حضور قائم پناه و صالحی در جشن عربستان / این حضور چه پیامی به یمن و افکار عمومی ایران میدهد؟
به گزارش تابناک، حضور محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، در مراسم روز ملی عربستان در تهران، اگرچه از سوی معاونت اجرایی با عنوان نمایندگی حاکمیت و در چارچوب سیاست همسایگی و با ابلاغ مراجع رسمی توجیه شده، اما همین توضیح یک سؤال اساسی را بیپاسخ نمیگذارد: آیا هر اقدامی که در قالب «همسایگی» تعریف شود، فارغ از زمان، مکان و شرایط منطقهای، لزوماً باید انجام شود؟
مسئله، اصل ارتباط با عربستان یا ضرورت دیپلماسی با همسایگان نیست؛ مسئله پیام سیاسیِ تصویر و حضور است. وقتی یک مقام ارشد اجرایی جمهوری اسلامی در مراسم رسمی کشوری حاضر میشود که سیاستهای منطقهای آن طی سالهای گذشته محل اختلاف جدی با تهران بوده، طبیعی است افکار عمومی درباره اینکه این حضور دقیقاً چه دستاورد مشخصی برای منافع ایران داشته و چه پیامی به متحدان و جریانهای همسو با ایران در منطقه منتقل میکند، سؤال کند. دیپلماسی اگر قرار است ابزار تأمین منافع ملی باشد، باید بتواند درباره چرایی هر اقدام رسمی خود نیز توضیح روشن ارائه کند.
از سوی دیگر، حضور علیاکبر صالحی، وزیر اسبق امور خارجه، در کنار مقامهای رسمی در چنین مراسمی، حساسیت موضوع را بیشتر میکند. کسی که سالها در عالیترین سطح دستگاه دیپلماسی کشور فعالیت کرده، بهتر از هر کسی باید بداند که در سیاست خارجی، «حضور» صرفاً یک حضور تشریفاتی نیست و تصویر، زمان و طرفِ مقابل نیز بخشی از پیام دیپلماتیک محسوب میشود. بنابراین پرسش این است که آیا برای این حضورها ارزیابی مشخصی از پیامدهای سیاسی و رسانهای آن انجام شده یا قرار است همهچیز با عبارت کلی «سیاست همسایگی» توضیح داده شود؟
در نهایت، اگر هدف از این حضورها تقویت روابط تهران و ریاض است، باید دقیقاً گفته شود دستاورد آن برای ایران چیست و این دیپلماسی قرار است چه تغییری در رفتار منطقهای عربستان ایجاد کند. حسن همجواری زمانی معنا پیدا میکند که متقابل باشد و در کنار آن، حساسیت نسبت به دوستان و همپیمانان منطقهای ایران نیز فراموش نشود. نمیتوان از یک سو از حمایت از ملتهای منطقه سخن گفت و از سوی دیگر، بدون توضیح روشن درباره پیام سیاسی چنین حضوری، در مراسم رسمی طرف مقابل حاضر شد؛ این همان نقطهای است که مسئولان باید برای افکار عمومی درباره آن پاسخ دقیق داشته باشند.
