مداخله مجدد ترامپ در انتخاب نخست وزیر عراق؛ «نوری مالکی» کنار می‌کشد؟

نوری المالکی نخست وزیر اسبق عراق و رئیس ائتلاف دولت قانون که برای تصدی پست نخست وزیری از سوی ائتلاف چارچوب هماهنگی این کشور معرفی شده است تاکید کرده است: من از حاکمیت عراق و تصمیمات ملی این کشور دفاع می‌کنم و باید به آن‌ها احترام گذاشت.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بار دیگر با مداخله در خصوص نخست وزیری نوری المالکی در عراق گفت: ما مسئله نخست وزیری عراق را زیر نظر داریم و خواهیم دید چه اتفاقی می‌افتد.

وی گفت که آمریکا در خصوص وقوع این مسئله ایده‌هایی برای تعامل با این سناریو دارد.

ترامپ مدعی شد که در نهایت همه به آمریکا نیاز دارند!

ترامپ پیشتر نیز مدعی شده بود که نباید اجازه داده شود نوری المالکی مجددا نخست وزیر عراق شود.

متعاقب مداخله آمریکا در انتخاب تخسیت وزیر، عدی عبدالهادی عضو ائتلاف چارچوب هماهنگی عراق تصریح کرده است که در جریان نشست روز گذشته (۱۱ بهمن) این ائتلاف کاملا آشکار بر نامزدی نوری المالکی برای تصدی پست نخست وزیری و تشکیل دولت آتی تاکید شد.

همچنین ائتلاف چارچوب هماهنگی اعلام کرده بود: به دور از دیکته‌های خارجی، بار دیگر پایبندی خود به نامزدی نوری المالکی برای نخست وزیری آینده عراق را اعلام می‌کنیم.

در این راستا، نوری المالکی نخست وزیر اسبق عراق و رئیس ائتلاف دولت قانون که برای تصدی پست نخست وزیری از سوی ائتلاف چارچوب هماهنگی این کشور معرفی شده است تاکید کرده است: من از حاکمیت عراق و تصمیمات ملی این کشور دفاع می‌کنم و باید به آن‌ها احترام گذاشت.

وی اضافه کرد: معتقدم که عقب نشینی از مواضع در سایه این هجمه که علیه عراق صورت می‌گیرد خطری برای حاکمیت کشور است. من تا آخر برای نامزدی تصدی پست نخست وزیری باقی خواهم ماند. ائتلاف چارچوب هماهنگی مسئول تعیین این مسئله است که من باقی بمانم یا نه.

المالکی تصریح کرد: در صورتی که ائتلاف مذکور تصمیمی مبنی بر عدم نامزدی من برای پست نخست وزیری بگیرد با آغوش باز از آن استقبال می‌کنم. در عین حال تاکید می‌کنم که اگر مجددا نخست وزیر عراق شوم این کشور در معرض تحریم‌های اقتصادی قرار نمی‌گیرد.

وی گفت: دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا از سوی برخی کشور‌ها و طرف‌های داخلی درباره من گمراه شده است. او من را نمی‌شناسد. کاردار سفارت آمریکا در عراق نیز از من نخواست از نامزدی انصراف دهم.

همچنین حسین الصادق عضو ائتلاف دولت قانون گفته بود که نوری المالکی همچنان نامزد ائتلاف چارچوب هماهنگی برای به دست گرفتن پست نخست وزیری است.

وی اضافه کرد: المالکی از حمایت اکثریت جریان‌ها در ائتلاف مذکور برخوردار است و هر گونه حرف و حدیث درباره تغییر وی بر اساس یک تصمیم جمعی داخل ائتلاف و نه در پاسخ به فشار‌ها یا مواضع سیاسی دیگر بررسی می‌شود.

صادق بیان کرد: ائتلاف چارچوب هماهنگی گزینه‌های سیاسی خود را بر اساس توافق داخلی نه فشار‌های خارجی می‌چیند.

سید عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق نیز از اظهارات اخیر دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری عراق علیه نوری مالکی نامزد چارچوب هماهنگی شیعیان برای تصدی پست نخست‌وزیری انتقاد کرده بود.

محمود شاکر نماینده پارلمان عراق نیز در واکنش به مداخله آمریکا در امور داخلی عراق تاکید کرده است: مسئله انتخاب نخست وزیر آینده این کشور یک مسئله داخلی در عراق است و تنها با خواست و اراده ملی نهایی می‌شود.

وی اضافه کرد: این موضوع به دور از مداخلات خارجی تعیین تکلیف می‌شود. عراق دنباله رو آمریکا یا دیگر کشور‌ها نیست بلکه کشوری مستقل با نهاد‌های قانونی به شمار می‌رود که روند سیاسی اش را تعیین می‌کند.

شاکر بیان کرد: در مرحله کنونی گروه‌های سیاسی باید بر سر یک شخصیت ملی که بتواند ثبات سیاسی و اقتصادی برای عراق به ارمغان بیاورد توافق کنند. تسلیم شدن در برابر فشار‌های خارجی به ضرر منافع ملت عراق خواهد بود.

دلایل مخالفت آمریکا با «نوری مالکی»

در خصوص دلایل دخالت آمریکا در انتخاب «نوری مالکی» به عنوان مخست وزیر عراق، اندیشکده آمریکایی «شورای آتلانتیک» می‌نویسد: مالکی از زمان تبعید پیش از ۲۰۰۳ روابط طولانی با ایران داشت و تعهد ایدئولوژیکش به شیعه‌گرایی سیاست‌هایی ایجاد کرد که به سود تهران و به زیان واشنگتن بود. ۱. حمایت از خروج کامل نیرو‌های آمریکا در ۲۰۱۱ و ۲. حمایت از شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران.

به ادعای این اندیشکده آمریکایی: این اقدامات نفوذ ایران را به شکل پایدار در عراق تثبیت کرد. آمریکا در بیانیه‌های اخیر خود با «دولتی که توسط ایران نصب شده باشد» مخالفت کرد؛ بنابراین مخالفت ترامپ دست‌کم تا حدی ناشی از حمایت ایران از مالکی است. با این حال وابسته دانستن کامل مالکی به ایران ساده‌سازی است، زیرا بسیاری از تصمیم‌های او از منافع شخصی سیاسی و اقتصادی خودش ناشی می‌شود. ضمن اینکه با توجه به نفوذ تهران در سیاست عراق، تقریباً همه نخست‌وزیران عراق تا حدی تأیید ایران را داشته‌اند و نخست‌وزیر آینده نیز استثنا نخواهد بود.

به نوشته «شورای آتلانتیک»، «مخالفت علنی ترامپ روند تشکیل دولت را برهم زد و مالکی و چارچوب را در موقعیت دشوار قرار داد: الف- یا عقب‌نشینی برای حفظ رابطه با آمریکا و ب-یا پذیرش پیامد‌های سیاسی و اقتصادی.

مالکی در ۲۸ ژانویه دخالت آمریکا را رد کرد و خود را مدافع حاکمیت عراق خواند و چارچوب نیز ۳۰ ژانویه حمایت خود را تکرار کرد.

با این حال مذاکرات پشت‌پرده ادامه دارد. جلسهٔ پارلمان ۱ فوریه به دلیل اختلافات کُرد‌ها به تعویق افتاد و این زمان بیشتری برای چانه‌زنی داخلی فراهم کرد.»

به ادعای این اندیشکده آمریکایی «ساده‌ترین راه، کناره‌گیری مالکی» است «اما در این صورت احتمالاً باید نامزدی نزدیک به او انتخاب شود.

اگر کنار نرود: ممکن است از مرجعیت شیعه کمک خواسته شود یا رأی‌گیری به گونه‌ای تنظیم شود که سنی‌ها و کرد‌ها او را رد کنند. اما اتکا به دیگران برای متوقف کردن او ریسک بزرگی است — و همین روش قبلاً باعث تأییدش شده بود.»

این اندیشکده همچنین مدعی است: «منافع آمریکا در عراق با یک عراق باثبات تأمین می‌شود که بتواند در برابر دخالت ایران استقلال داشته باشد. پذیرش هفت هزار زندانی داعش از سوریه به درخواست واشنگتن نشان داد همکاری دو کشور هنوز مهم است.

هرچند عراق دیگر اولویت اول واشنگتن نیست، اما نادیده گرفتن آن خطرناک است. پیام سخت ترامپ دربارهٔ مالکی یادآور شد که منافع آمریکا در عراق آن‌قدر مهم است که نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد.»

به گزارش تابناک، «دکتر علی شاهرخی»، کارشناس مسائل عراق در خصوص مداخلات آمریکا در روند انتخاب نخست وزیر عراق به خبرنگار تابناک گفته است: پس از آنکه چارچوب هماهنگی بار دیگر حمایت خود را از نوری مالکی اعلام کرد، شمار زیادی از شخصیت‌های سیاسی عراق نیز با صدور بیانیه‌های مختلف حمایت خود را از او اعلام کردند و تأکید داشتند که آمریکا نباید در مسائل داخلی عراق دخالت کند و باید به استقلال و حاکمیت این کشور احترام بگذارد.

وی افزود: نوری المالکی چند شب پیش در یک مصاحبه تلویزیونی به این موضوعات اشاره کرد و تأکید داشت که برخی کشورها، از جمله برخی کشور‌های منطقه مانند سوریه، ترکیه و قطر، نباید در مسائلی که به استقلال، حاکمیت و امور داخلی عراق مربوط می‌شود، دخالت کنند. در عین حال، نوری مالکی اعلام آمادگی کرد که اگر چارچوب هماهنگی تصمیم به تجدیدنظر در نامزدی نخست‌وزیری بگیرد، او آماده کنار رفتن است.

شاهرخی تأکید کرد: باید در نظر داشت که به نظر می‌رسد فرآیند انتخاب نخست‌وزیر عراق به مسائل منطقه‌ای نیز گره خورده است. مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا ممکن است بر موضوع نخست‌وزیری عراق تأثیرگذار باشد. آمریکا با اقدامات خود در حال ایجاد آشفتگی در صحنه سیاسی عراق است.

وی افزود: به نظر می‌رسد برخی گروه‌های سنی و کردی که پیش‌تر به آقای مالکی تبریک گفته بودند، اکنون سکوت اختیار کرده یا مخالفت خود را اعلام کرده‌اند. این وضعیت برای گروه‌های کردی نیز صادق است.

کارشناس مسائل عراق در ادامه یادآور شد: کرد‌ها ارتباطات قوی با آمریکا دارند و در طول یک ماه گذشته، دیپلمات‌های آمریکایی، به‌ویژه تام باراک، گفت‌و‌گو‌های مفصلی با کرد‌ها در خصوص وضعیت عراق و منطقه داشته‌اند و به نظر می‌رسد با تشدید فشار واشنگتن، کرد‌ها نیز تسلیم نظر آمریکا در خصوص نامزد‌های آینده شیعیان برای پست نخست‌وزیری شوند.

وی افزود: این موضوع به افکار عمومی عراق نیز کشیده شده و در میان افکار عمومی این کشور نوعی نگرانی و اضطراب ایجاد کرده است. در واقع، آمریکا تلاش می‌کند همان‌گونه که در گذشته صحنه سیاسی عراق را آشفته کرده، اکنون نیز این روند را ادامه دهد و در داخل اطار شکاف‌هایی ایجاد کند.

شاهرخی تأکید کرد: موضوعات اقتصادی از مسائل حساس در جامعه و دولت عراق است و این وابستگی شدید به درآمد‌های نفتی و نگرانی سیاستمداران عراقی از بی‌ثبات شدن این کشور ممکن است برخی از رهبران سیاسی، به‌ویژه شیعیان، را به پذیرش سیاست‌های آمریکا وادار کند.

وی افزود: صحنه سیاسی عراق، به‌ویژه در میان کرد‌ها و اهل سنت، به سمتی پیش می‌رود که مخالفت با آقای نوری المالکی جدی‌تر شود. هرچند مالکی اعلام کرده است که اگر چارچوب هماهنگی نامزد دیگری معرفی کند، آمادگی کناره‌گیری دارد. اگر قرار باشد نوری المالکی نخست‌وزیر شود، احتمالاً عراقی‌ها تلاش خواهند کرد تضمین‌ها و اطمینان‌هایی به آمریکا بدهند که روابط بغداد و واشنگتن در دوره نخست‌وزیری او دچار مشکل نخواهد شد. باید دید این رایزنی‌ها به کجا خواهد انجامید.

کارشناس مسائل عراق گفت: گفته می‌شود آمریکا حتی در مورد نامزد‌های نخست‌وزیری نیز دخالت کرده و اسامی‌ای مانند مصطفی الکاظمی، حیدر العبادی و عدنان الزرفی، نخست‌وزیران و وزیران سابق عراقی، را پیشنهاد داده و اعلام کرده با این گزینه‌ها مشکلی ندارد. باید دید رایزنی‌ها به چه نتیجه‌ای می‌رسد. اگر چارچوب هماهنگی بتواند انسجام خود را حفظ کند، می‌تواند در برابر فشار‌ها مقاومت کند و پس از رایزنی با مقامات آمریکایی به توافق مشخصی درباره نوری مالکی برسد؛ اما اگر این انسجام حفظ نشود و مخالفت برخی رهبران احزاب شیعه تشدید شود که نشانه‌هایی از آن در داخل اطار دیده می‌شود احتمال کناره‌گیری نوری مالکی وجود دارد و ممکن است گزینه‌های ثانویه نظیر قاسم الاعرجی، مشاور امنیت ملی، و حمید الشطری، رئیس سازمان استخبارات عراق، به‌عنوان گزینه‌های جایگزین مطرح شوند.