چرا استیضاح؟

سرویس مجلس - پس از آنکه استیضاح بهبهانی وزیر سابق راه و ترابری در صحن مجلس طرح شد تلاشهایی شد تا نمایندگان را در مقابل دولت قرار داده و منظور از استیضاح و سوال نمایندگان از وزراء را در حکم تضعیف دولت قلمداد کردند. از همین رو با دکتر امیدوار رضایی که سالها در کسوت نمایندگی مردم مسجد سلیمان در مجلس شورای اسلامی حضور دارند درباره علت و ماهیت استیضاح پرسیدیم.

رضایی که از اعضای هیئت رئییسه مجلس شورای اسلامی هشتم نیز می باشد حق پرسشگری وکلای مجلس را یکی از بدیهی ترین اصول حکومت های دموکراتیک بر می شمرد. آنچه در ادامه مطالعه می کنید ماحصل گفتگوی خبرنگار تابناک با وی است.

آیا استیضاح به معنی درخواست برکنار کردن وزرا است یا اینکه نمایندگان می خواهند خواست و اراده مردم را به عنوان وکلای مردم پیگیری کنند ؟

امیدوار رضایی: استیضاح مرحله آخر نظارت و اقدامی است که نمایندگان برای بررسی مطالبات مردم و در حیطه وظایف نمایندگی انجام می دهند. این روند از سوال و تذکر شفاهی و کتبی شروع می شود و اگر چند سوال مطرح شود و وزیر نتواند به خوبی جواب نمایندگان را بدهد و بعد از اینکه سه بار کارت زرد بگیرد، خود به خود به سمت استیضاح می رود. یک راه دیگر استیضاح این است که ده نماینده می توانند درخواست استیضاح وزیر را بدهند و مواد آن باید صریح و شفاف باشد و پس از آن از وزیر خواسته می شود که برای توضیح به مجلس بیاید.

معنای استیضاح، توضیح خواستن است و به این دلیل است که نمایندگان از توضیحات و سوال از وزیر قانع نشده اند و می خواهند در رای اعتماد قبلی خود بازنگری کنند، و طرح استیضاح به این معنی نیست که نمایندگان خواستار عزل وزیر باشند به طوریکه مواردی نیز بوده است که وزیری استیضاح شده و نمایندگان از توضیحات وزیر قانع شده اند.
در نظام دموکراسی و مردمسالاری دینی چارچوب نظام اسلامی است و روش حکومت دموکراتیک است در چارچوب قانون اساسی
این موضوعات باید چیزی طبیعی باشد و نباید آن را آنقدر بزرگ کرد که شخصیت وزیری زیر سوال برود. مواردی از مطالبات مردم در مجلس طرح می شود و وزیر نیز توضیح می دهد.

گویا نمایندگان خوزستان از وزیر نفت ناراضی هستند و حتی کمیسیون انرژی نیز عملکرد وی را مورد انتقاد قرار داده است. عملکرد وی را چگونه ارزیابی می کنید؟

امیدوار رضایی: اکثرا استناد ما به نمایندگانی است که در کمیسیون انرژی حضور دارند و نمایندگان بسیاری از استان خوزستان در کمیسیون انرژی حضور دارند و نظارت کارشناسی آنان و مطالبات مردم و بازخوردی که در جامعه دارد، برای ما اهمیت دارد. لذا مستنداتی که همکاران ما در کمیسیون های تخصصی و مجمع نمایندگان مطرح است، در حال جمع آوری است. در این مطالعات سعی شده است تا هم نکات مثبت دیده شود و هم نکات منفی، ولی در حال حاضر نمی توان گفت جمع بندی کلی به چه سمتی است.  ما نیز انتقاداتی چه در سطح استان و چه شهرستان داریم اما در طرف مقابل نیز کارهایی انجام شده و مصوبات خوبی داشته اند و قول داده اند به این مصوبات عمل کنند و باید تصمیمات کارشناسی در کمیسیون انرژی با حضور مسئولین گرفته شود. نفت تاثیر بسیاری در استان خوزستان دارد و دستگاهی است که با سایر دستگاهها متفاوت است.

یک سری از مشکلات صنعت نفت قوانین و مقرراتی است که در مجلس تصویب شده است. در گذشته شرکت نفت داشته ایم نه وزارت نفت و شرکت نفت به عنوان شرکتی مستقل در جهت عمران و آبادانی و توسعه و رفاه مردم استان نقش داشته است اما به تدریج با مقرراتی که وضع شده است مقداری محدودیت پیدا کرده است. در سالهای اخیر نیز اقداماتی را در دست انجام دارند اما به هر ترتیب طبق قانون وزارت نفت در کارهای عمرانی و آبادانی باید دخالت مستقیم نداشته باشد، چرا که این مباحث وظیفه دستگاه دیگری است .

این در حالی است که توقع و انتظار مردم خوزستان این است که وقتی عوارض استخراج نفت را تحمل می کنند، که نمونه آن نشت گاز سمی در مسجدسلیمان است در مقابل باید خدماتی ارائه شود و منازلی ساخته شود تا مردم از حوزه چاه‌های نفت خارج شوند و یا فضای سبزی ساخته شود و این از نظر قانونی و حقوقی توجیه دارد  و عوارضی است که در اثر فعالیت یک شرکت صورت گرفته است و باید جبران شود .

برخی مواقع مسئولین وزارت نفت از انجام این کارها ابا دارند به دلیل فشارهای دستگاههای نظارتی، مصوباتی صورت گرفته است تا دست وزارت نفت برای اقدام باز باشد و برای استانهایی که در حوزه نفت و گاز هستند و شامل 10 استان می شود توجه ویژه ای انجام شود که حق مردمی است که در کنار چاه‌ها و لوله های نفت زندگی می کنند . امیدواریم که مسئولین وزارت نفت به وعده های خود عمل کنند و کارهای نیمه تمام سریعتر به اتمام برسد و رضایت مندی در منطقه ایجاد شود.

اولین چاه نفت در مسجد سلیمان ایجاد شده و این شهر از قدیمی‌ترین شهرهایی است که فعالیت نفتی در آن انجام می شود. در مورد استخدام نیروهای بومی که کمتر از حدی است که در قوانین تعریف شده است و همچنین وضعیت و سلامت محیط کار و اقدامات زیست محیطی و نظارت سازمان محیط زیست چه اقداماتی باید انجام داد؟ بخش ایمنی وزارت نفت از بخش هایی بوده است که در مسجد سلیمان ضعیف عمل کرده است و مشکلاتی ایجاد شده است. وزارت نفت چه کارهایی باید در این زمینه انجام دهد ؟

امیدوار رضایی: مشکلات زیست محیطی واقعا جدی است . فاضلاب شهری ، نشت گازهای سمی و مسکن امن از دغدغه های جدی مردم است که در گذشته وجود داشته است و دولت باید به وزارت نفت کمک کند تا به مصوبات استانی اجرا شود. این وضعیت در خور و شان مردم منطقه نیست  چرا که منابع و ثروت خدادادی در زیر پایشان است ولی بیشتر عوارض آن را متحمل می شوند و دولت باید حداقل به مصوبات خود توجه داشته باشد.

نقطه امید قول‌هایی است که مسئولین و آقای قلعه بانی مدیر عامل شرکت نفت داده است تمام این موارد را خود این ها و وزیر قبول دارند که در طول سالیان گذشته به مسجد سلیمان نرسیده اند و عقب ماندگی این منطقه و اینکه باید اقداماتی انجام شود را قبول دارند و اینکه مردم حق دارند و توقع ما این است که در انجام این کارها تسریع کنند.

سالهاست که مردم در فشار و سختی بوده اند و باید حداقل های رفاه و توسعه فراهم شود.

شما  رئیس فراکسیون ورزش مجلس هم هستید چه تفاوتهایی بین این دو بخش وجود دارد و دیگر اینکه مجلس برای افزایش بعد نظارتی خود بر دولت تشکیل وزارت ورزش را به تصویب رساند؛ شاخصه های وزیر پیشنهادی ورزش را چه می دانید؟

امیدوار رضایی: فراکسیون ورزش متشکل از نمایندگانی است که در کمیسیونهای تخصصی حضور دارند و داوطلبانه در فراکسیون عضو می شوند. فراکسیون ورزش بیشتر از 187 عضو دارد و نزدیک به دو سوم نمایندگان در این فراکسیون عضو هستند.

کمیسیونهای تخصصی از نمایندگانی که بر اساس تخصص و علاقه در ابتدای هر دوره مجلس در این کمیسیونها  عضو می شوند تشکیل می شود و به جز رئیس مجلس، تمام نمایندگان حداقل باید در یک کمیسیون عضو باشند.

 بخشی از کمیسیون فرهنگی نیز کمیته تربیت بدنی است و تقریبا 17 عضو دارد و شامل 3 کمیته است که یکی از این کمیته ها ، کمیته جوانان ، خانواده و تربیت بدنی است و هرکدام از این کمیته ها 3 تا 4 عضو دارد که کارها و لوایحی که مربوط به ورزش است به کمیسون فرهنگی می رود و در این کمیته 9 مطرح می‌شود و کمیته‌ها نظرات خود را به کمیسیون می‌دهند و در صورت تصویب کمیسیون به صحن علنی می آید.

به صورت جداگانه نیز موضوعات در فراکسیونها بحث می شود و پشتیبان آراء هر موضوعی فراکسیونها هستند؛ با تعداد بسیاری که در آن عضو هستند. برای تصویب هر موضوعی باید حداقل دو سوم نمایندگان حضور داشته باشند و بیشتر از نصف نمایندگان به آن رای دهند. و این در حالی است که فراکسیون ورزش پس از فراکسیون اصول گرایان از بزرگترین بخش های مجلس است و تقریبا از تمام کمیسیونهای تخصصی عضو  دارد .

برای تشکیل وزارت ورزش باید سازمان ملی جوانان و سازمان تربیت بدنی ادغام شوند و وظایف و اختیارات آنان مشخص شود. وزیر مربوطه چندین کار مقدماتی باید انجام دهد که یکی از آنها تهیه لایحه اختیارات وزارت ورزش و تصویب آن در دولت و در نهایت آوردن آن به مجلس است چرا که وظایف وزرا را نمایندگان مجلس تصویب می کنند.

از سوی دیگر قانون سازمان تربیت بدنی مربوط به سال 51 می باشد و نیازمند بازنگری است. در قانون برنامه پنجم نیز به دولت تکلیف شده است که ساختار تربیت بدنی اصلاح شود.

نکته دیگر اینکه بودجه وزارت ورزش باید در ردیف های بودجه سال آینده قرار گیرد که در غیر اینصورت از بودجه عقب می مانند و چیزی که در بودجه نیاید قابل اجرا نیست. بودجه اعتباری است که برای هر دستگاهی در نظر گرفته می شود و باید حداقل 4 ردیف از بودجه به این موضوع اخنصاص دادخ شود . ورزش همگانی، قهرمانی، اعتبارات عمرانی و تامین زیرساختها و توسعه ورزش و همچنین اعتباری برای کمک به بخش خصوصی ، مردمی و تعاونی ها.

کسی که به عنوان وزیر ورزش منصوب می شود باید تلاش کند این ردیف ها و اعتبارات را در لایحه دولت برای بودجه 90 قرار دهد تا سال آینده دچار مشکل نشود. این از وظایف اولیه و فوری وزیر ورزش است .

در کنار این موضوع وزیر ورزش باید با حوزه ورزش و جوانان آشنایی داشته باشد و نیز در جامعه ورزش مقبولیت داشته باشد، ارتباط خوبی با دولت و مجلس داشته باشد و همچنین باید با سایر بخش های دولتی از جمله آموزش و پرورش و وزارت علوم و معاونت راهبردی ریاست جمهوری و همچنین با فدراسیونها و کمیته بین المللی المپیک ارتباط خوبی داشته باشد و اینها وظیفه و مسئولیتی چند بعدی به وزیر ورزش می دهد.

ورزش را تاکنون حیات خلوت دولت می دانسته اند و رئیس فدراسیونها معمولا سفرا و وزرا بوده اند و حتی نزدیکان مقامات.نظارت مجلس بر دولت چه تاثیری بر این فضا خواهد داشت و این تغییر تا چه اندازه بر ورزش کشور با توجه به استعدادهای ورزشی کشور تاثیر خواهد داشت؟

امیدوار رضایی: مسلما نکات مثبت تبدیل سازمان تربیت بدنی به وزارت ورزش و جوانان بیشتر از نکات منفی آن است. وقتی مسئولی وظایف و اختیارات شفاف داشته باشد و عملکرد آن در معرض دید عموم باشد، فرد مورد نظر نیز با احساس نظارتی که بر بالای سر اوست دقیق تر و کم اشتباه تر کار خواهد کرد و در ضمن با ارتباط مستقیمی که با مجلس برقرار می کند مشکلات خود را بهتر مطرح کند و خواسته های جامعه ورزش را بهتر به مجلس ارائه دهد  و کمک بگیرد و چون در دولت نیز صاحب رای می شود به عنوان عضوی از هیئت وزیران، می تواند در مصوبات دولت دخالت داشته باشد نسبت به معاونتی که ناظر بر مصوبات بوده است. وزیر از آنجا که منتخب دولت و مجلس است و از دو مسیر منتخب مردم بوده و منتخب دو قوه است  و می تواند با سایر وزرا از موضع قدرت تعامل داشته باشد و جایگاه قویتری خواهد داشت.
هزینه کردهایی که در پوشش هایی انجام می شد کمتر امکان انجام دارد و نکات مثبتی مانند کمک به ورزشکاران را به راحتی می توان قانونی کرد .

فرد منتخب مجلس اگر ارتباط خوبی با مجلس داشته باشد می تواند امکانات خوبی را در اختیار بگیرد و آن را در اختیار فدراسیونها قرار دهد و بدون دغدغه به قهرمانان ورزش کمک کند. کسی که پرچم کشور را در عرصه های جهانی به احتزاز درآورد، ارزش آن را دارد که به وی بها داده شود. در مجموع نکات مثبت بسیاری دارد خصوصا الان که قانون شده است و باید اجرا شود و باید تلاش شود که نقاط ضعف آن کم شود و این نیز با تعامل بین دولت و مجلس به راحتی قابل حل است.

تازه ترین اخبار مجلس شورای اسلامی را در صفحه سرویس مجلس «تابناک» بخوانید.