روس ها به بررسی اندیشه امام (ره) پرداختند

چمعه سیزدهم خردادماه و در آستانه سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ، انستیتو فلسفه آکادمی علوم روسیه میزبان جمعی از محققان ، ادیبان و صاحبنظران روس و ایرانی بود که برای بزرگداشت بیست و دومین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره) ، در نشستی علمی با موضوع عرفان و ادب در اندیشه امام خمینی ، گردهم آمده بودند .

به گزارش «تابناک» و به نقل از رایزنی فرهنگی ایران در روسیه، خانم دکتر استپانیان رئیس بخش فلسفه شرقی انستیتو فلسفه در آغاز این نشست با خیرمقدم به سفیر ج ا ایران در روسیه و سایر حضار ، برگزاری نشستی با عنوان شخصیت عرفانی و ادبی امام خمینی را موضوعی جدید در بین محققان و صاحبنظران روسیه دانست و ابراز امیدواری کرد این هم اندیشی آغازی باشد برای مطالعه و پژوهش بیشتر در زمینه این ویژگی خاص بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران که متاسفانه در روسیه آنگونه که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته است.

در ادامه ابوذر ابراهیمی ترکمان رایزن فرهنگی سفارت ج ا ایران در روسیه در سخنانی با اشاره به ابعاد سه گانه شخصیت حضرت امام خمینی که عبارت از شخصیت فقهی ، شخصیت عرفانی و شخصیت سیاسی ایشان است افزود : " ورود امام خمینی (ره) به سیاست را نباید بی ارتباط به دو جنبه فقه وعرفان ایشان دانست .فقه از آنجا که عهده دار تبیین روشمندی زیستن این جهانی برای سعادت آن جهانی است، در درون خود فقیه را بی تفاوت به زندگی امروزی بشر برنمی تابد و او را بر اساس تکلیف شرعی به وادی سیاست می کشاند و عرفان نیز از آن جهت که دستگیری مخلوقات خداوند را وظیفه ذاتی خودمی داند، فقیه عارف را به اندیشیدن در پیرامون هرچه که موجبات سعادت بشری را فراهم می سازد، سوق می دهد ."

دکتر اژه ای نماینده ولی فقیه در امور دانشجویان ایرانی خارج از کشور سخنران بعدی این نشست بود که به طور مشروح به بررسی ابعاد مختلف شخصیت آن بزرگوار پرداخت . وی در تشریح مشی عرفانی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران گفت : " مشرب عرفاني امام در عين حال كه برگرفته از مفاهيم اصيل اسلام، منبعث از قرآن كريم و سيرهي نبي اكرم (ص) و معصومين (ع) است، از فكر و نظريات مشاهير و عرفاي اسلامي نيز بهرهها گرفته است.

عرفان اسلامي محور اصلي شخصيت امام (ره) است و موارد ديگر فرع بر اين شخصيت است. امام قبل از آن كه يك فقيه يا فيلسوف و يا يك سياستمدار انقلابي باشد، يك «عارف» است. «امام با عرفان انقلاب كرد و حماسهي امام هم جلوهاي از عرفان اوست» " .

دکتر اژه ای در توصیف تفاوت نگاه عرفانی امام با دیگر عارفان گفت : " امام خميني (ره) از همه عرفايي كه تا به حال شناختهايم، متمايز است، چون اكثر عارفان تك بعدي هستند. حافظ اگرچه خود عارف وارستهاي است و در ديوان اشعار امام، تصويري تمام و كمال از ديوان حافظ را در روبرو داريم، ولي حافظ در بعد اجتماعي و در بيان معيارهاي عرفاني در اجتماع، چندان نمودي ندارد. امام و حافظ هرچند آب عرفان را از يك سرچشمه مينوشند، اما امام با ديد ديگري به قضيه نگريسته و در حيات خود نيز به آن عينيت بخشيده است. «عرفان امام، عرفان حقيقي است، تصوف نيست، عرفان مسلكي نيست، عرفان صومعه و دير و گوشهگيري و بياعتنايي نيست»."

در ادامه نشست پروفسور توفیق ابراهیم استاد انستیتو فلسفه ، شخصیت عرفانی و معنوی امام خمینی را از نکات مهم و قابل توجه در تحلیل این مرد بزرگ و دوران ساز دانست و افزود : " امام خمینی واجد هر سه ویژگی عقلانی ، عرفانی و فقهی در حوزه اندیشه بود . خیلی ها مذهب تشیع را به عنوان سمبل عقلانیت و اندیشه فلسفی در جهان امروز می دانند ولی به نقشی که امام خمینی در پرورش این ویژگی مکتب تشیع داشت توجه ندارند .

 امام خمینی در زمانی که فلسفه مورد بی مهری قرار می گرفت و در حوزه علمیه قم ، اشتغال به آن مذموم تلقی می شد حوزه درس فلسفه و عرفان داشت و با عنایت به همین ذوق عرفانی و فلسفی او.ست که پس از انقلاب اسلامی ، اندیشه فلسفی در ایران مورد توجه قرار می گیرد و شاهد شکوفایی بیش از پیش اندیشه ها و افکار فلسفی هستیم .  "

 این استاد برجسته فلسفه و اسلام شناس نامدار که به تازگی کتاب زندگی حضرت رسول اکرم وی در روسیه مورد تقدیر قرار گرفته است در ادامه سخنان خود که مورد توجه حضار نیز قرار گرفت افزود : عرفان و معنویت امام خمینی ، عرفانی شجاع و با جرات بود و این زمینه عرفانی و معنوی به او در شجاعت رفتار سیاسی نیز کمک می کرد . امام خمینی عرفان سنتی را در خدمت انسان قرار داد و این مهم ترین ویژگی مکتب و مذاق عرفانی اوست . از نظر او عشق به خداوند در وحله اول عشق به انسان و محبت به مردم است و خدمت به خدا چیزی جز خدمت به مخلوق نخواهد بود .
 
دکتر مهدی محبتی استاد اعزامی دانشگاه دولتی مسکو سخنران بعدی این نشست علمی بود که در موضوع " مساله رنگ در اشعار عرفانی امام خمینی "  به ایراد سخن پرداخت . وی با تمرکز بر غزل من به خل لبت ای دوست گرفتار شدم امام ، موضوع رنگ های روشن و تیره در اشعار عرفانی را به اختصار مورد واکاوی قرار داده و با توصیف مختصر حالات قبض و بسط در احوالات عرفا، نکاتی را در زمینه این موضوع و با محوریت غزل فوق با جمع در میان گذاشت .

در ادامه نشست آقای میخائیل سنلنیکوف شاعر و ایرانشناس مشهور ، در موضوع " نگاهی انتقادی به ترجمه روسی اشعار امام خمینی " ، با ذکر اهمیت و ابهت ایده های ادبی و عرفانی در اشعار امام خمینی ، ترجمه دقیق ظرائف این نگاه و اندیشه های والای نهفته در آن را کاری صعب و دشوار خواند و اظهار امیدواری کرد جامعه ادبی روسیه بتواند هرچه بیشتر و دقیق تر با ظرافت های ادبی و هنری اندیشه های عرفانی و معنوی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران آشنا شود .

خانم آودیوا شاعره معروف روس سخنران بعدی نشست بود که با اشاره به نیروی عظیم معنوی امام خمینی و هنر آن مرد بزرگ در برقراری ارتباط با آحاد مختلف جامعه ایرانی ، دیدگاه عرفانی و معنوی امام خمینی را در ایجاد جامعه ایده آل برای تمامی ملت ها و اقوام مفید و آموزنده دانست .

آقای ویکتور ژوکوف که پدید آورنده یکی از معتبرترین و شناخته شده ترین کتاب ها در مورد امام خمینی در روسیه است ، در سخنانی کوتاه ، ضمن ارج نهادن به شخصیت والای بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ، اظهار امیدواری نمود مجموعه مقالات ارائه شده در این نشست علمی پرمحتوا ، به صورت کتاب چاپ شود تا در دسترس محققان و علاقمندان آشنایی با این جنبه از شخصیت امام خمینی قرار گیرد .

دکتر قدرت سیف الله استاد انستیتو فلسفه به عنوان آخرین سخنران ، جامعه بشری امروز را دچار بحران های عمیق معنویت و اخلاق دانست و افزود : " باید قبل از دیالوگ فرهنگ ها ، فرهنگ دیالوگ و گفتگو را به بشر امروز یاد داد و میراث معنوی امام خمینی کمک بزرگی در این زمینه خواهد بود . اتکاء اصلی اندیشه امام خمینی به میراث عظیم معنوی و فرهنگی ایران و اسلام است و نمود کامل آن در اشعار زیبای این حکیم فرزانه متجلی است ."
 
در پایان جلسه آقای ابراهیمی رایزن فرهنگی ج ا ایران در روسیه با تشکر از حضار و سخنرانان که مسائل مهم و جدیدی را در باب اندیشه و افکار امام خمینی طرح کردند ، از چاپ مجموعه مقالات این نشست در آینده نزدیک خبر داد و مطالب طرح شده را به صورت ذیل جمع بندی نمود :
عرفان امام خمینی ، عرفان گریز از مردم نیست بلکه عرفانی است که همراه با مردم است و به خدمت به مردم منجر می شود .

عرفان اسلامی و معنویت ، محور اصلی شخصیت امام خمینی است و عامل پیوند دهنده ابعاد فقهی ، فلسفی و سیاسی آن بزرگمرد می باشد .

رویکرد امام خمینی به ادبیات و شعر ، برای بیان معارف ناب اسلامی و عرفانی است .

اشعار امام خمینی ، احیاکننده شعر عرفانی در زمانه حاضر است .

ترجمه اشعار عارفانه امام خمینی به روسی باید مورد بررسی دقیق انتقادی قرار گرفته و حداکثر تلاش برای انتقال دقیق معانی بلند نهفته در آن صورت پذیرد .

پس از پایان سخنرانی های نشست ، کلیپی کوتاه با موضوع عرفان و ادب امام خمینی که توسط رایزنی فرهنگی تهیه شده بود ، پخش شد که مورد توجه حضار قرار گرفت .

 نمایشگاهی از کتب ترجمه شده امام خمینی به روسی نیز در جنب نشست ترتیب داده شده بود که مورد استقبال بازدید کنندگان قرار گرفت .
 
ضمنا بروشوری در موضوع شخصیت عرفانی و ادبی بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران نیز از سوی رایزنی تهیه گردیده بود که در جریان نشست توزیع شد .