آسيب بيسابقه به لايه اوزون
زمستان امسال لایه اوزون در قطب شمال به دلیل سردی هوا در لایه های فوقانی جو صدمه بی سابقه ای دیده است.
در آخر ماه مارس، ۴۰ درصد اوزون موجود در استراتوسفر، از لایه های فوقانی جو، نابود شده بود. این در حالی است که تا پیش از این حداکثر میزان آسیب ثبت شده لایه اوزون ۳۰ در صد بوده است.
لایه اوزون بخشی از جو زمین است که غلظت گاز اوزون در آن بالاست و به دلیل قابلیتی که در جذب اشعه مافوق بنفش خورشید دارد، در جلوگیری از بیماریهایی چون سرطان پوست نقشی حیاتی ایفا می کند اما مواد شیمیایی صنعتی باعث نابودی گاز اوزون موجود در جو زمین می شوند.
با وجود اینکه سازمان ملل متحد برای مهار انتشار اینگونه گازهای صنعتی پیمانی بین المللی تحت عنوان پروتکل مونترال به تصویب رساند اما دوام اینگونه گازها در جو به قدری زیاد است که انتظار میرود آثار زیانبار آن تا دهها سال دیگر همچنان ادامه داشته باشد.
آثار مخرب گازهای صنعتی بر اوزون در دماي زیر ۷۸ درجه سانتیگراد لایه استراتوسفر جو زمین تشدید می شود. با وجود اینکه صدمه دیدن لایه اوزون در فصل زمستان در قطب جنوب امری معمول است که هر سال اتفاق می افتد اما در قطب شمال، به دلیل غیر قابل پیش بینی بودن تغییرات آب و هوایی در لایه استراتوسفر وضعیت پیچیده تر است. زمستان امسال در قطب شمال اگر چه دمای هوا در اطراف سطح زمین به طور غیر معمولی گرم بود اما دما در ارتفاعات ۱۵ تا ۲۰ کیلومتری سطح زمین نزول چشمگیری داشت و بعد هم همچنان این دمای پایین ثابت باقی ماند.
کاهش غلظت اوزون در قطب جنوب، عملا تاثیر چندانی بر سلامتی بشر ندارد، چرا که بیشتر این منطقه خالی از سکنه است و فقط گاهی پایین ترین قسمت های آمریکای جنوبی تحت الشعاع سوراخ لایه اوزون قرار می گیرد اما در قطب شمال وضعیت به گونه ای دیگر است. در طی ماه گذشته لایه اوزونی که آسمان کشورهای منطقه اسکاندیناوی، گرینلند و بخش هایی از روسیه و کانادا را پوشش می دهد به شدت آسیب دیده است. از بین رفتن اوزون باعث عبور بیشتر اشعه ما فوق بنفش خورشید از جو زمین می شود و این پدیده با افزایش موارد ابتلا به سرطان پوست، آب مروارید و ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن مرتبط دانسته شده است.
