فیلم‌هایی که باید دید، فیلم‌هایی که نباید...

سرویس فرهنگی ـ با وجودی که چند روز از آغاز بیست و نهمین جشنواره فجر می‌گذرد، شمار فیلم‌های قابل قبول و قابل تأمل به کمتر از تعداد انگشتان یک دست رسیده است که در این میان برخی از فیلم‌ها را می‌توان تا امروز پدیده جشنواره بیست و نهم دانست.

به گزارش «تابناک»، جشنواره امسال که با حجم انبوهی از فیلم‌های ایرانی یک جشنواره غیرقابل تصور و غیر معمول می‌نمود تا امروز فیلم‌های سطحی، تکراری و بدون مخاطب عام ارایه کرده است، به گونه ای که در این میان، می‌توان به چند فیلم که هم نقاط مثبت سینمایی و هم موضوع و مضمون تازه‌ای دارد، اشاره کرد:

1 ـ آینه‌های روبه رو: «آیینه‌های روبرو» داستان رعنا، آدینه، اکرم خانم، خانم بزرگ و زنان دیگری است که قرار است نگار آذربایجانی نیمه پنهان شخصیت هریک از آنها را در کنش با یکدیگر به نمایش درآورد و اوج این تقابل، همسفر شدن ناخواسته رعنا و آدینه است. رعنا (غزل شاکری)، زن جوان ساده‌ای با روحیات سنتی است که همان گونه که خود می‌گوید، از کودکی عاشق دو چیز بوده است: عروس شدن و رانندگی. صادق (صابر ابر)، همسر رعنا به خاطر مشکلات مالی و بدهی، در زندان است. تأمین هزینه‌های زندگی و همچنین آزادی صادق، رعنا را وادار به کارهایی چون مسافرکشی پنهانی کرده است. از سوی دیگر، آدینه (شایسته ایرانی) دختری سرکش و مرفه است که سال ها پیش مادر خود را از دست داده، با پدر (همایون ارشادی) دچار مشکل شده و از خانه خود فرار کرده است.

اما در میانه همراهی رعنا و آدینه، رعنا متوجه نکته ای عجیب می شود. همسفرش، آدینه دارای جنسیتی دو گانه است و قصد تغییر جنسیت دارد... واقعیتی که درک و پذیرش آن برای رعنا، ناممکن و به منزله گذر از حد و مرزهای سنتی است. او از سویی در اندیشه یاری رساندن به آدینه است و از سوی دیگر نگران پیامدهای آن بر زندگی خود.

این فیلم به لحاظ انتخاب سوژه‌ای بکر که تا به حال در سینما به آن پرداخته نشده و روایتی ملموس از زندگی اجتماعی امروز به خوبی با مخاطب ارتباط برقرار می‌کند و می‌تواند پدیده سینمای سال 89 لقب بگیرد؛ فیلمی بی ادعا که یک روایت آسیب شناسانه را دارد و به خوبی از عهده روایت مضمون نفس گیر خود برآمده است؛ شعار نداده و طعنه های سیاسی و روشنفکری نیز ندارد.

2 ـ سیزده 59: اين فيلم داستان يكی از فرماند‌هان جنگ است كه تازه از كما بیرون آمده است. «سيزده 59» داستان مردمان ساكن دريا است كه به صدای دريا عادت كرده‌اند، ولی پس از مدتی، ديگر صدای امواج را نمی‌شنوند .... پرويز پرستويی، جمشيد مشايخی، فرهاد اصلانی، شاهرخ فروتنيان، عليرضا اوسيوند، صابر ابر، مهران احمدی، دريا آشوری، ابوالفضل شاه‌كرم، افسانه چهره‌آزاد، سعيد ابراهيمی‌فر، حسين سليمانی و سيدربيع همتی بازيگران اين پروژه هستند.

هرچند این فیلم، سوژه خوبی را برای روایت از سختی های دفاع مقدس انتخاب کرده، نوزادی ناقص الخلقه است که در هنگام تولد خود را به کام مرگ می‌فرستد؛ به عبارتی، آغاز ماجرای اصلی به علت نبود فیلمنامه منطقی و نبود روایتی دقیق به پایان فیلم تبدیل شده است. اگرچه فیلم نقاط قوت خوبی دارد، ولی به هیچ وجه از پس روایت داستان خود برنیامده است و زمانی که مخاطب دنبال پاسخ هایی برای پرسش های ایجاد شده در ذهن خود دارد که می تواند آنها را از زبان اول شخص و نگاه او به روزگار پس از جنگ دریافت کند، باید با فیلم خداحافظی کند!

3 ـ مرهم: فیلم درباره‌ دختر معتادی است که از خانه فرار می‌کند و مادربزرگش او را تعقیب می‌کند، ولی در میان راه اتفاقاتی می افتد که باعث می شود… . طناز طباطبایی، رضا داود‌نژاد، احترام حبیبیان، کبری حسن‌زاده، سجاد سپهری، شیرین صفری، محرم موتمدی و سیاوش آقا‌محمدی، از بازیگران این فیلم هستند.

«مرهم» بازگشت و احیای دوباره علیرضا داودنژاد به عنوان فیلمسازی دغدغه‌مند در حوزه روایت‌های اجتماعی است. فیلم به خوبی جامعه امروز را از زاویه نگاه یک نسل سومی و رویارویی آن با نسل های گذشته که در اینجا یک «مادربزرگ» برگزیده شده، نشان داده است؛ روایتی از سرگشتگی جوان امروز که احساس می‌کند برای حل مشکلات باید آنها را پاک کرد و این راه پاک کردن را گاه پناه بردن به مواد مخدر می‌داند. فیلم به سینمای اجتماعی داودنژاد تعلق دارد و نوعی «نیاز» مدرن شده از سوی این کارگردان کهنه کار به شمار می رود و به شدت ملموس و دیدنی از آب درآمده است.

4 ـ ورود آقایان ممنوع: این فیلم درباره یک مدرسه پیش دانشگاهی است که ارتباط دانش آموزان و مدیران آن ماجراهای طنزی را بوجود می‌آورد. «ورود آقایان ممنوع» درباره اتفاقات طنزی است که با ورود یک دبیر مرد به دبیرستان غیرانتفاعی دخترانه رخ می‌دهد. ویشکا آسایش، رضا عطاران، مانی حقیقی، بهاره رهنما، پگاه آهنگرانی، فلامک جنیدی، ستاره پسیانی از بازیگران این فیلم هستند.

«ورود آقایان ممنوع» تکرار تجربه موفق رامبد جوان در ساخت کمدی پاک است. هرچند فیلم نسبت به فیلم «پسر آدم، دختر حوا» کمی با شوخی‌های سطحی همراه شده است، تجربه‌ای است موفق از طنزی اجتماعی، دلنشین و سالم. یک کمدی اجتماعی که طنز شناخته شده و پخته پیمان قاسم خانی را در فیلمنامه به رخ مخاطب می کشد و با وجود طولانی بودن فیلم اشکالی که در فیلم قبلی هم متوجه جوان بود؛ مخاطب را خسته نمی کند و تا پایان با خود همراه می سازد.

5 ـ آقا یوسف: «آقا یوسف»، بازنشسته، از پنج سال پیش پنهان از چشم دخترش در خانه‌های مردم کار می‌کند. حوادثی که در این خانه‌ها، به ویژه در دومین خانه رخ می‌دهد، مستقیم به او ربط پیدا می‌کند و زندگی او را دگرگون می‌سازد… مهدی هاشمی، هانیه توسلی، شاهرخ فروتنیان، پگاه آهنگرانی، لادن مستوفی، مریم سعادت، سهیلا رضوی، ستاره اسکندری، لیلا بلوکات، داریوش موفق، رویا میرعلمی، ملیکا پارسا، مینا خسروانی و صابر ابر بازیگران اصلی دومین فیلم بلند رفیعی هستند.

هرچند «آقا یوسف» فیلم اجتماعی و درباره تنهایی آدم هاست، بی‌شک برای علی رفیعی نسبت به فیلم «ماهی‌ها عاشق می‌شوند» یک گام به جلو به شمار نمی رود؛ هرچند ارزش یکبار دیدن را با کمی چشم پوشی دارد.

نکته: این گزارش مربوط به سه روز نخست جشنواره است و «تابناک» در روزهای آینده، ضمن اینکه گزارش های جدیدی از جشنواره فجر منتشر می کند، درباره «فرزند صبح» به صورت مجزا گزارشی ارایه خواهد کرد.

بنا بر این گزارش، باد و مه (محمدعلی طالبی)، مرگ کسب و کار من است (امیر ثقفی)، خانه امن است (ناصر رفایی)، سوت پایان (نیکی کریمی) عاشقانه ای برای سرباز وظیفه رحمت (پوریا آذربایجانی)، برف روی شیروانی داغ (محمدهادی کریمی)، جعبه سیاه (محمدرضا اسلاملو)، چشم (جمیل رستمی)؛ آفریقا (هومن سیدی) در این روزها نمایش داده شده که اغلب به شدت فاقد جذابیت های بصری بوده است.