به گزارش خبرنگار امنیتی و دفاعی تابناک، وزارت خارجه آمریکا از کاهش شمار کارکنان چهار سفارتخانه این کشور در اردن، لبنان، قطر و امارات متحده عربی خبر داده است؛ تصمیمی که هم‌زمان با انتشار گزارشی درباره افزایش تهدیدهای منتسب به ایران علیه کارکنان آمریکایی اتخاذ شده است. سفارتخانه‌های یادشده همچنان فعالیت خواهند کرد، اما با نیروی انسانی کمتر و محدودیت‌های عملیاتی.

خبرگزاری آسوشیتدپرس روز جمعه ۱ آبان ۱۴۰۵، به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داد که این تصمیم پس از دریافت اطلاعاتی درباره افزایش تلاش‌ها برای هدف قرار دادن کارکنان ایالات متحده در خاورمیانه و برخی کشورهای دیگر گرفته شده است. در همین زمان، یادداشتی از جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، خطاب به مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، از پیشرفت طرح‌های منتسب به ایران علیه شهروندان آمریکایی خبر داده است.

با این حال، اطلاعات منتشرشده درباره تهدیدها عمدتاً بر ارزیابی نهادهای آمریکایی و اظهارات مقام‌هایی متکی است که نامشان فاش نشده است. جزئیات مستقلی درباره ماهیت این طرح‌ها، محل وقوع احتمالی آن‌ها یا زمان‌بندی تهدیدهای ادعایی منتشر نشده و نمی‌توان صرف اعلام کاهش کارکنان سفارتخانه‌ها را نشانه قطعی وقوع حمله‌ای قریب‌الوقوع دانست.

چهار سفارتخانه در وضعیت محدود فعالیت می‌کنند

بیشتر بخوانید!

سفارتخانه‌های آمریکا در اردن، لبنان، قطر و امارات پیش از این نیز با محدودیت‌های عملیاتی روبه‌رو بودند. تصمیم تازه به کاهش بیشتر شمار کارکنان این نمایندگی‌ها مربوط می‌شود؛ با این تفاوت که بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، در این چهار کشور دستور خروج اجباری کارکنان صادر نشده و فعالیت سفارتخانه‌ها متوقف نخواهد شد.

این اقدام با تصمیم جداگانه واشنگتن درباره عربستان سعودی تفاوت دارد. آمریکا پیش‌تر به کارکنان غیرضروری و خانواده‌های آنان در عربستان دستور داده بود این کشور را ترک کنند. در مورد چهار سفارتخانه دیگر، آنچه تاکنون اعلام شده، کاهش نیرو و ادامه فعالیت در چارچوب محدودیت‌های امنیتی است.

تفاوت میان کاهش شمار کارکنان و دستور تخلیه اهمیت دارد. کاهش نیرو می‌تواند به معنای بازنگری در سطح حضور دیپلماتیک، محدود کردن فعالیت‌های غیرضروری یا پایین آوردن میزان مواجهه کارکنان با خطرهای احتمالی باشد؛ اما به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که همه کارکنان در معرض تهدید مستقیم قرار دارند یا تصمیمی برای تعطیلی نمایندگی‌ها گرفته شده است.

وزارت خارجه آمریکا هنگام اعلام محدودیت‌های تازه، به افزایش تهدیدهای حوثی‌های یمن اشاره کرده بود و در توضیح اولیه خود مستقیماً از تهدیدهای منتسب به ایران نام نبرده بود. گزارش بعدی آسوشیتدپرس، به نقل از سه مقام آمریکایی که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان منتشر شود، از ارتباط تصمیم کاهش نیرو با تهدیدهای منتسب به ایران و حوثی‌های یمن حکایت دارد.

هشدار اطلاعاتی درباره طرح‌های منتسب به ایران

در یادداشتی که جی کلیتون روز جمعه برای مارکو روبیو فرستاد، ادعا شده است که تلاش‌های ایران برای هدف قرار دادن کارکنان آمریکایی به‌طور قابل توجهی افزایش یافته است. در این یادداشت همچنین گفته شده که طرح‌های مرگبار منتسب به ایران علیه شهروندان آمریکا در خاورمیانه و برخی کشورهای دیگر به مراحل پیشرفته رسیده‌اند.

این ادعا از سوی مقام اطلاعاتی ارشد آمریکا مطرح شده، اما جزئیات لازم برای ارزیابی مستقل آن در گزارش‌های منتشرشده وجود ندارد. مشخص نیست منظور از مراحل پیشرفته، شناسایی هدف، جمع‌آوری اطلاعات، آماده‌سازی تجهیزات، طراحی عملیات یا ورود به مرحله اجرایی بوده است. بدون انتشار اطلاعات بیشتر، نمی‌توان سطح عملیاتی این طرح‌های ادعایی را دقیق‌تر تعیین کرد.

در گزارش آسوشیتدپرس آمده است که سه مقام آمریکایی ارتباط میان هشدار اطلاعاتی و تصمیم کاهش کارکنان سفارتخانه‌ها را تأیید کرده‌اند. با این حال، وزارت خارجه آمریکا در توضیح اولیه خود تمرکز بیشتری بر تهدیدهای حوثی‌ها داشت. این تفاوت در بیان رسمی موضوع نشان می‌دهد که برای فهم تصمیم واشنگتن باید میان اعلام عمومی وزارت خارجه و اطلاعاتی که بعداً از طریق رسانه‌ها منتشر شده، تفکیک قائل شد.

تهدید علیه کارکنان دیپلماتیک، حتی زمانی که جزئیات آن علنی نمی‌شود، می‌تواند بر نحوه فعالیت نمایندگی‌ها اثر بگذارد. سفارتخانه‌ها علاوه بر مأموریت‌های سیاسی و کنسولی، محل حضور دیپلمات‌ها، کارشناسان امنیتی و کارکنان محلی هستند و کاهش نیرو ممکن است به بازتنظیم برنامه‌های کاری و محدود شدن برخی خدمات منجر شود. با این حال، هنوز جزئیات دقیقی درباره تغییر خدمات کنسولی یا میزان کاهش نیرو در هر یک از چهار کشور منتشر نشده است.

کاهش نیروها به معنای اعلام حمله تازه نیست

 مقام‌های آمریکایی ارتباط کاهش کارکنان سفارتخانه‌ها با احتمال حملات تازه آمریکا و اسرائیل علیه ایران را رد کرده‌اند. بنابراین، نمی‌توان بر پایه اطلاعات فعلی نتیجه گرفت که تصمیم وزارت خارجه بخشی از تدارک مستقیم برای عملیات نظامی جدید است. آنچه در گزارش‌ها تأیید شده، اعلام کاهش نیرو و وجود هشدارهای اطلاعاتی درباره تهدید کارکنان آمریکایی است؛ ارتباط این تصمیم با سناریوهای احتمالی آینده نظامی، در حد گمانه‌زنی باقی می‌ماند.

واشنگتن در هفته‌های اخیر با چند مسئله امنیتی هم‌زمان روبه‌رو بوده است: تهدید علیه کارکنان و نمایندگی‌های دیپلماتیک، حملات و تهدیدهای گروه‌های منطقه‌ای، و اختلاف بر سر وضعیت امنیتی تنگه هرمز و عبور کشتی‌های تجاری. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز درباره هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در منطقه، در صورت ادامه اقدامات آمریکا برای همراهی یا هدایت کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز، هشدار داده است.

این مواضع در کنار هشدارهای اطلاعاتی تازه، محیط امنیتی منطقه را پیچیده‌تر می‌کند؛ اما هرکدام باید در چارچوب خود بررسی شود. تهدیدهای اعلام‌شده، تصمیم‌های حفاظتی سفارتخانه‌ها و احتمال عملیات نظامی، سه موضوع مرتبط اما یکسان نیستند و برای نتیجه‌گیری درباره ارتباط مستقیم آن‌ها به شواهد بیشتری نیاز است.

تنگه هرمز و نگرانی از گسترش بحران

تنگه هرمز همچنان یکی از محورهای اصلی تنش است؛ گذرگاهی راهبردی برای تجارت جهانی انرژی که هرگونه اختلال در آن می‌تواند بر انتقال نفت و گاز و هزینه حمل‌ونقل دریایی اثر بگذارد. هشدارهای مربوط به پایگاه‌های آمریکا در منطقه و اقدامات این کشور در ارتباط با عبور کشتی‌های تجاری، خطر رویارویی مستقیم را افزایش می‌دهد، هرچند وقوع چنین رویارویی‌ای قطعی نیست.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در یادداشتی که روزنامه فایننشال تایمز منتشر کرده، نسبت به پیامدهای تشدید تنش در تنگه هرمز و دیگر نقاط منطقه هشدار داده و تأکید کرده است که افزایش درگیری می‌تواند جان غیرنظامیان و اقتصاد جهانی را با خطر روبه‌رو کند.

  کاهش کارکنان سفارتخانه‌های آمریکا را باید اقدامی احتیاطی در برابر ارزیابی تهدیدهای امنیتی دانست؛ اقدامی که از حساسیت وضعیت حکایت دارد، اما به‌تنهایی جهت تحولات بعدی را مشخص نمی‌کند. برای ارزیابی دقیق‌تر تصمیم واشنگتن، اعلام رسمی جزئیات محدودیت‌ها، روشن شدن دامنه تهدیدهای ادعایی و مشاهده تغییرات بعدی در وضعیت سفارتخانه‌ها اهمیت دارد.

فعلاً چهار سفارتخانه آمریکا در اردن، لبنان، قطر و امارات باز می‌مانند و گزارشی از دستور خروج اجباری کارکنان آن‌ها منتشر نشده است. در مقابل، تصمیم جداگانه درباره عربستان نشان می‌دهد سطح اقدامات حفاظتی واشنگتن در کشورهای منطقه یکسان نیست و متناسب با ارزیابی‌های امنیتی هر محل تنظیم می‌شود.