خاطرات آیتالله امینی از اخلاق امام(ره)
در آستانه بیست و دومین سالگرد ارتحال جانسوز عبد صالح خدا امام خمینی(س)، مدیران و پژوهشگران مؤسسة تنظیم و نشر آثار آن بزرگوار در نمایندگی قم در پی سلسله دیدارهای خود با مراجع بزرگوار تقلید و عالمان عالیقدر حوزه علمیه با آیت الله امینی دیدار كردند.
به گزارش جماران، آیت الله امینی در این دیدار، با ذكر خاطراتی از اولین آشنایی خود با حضرت امام و یادآوری درس اخلاق تاریخی ایشان در سالهای پس از فرار رضاخان اظهار داشت: امام یك چهره اخلاقی در حوزه بود، به عنوان یك فردی كه هم خودش به رعایت اخلاق مقید است و هم جنبههای اخلاقی را رعایت میكند. بنده سال 1321 به قم آمدم، همان زمانی كه متفقین ایران را اشغال كرده بودند.
در درسهای اخلاق امام كه عصرهای پنجشنبه و جمعه گفته میشد شركت میكردم و آن حالات و معنویات آن زمان را فراموش نمیكنم. امام در آن وقت مسائل اخلاقی را میگفتند و به نحوی این سخنانشان گیرا بود كه همینطور روی جریان عادی افراد گریه میكردند. طلبهها و بازاریهای زبدهای بودند كه در آن درس شركت میكردند. آن حالات برای بنده خیلی جالب بود به طوری كه تقریباً یك هفته شارژ شده بودیم و یك حالت غیرعادی داشتیم و ساعت شماری میكردیم برای پنجشنبة بعدی كه به درس امام برویم. من حالات خوبی را از آن وقت به یاد دارم. نوعاً دیگر افراد هم همینطور بودند.
این استاد بزرگ حوزه علمیه افزود: ارادت بنده به امام از همان وقت شروع شد، اما به خاطر اوضاع نابسامان آن سالها دوباره به اصفهان برگشتم و تا سال 1326 كه دوباره به قم آمدم در اصفهان بودم. گرچه در سالهایی كه در اصفهان بودم خدمت امام نمیرسیدم، ولی آن عشق و علاقة به امام در ذهن من بود و آثار امام را همانجا میخواندم.
كتاب كشف اسرار كه آن زمان كتاب بدیعی بود و برای ما ضرورت داشت، مكرر خوانده بودم. اما جاذبیت امام از جهت اخلاقی سبب شده بود كه ما به ایشان گرایش پیدا میكردیم. من كتاب چهل حدیث را كه دستنویس خودشان بود با لطف امام از ایشان گرفتم و دو ـ سه مرتبه به دقت خواندم. آن كتاب به قدری برای من جاذبه داشت كه آن وقتها خط من یك مقداری ـ بدون اینكه توجه داشته باشم ـ شبیه به خط امام شد؛ چون شیفتگی به آن مطالب اخلاقی و امام داشتم، با خواندن كتاب، خود به خود خطم شبیه خط امام شده بود. این جنبة اخلاقی و معنوی امام بود كه در این قسمتها گیرا بود و حتی شاگردان امام هم شاگردان خاصی بودند و خیلی به معنویات علاقه داشتند كه با امام در ارتباط بودند. جنبههای اخلاقی امام در درس و جاهای دیگر خیلی گیرا بود و شاگردان و مریدانش هم معمولاً از این جهت به ایشان علاقهمند میشدند.
وی اظهار داشت: قبل از پیروزی انقلاب هم فكر میكردیم آنچه كه امام در صددش بود كه انقلاب را ایجاد كند، بیش از هر چیزی جنبة اخلاق اسلامی بود. ما انتظار داشتیم بعد از پیروزی انقلاب هم بیش از هر چیزی به مسائل اخلاقی اسلام پرداخته شود. امام هم ظاهراً همین را انتظار داشت.
كمتر سخنرانی امام هست كه اول یا وسط یا همهاش جنبههای اخلاقی نباشد. حتی در آن اوقات بسیار حساس سیاسی هم كه صحبت میكردند به جنبههای اخلاقی میپرداختند. چون امام عقیدهاش این بود كه اگر اخلاق اسلامی در نظام اسلامی پیاده شود، حالا چه به وسیلة مسئولین امر و چه به وسیلة مردم عادی و همینطور طلبهها؛ مشكلات كمتر به وجود میآید و كارها بهتر پیشرفت میكند.
آیت الله امینی ادامه داد: اما حالا بعد از سالهای سال این قابل بررسی است كه ما در مسائل اخلاقی چه مقدار عنایت داشتیم و چه مقدار عمل شد. البته اخلاق كه میگویم اخلاق بر كنار از اجتماع مقصودم نیست، چون امام اخلاق را در متن جامعه میدید. امام عقیده داشت كه اگر از اخلاق جدا شدیم و فقط به سمت سیاست رفتیم، آثار مطلوبی را نخواهیم داشت.
استاد حوزه علمیه خاطرنشان ساخت: مشكلات جامعة ما در این زمان و در زمانهای گذشته همین است؛ ما جنبههای سیاسی اسلام را گرفتیم و بعد از پیروزی انقلاب آنها را بزرگ كردیم، صحیح هم هست، چون مسائل سیاسی در آن زمان متروك بود در حوزهها و بعضی فكر میكردند كه مگر اسلام سیاست هم دارد! اما این سیاست منهای اخلاق نمیتواند كارساز باشد.
وی اضافه كرد: اگر یك مسئولی مقید به اخلاق اسلامی باشد، میتواند در كارها موفق باشد ولی اگر مقید به اخلاق نشد و رفت به سمت سیاست تنها، كار او نتیجة مطلوب نمیدهد. ما مشكلات و ضعفهایی كه الآن در جامعه خود احساس میكنیم، در اثر همین كمبود اخلاقی است و متأسفانه در مواردی هم كه اخلاق گفته میشود، خودمان هم مقید به آن اخلاق نیستیم و تقریباً گفتار تنها است، و گفتار تنها نمیتواند نتیجه مطلوب داشته باشد.
آیت الله امینی خطاب به مسئولین مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی گفت: از شما انتظار میرود كه جنبههای اخلاق را بیشتر ظاهر كنید و در مراسم امام و در همه جا بیشتر عرضه بدارید.
وی یادآور شد: جنبة اخلاق در مراسم امام باید رعایت شود، زیرا خارجیها كه میآیند در آن جلسات شركت میكنند، انتظار دارند اخلاق اسلامی را در جامعه ما ببینند؛ در رفتار رانندگان و فروشندگان و بازار و هم در رفتار مسئولین اخلاق را ببینند؛ یعنی ببینند مسئولین با مردم صادقند.
آیا راست میگویند یا ظاهرسازی میكنند، آیا واقعاً به امام علاقه دارند یا اینكه این یك ظاهرسازی است. چون علاقه به امام فقط به گفتن و شنیدن و تكرار این حرفها نیست. علاقه به امام این است كه واقعاً آنچه را امام عمل میكرد به آنها عمل كنند. اگر خارجیها بیایند در همان جلسات مربوط به امام هم بداخلاقی ببینند، اثر مثبتی در آنها نخواهد داشت، بلكه اثر منفی خواهد داشت. در جامعه هم به همین صورت است، واقعاً انسان خیلی ناراحت است. بنده كه از این جهت خیلی ناراحتم.
وی در پایان اظهار داشت: به نظر میرسد كه اخلاق عملی امام به نحوی كه باید باشد عرضه نمیگردد و عمل نمیشود. مثل اینكه اخلاق به نحوی كه در جامعة ما باید جا بیفتد، جا نیفتاده است. باید بررسی شود كه مثلاً امام چه مقدار دربارة راستگویی و صدق صحبت كردند، چقدر در رابطه با تقوا سخن گفتند و چه مقدار به مسئولین امر توصیه كردند و چه توصیههایی كردند! بنده وضع جامعه را كه میبینم رنج میبرم! به این جهت كه آن جنبههای اخلاقی كه امام میخواست را به طور كامل نمیبینم.
