مسئول میتواند با جمعآوری نظرات دستگاههای ذیربط به مدیریت منابع بپردازد.
*خب نکته دیگری هم هست و این بحث انتقال آب از طریق تونلهایی است که احداث میشود. آیا این کارها منطقی است؟
اخیرا بحثی درخصوص تونل گلاب که پروژهای است که سالها آغاز شده و حتی کار کارشناسی آن در دولتهای گذشته صورت گرفته شروع شده است و الان دلیلی وجود ندارد که در مورد آن تنشی ایجاد شود. بههرحال ما نمایندگان استان اصفهان هم خود را در مقابل مردم عزیز چهارمحال و بختیاری مسئول میدانیم و خود را نماینده آنها هم میدانیم و از آنها حمایت میکنیم و انتظار داریم متقابلا نمایندگان این استان نیز خود را در مقابل این شرایط غمانگیزی که در رودخانه زایندهرود ایجاد شده مسئول بدانند. لذا بهنظر میرسد که ما نباید انرژی خود را روی مسائلی که خروجی مثبتی برای دو استان ندارد صرف کنیم. ما باید با نمایندگان و مسئولین چهارمحال گفتوگو کنیم و ببینم راهحل این معضل باید چه باشد. بههرحال ما در ۵ فروردین دیدیم که کشاورزان ما با مشکلات شدیدی روبهروشدند که حتی آن را نیز بیان کردند البته با تمهیداتی مقداری از این مشکلات حل شد اما بهنظر میرسد برای حل آن باید چاره جدی اندیشیده شود. در بحث انتقال آب از یک استان به استان دیگر اصلا به مصلحت نیست که تنش اجتماعی بهوجود بیاید چون از این مسائل چیزی عاید کشور نمیشود.
*با توجه به پیگیریهای مداوم و مستمری که در این زمینه داشتهاید اگر بخواهید پیشنهادی در این زمینه بدهید چه مواردی را تاکید میکنید؟
ما امروز با خشک شدن زایندهرود مواجه شدیم و این امر یک مسئله ملی و تنها مربوط به یک استان نمیشود. اصفهان با توجه به جاذبههای توریستی تنها مربوط به این استان نیست لذا بهنظر میرسد که آقای رئیسجمهور هرچه سریعتر باید طبق اصل ۱۲۷ باید به شخصی تفویض اختیارات کنند تا شرایط ساماندهی شود. اگر چنین اتفاقی رخ ندهد تلاشهای گذشته به نتیجه نمیرسد و مستهلک خواهد شد. اینجا پیشنهاد میکنم جلسهای میان نمایندگان ۲ استان اصفهان و چهارمحال نیز تشکیل شود تا در مورد بحران آب بهصورت کلی و جامع بحث شود و نماینده تام اختیار نیز از سوی دولت معرفی شود.
