کار سخت عراقچی در بغداد؛ آیا محکومیت انصارالله به بیانیه پایانی سازمان همکاری اسلامی راه می‌یابد؟
به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، نشست پنجاه و دوم شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد، در شرایطی برگزار می‌شود که تحولات یمن و حملات موشکی منتسب به جنبش انصارالله علیه اهدافی در عربستان سعودی، به یکی از موضوعات حساس روابط کشور‌های اسلامی تبدیل شده است.
در چنین فضایی، اظهارات سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، درباره ادعای حمله به مکه مکرمه و مدینه منوره، نشان می‌دهد تهران نسبت به تبدیل این مسئله به محور یک موضع‌گیری جمعی علیه انصارالله نگران است.
بیشتر بخوانید:
- آیا انصارالله پس از تصرف سواحل یمن می‌تواند دریای سرخ را ببندد؟
- چرا پدافند هوایی عربستان مقابل حملات به فرودگاه ریاض ناکام ماند؟/ انصارالله سامانه هشدار زودهنگام را بی اثر کرد
- دروازه باب المندب به کنترل انصارالله یمن درآمد؛ خسارات سنگین به عربستان در «المخا»
عراقچی در دیدار با فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق، با تأکید بر اینکه بحران یمن از مسیر زور و محاصره حل نخواهد شد، آمادگی ایران را برای کمک به فراهم‌کردن زمینه گفت‌و‌گو میان طرف‌های درگیر اعلام کرد.
وی همچنین با اشاره به رد قاطع ادعای حمله به شهر‌های مقدس از سوی ارتش یمن، تصریح کرد تکرار این ادعا به مصلحت امت اسلامی نیست و نباید زمینه‌ساز افتراق و انشقاق در سازمان همکاری اسلامی شود.
از طرف دیگر عراقچی اعلام کرده که هنوز قطعنامه‌های نشست نهایی نشده و نگارش بیانیه پایانی نیز کامل نشده است.
او گفته است ایران در مذاکرات مربوط به یمن مواضع خود را بیان کرده و امیدوار است در متن نهایی «انصاف و توازن» رعایت شود.
عراقچی تصریح کرده است که اگر این اصول رعایت نشود، ایران نمی‌تواند با قطعنامه مربوط به یمن همراهی کند؛ در این صورت، حق تحفظ خود را اعلام خواهد کرد و حتی ممکن است صراحتاً مخالفت خود را با قطعنامه اعلام کند. او تأکید کرده که تصمیم نهایی به متن تصویب‌شده بستگی دارد.
موضع دبیرکل درباره حملات به مکه و مدینه
اسماعیل ولد شیخ احمد، دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، در افتتاحیه نشست وزیران خارجه این سازمان در بغداد، بر ضرورت تقویت ثبات منطقه‌ای، تحکیم همبستگی اسلامی و اتخاذ تصمیم‌های متناسب با چالش‌های پیش روی جهان اسلام تأکید کرده بود.
او حملات منتسب به انصارالله یمن علیه عربستان سعودی را به‌شدت محکوم کرد و گفت این حملات نقض آشکار حاکمیت ملی عربستان، حرمت اماکن مقدس اسلامی و ثبات منطقه است. وی همچنین این اقدامات را مغایر با ارزش‌های اسلامی و انسانی، حقوق بین‌الملل و منشور سازمان همکاری اسلامی دانست
نشست بغداد نیز با شعار «گفت‌و‌گو و همبستگی؛ دو رکن اساسی برای ارتقای صلح و توسعه پایدار» برگزار می‌شود؛ شعاری که بر ضرورت هماهنگی میان کشور‌های عضو دلالت دارد.
دبیرخانه سازمان همکاری اسلامی در ۱۵ سپتامبر، حملات منتسب به حوثی‌ها علیه مکه و منطقه مدینه را محکوم کرده و این اقدامات را تعرض به اماکن مقدس و زیرساخت‌های غیرنظامی دانسته بود. این دبیرخانه همچنین در ۳۰ سپتامبر، حمله منتسب به انصارالله یمن به تأسیسات برق در مدینه را محکوم کرد.
بنابراین، موضع قبلی دبیرخانه نشان می‌دهد که محکومیت چنین حملاتی، حتی پیش از نشست بغداد، در دستور کار سیاسی سازمان قرار داشته است.
از این منظر، طرح دوباره موضوع در بیانیه پایانی دور از انتظار نیست.
اختلاف بر سر اصل حمله و پیامد‌های سیاسی آن
نکته مهم در این پرونده، تفاوت میان محکومیت حمله به اماکن مقدس در صورت اثبات و پذیرش مسئولیت یک گروه مشخص در وقوع آن است.
در ۱۵ اکتبر، ائتلاف به رهبری عربستان اعلام کرد یک موشک کروز را بر فراز منطقه مدینه رهگیری کرده است؛ اما در همان گزارش، مسئولیت حمله به انصارالله نسبت داده نشد و سخنگوی نظامی این جنبش نیز دست داشتن در آن را رد کرد.
از این رو، تأکید عراقچی را می‌توان تلاشی برای جلوگیری از تبدیل یک ادعای مورد اختلاف به مبنای اجماع سیاسی علیه انصارالله ارزیابی کرد؛ به‌ویژه آنکه چنین موضعی ممکن است بر فضای مذاکرات مربوط به یمن و روابط ایران با کشور‌های اسلامی تأثیر بگذارد.
در مقابل، عربستان سعودی و کشور‌هایی که بر ضرورت حفاظت از اماکن مقدس تأکید دارند، می‌توانند موضوع امنیت مکه و مدینه را مسئله‌ای فراتر از اختلافات سیاسی و نظامی یمن معرفی کنند.
همین حساسیت مذهبی، امکان توافق بر سر محکومیت تعرض به اماکن مقدس را افزایش می‌دهد، هرچند توافق درباره انتساب حمله به یک بازیگر مشخص، مسئله‌ای جداگانه است.
آیا پیش‌بینی تهران محقق می‌شود؟
با توجه به موضع قبلی دبیرخانه سازمان همکاری اسلامی و حساسیت کشور‌های عضو نسبت به امنیت اماکن مقدس، احتمال طرح مجدد این پرونده و حتی انعکاس محکومیت حملات منتسب به انصارالله در بیانیه پایانی قابل توجه است.
بر اساس سخنان عراقچی، تهران ممکن است اعلام کند که با بخش مشخصی از قطعنامه موافق نیست و موضع خود را از موضع جمعی سازمان متمایز می‌کند؛ بدون اینکه لزوماً با تمام بیانیه مخالفت کند.
