جزئیات و روایتها از مذاکرات ایران و آمریکا/ «توافقی مبهم ممکن است شکل گیرد»
عباس عراقچی وزیر خارجه ایران بعد از پایان مذاکرات مسقط گفت: موضوع گفتوگوهای ما صرفاً هستهای است و ما در خصوص هیچ موضوع دیگری با آمریکاییها گفتوگو نمیکنیم.
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا که روز جمعه ۱۷ بهمن ماه ساعت ۱۰ صبح به وقت محلی در مسقط عمان آغاز شده بود به پایان رسید؛ مذاکراتی که عراقچی آنرا شروعی خوب توضیف کرد.
در این دور از گفتوگوها که ساعت ۱۰ صبح به وقتی محلی در مسقط پایتخت عمان آغاز، همچون گفتوگوهای دوره قبل، «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ریاست هیئت ایرانی را بر عهده دارند و دیپلماتهایی، چون «مجید تختروانچی» معاون سیاسی و «کاظم غریبآبادی» معاون حقوقی و بین المللی، «حمید قنبری» معاون اقتصادی وزیر خارجه، عراقچی را همراهی کردند.
در این دور از گفتوگوها در تیم آمریکا، علاوه بر ویتکاف، کوشنر، داماد ترامپ و همچنین فرمانده سنتکام حضور داشتند.
روایت ایران از مذاکرات مسقط
«سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران پس از پایان گفتوگوهای غیرمستقیم هستهای با آمریکا که طی امروز (جمعه، ۱۷ بهمن) در مسقط برگزار شد، توضیحاتی را درباره روند این گفتوگوها بیان کرد.
وزیر امور خارجه ایران با اشاره به برگزاری گفتوگوهای غیرمستقیم میان ایران و آمریکا، اعلام کرد که این مذاکرات پس از ساعتها رایزنی فشرده در فضایی مثبت آغاز شده است.
عراقچی با ارزیابی مثبت از روند مذاکرات، تصریح کرد: این گفتوگوها شروع خوبی بود، اما ادامه آن منوط به انجام مشورتها در پایتختها و تصمیمگیری درباره نحوه ادامه مسیر است.
وی خاطرنشان کرد: درباره اصل ادامه مذاکرات تقریباً توافق نظر وجود دارد و مقرر شده مذاکرات ادامه پیدا کند، اما زمان و تاریخ دور بعدی پس از مشورتهای بعدی و از طریق میانجی عمانی تعیین خواهد شد.
وزیر امور خارجه ایران تأکید کرد، فضای حاکم بر مذاکرات مثبت بوده و میتوان آن را «شروعی خوب» توصیف کرد.
عراقچی اظهار داشت، در صورتی که همین رویکرد از سوی طرف مقابل ادامه یابد، امکان دستیابی به یک چارچوب مورد توافق برای ادامه مذاکرات و موضوعات مطرحشده در جلسات بعدی وجود دارد.
عراقچی همچنین به خبرنگاران گفت: موضوع گفتوگوهای ما صرفاً هستهای است و ما در خصوص هیچ موضوع دیگری با آمریکاییها گفتوگو نمیکنیم.
وی تصریح کرد: البته اینکه گفتوگوهای هستهای و حلوفصل مسائل اصلی باید در فضایی آرام، بدون تنش و بدون تهدید صورت گیرد، مورد اشاره ما قرار گرفت.
وزیر امور خارجه ایران که بلافاصله بعد از مذاکرات مسقط به قطر سفر کرد در گفتوگو با الجزیره گفت: مذاکرات با واشنگتن شروع خوبی بود، اما برای ایجاد اعتماد بین ما راه درازی در پیش است.
وی ادامه داد: مذاکرات با واشنگتن غیرمستقیم بود و فقط به موضوع هستهای پرداختیم.
وزیر خارجه ایران افزود: غنیسازی حق مسلم ماست و باید ادامه یابد؛ حتی با بمباران هم نتوانستند توانمندیهای ما را نابود کنند. آمادهایم به توافقی اطمینانبخش درباره غنیسازی برسیم.
وی ادامه داد: سطح غنیسازی به نیازهای ما بستگی دارد و اورانیوم غنیشده از ایران خارج نخواهد شد.
عراقچی گفت: موشک هیچ وقت قابل مذاکره نیستند، زیرا یک موضوع دفاعی است.
عراقچی گفت: در حال حاضر هیچ تاریخ مشخصی برای دور دوم مذاکرات تعیین نشده است، اما ما و واشنگتن معتقدیم که این مذاکرات باید به زودی برگزار شود.
وی همچنین از احتمال تغییر مکان دور دوم مذاکرات میان ایران و آمریکا خبر داد.
روایت آمریکا از مذاکرات مسقط
در همین حال، «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا گفت که ایران اکنون برای توافق با ایالات متحده «آمادهتر» است.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران مدعی شد: «آنها مایلند کارهای بسیار بیشتری نسبت به یک سال و نیم پیش یا حتی یک سال پیش انجام دهند.»
ترامپ با بیان اینکه دفعه قبل آنها تصمیم گرفتند که توافق نکنند، اما احتمالا این بار متفاوت است، گفت: باید ببینیم، نسبت به دفعه قبل متفاوت خواهد بود. برای توافق با ایران وقت کافی داریم.
او افزود: ایران به سلاح هستهای دسترسی نخواهد داشت. آنچه لازم است با ایران از ابتدا اتفاق بیفتد نداشتن سلاح هستهای است. اگر ایرانیها همان اول چیزی که الان پیشنهاد میدهند را پیشنهاد میدانند با آن موافقت میکردیم.
وی ادامه داد: با توجه به «نتایجی که امروز با ایران داشتیم، قرار است اوایل هفته آینده دوباره دیدار کنیم. آنها میخواهند به توافق برسند. ایران، همانطور که باید هم بخواهد، میخواهد به توافق برسد. آنها پیامدهای نرسیدن به توافق را میدانند. اگر به توافق نرسند، پیامدها بسیار شدید و سنگین خواهد بود؛ بنابراین خواهیم دید چه اتفاقی میافتد. خواهیم دید که همه چیز چگونه پیش میرود.
وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینکه آیا توافقی که به موضوع هستهای محدود شود، قابل قبول است؟ گفت: «بله، این قابل قبول است؛ اما از همان ابتدا یک شرط اساسی وجود دارد و آن این است که هیچ سلاح هستهای نباید وجود داشته باشد.»
ترامپ ادعا کرد: اگر ۲ سال پیش امکان این توافق وجود داشت، انجام میشد، اما آنها تمایلی نداشتند. حالا شرایط فرق کرده و امروز حاضرند کارهای بسیار بیشتری انجام دهند. نتایج خوب میتواند مردم را شگفتزده کند.
تداوم فشار آمریکا بعد از مذاکرات با ایران
وزارت خزانهداری آمریکا در بیانیهای اعلام کرد که این وزارتخانه تحریمهای جدیدی را علیه تهران به علت آنچه که «حمایت از تروریسم در خارج از کشور» و «سرکوب شهروندان خود» خوانده شد، اعمال کرده است.
در ادامه این بیانیه ادعا شده است: «در چارچوب این اقدام، وزارت امور خارجه ۱۴ فروند کشتی متعلق به ناوگان سایه را بهعنوان اموال نهادهایی شناسایی کرده است که در حملونقل نفت ایران، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی نقش دارند. افزون بر این، وزارت امور خارجه ۱۵ نهاد را که در تجارت نفت خام با منشا ایرانی، فرآوردههای نفتی یا محصولات پتروشیمی فعالیت داشتهاند، به همراه دو فرد مرتبط با آنها، تحریم میکند.»
همچنین «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا روز شنبه و بعد از مذاکرات با ایران با امضای یک فرمان اجرایی، وضعیت «اضطرار ملی» در قبال ایران را تایید و سازوکاری برای اعمال تعرفه علیه کشورهایی که از ایران کالا یا خدمات خریداری میکنند، ایجاد کرد؛ اقدامی که به ادعای واشنگتن با هدف حفاظت از امنیت ملی، سیاست خارجی و اقتصاد ایالات متحده انجام شده است.
بر اساس این گزارهبرگ که کاخ سفید آن را منتشر کرده است، آمریکا میتواند بر واردات هر کشوری که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم اقدام به خرید، واردات یا دریافت هرگونه کالا یا خدمات از ایران کند، تعرفههای اضافی اعمال کند.
ترامپ پیشتر کشورهای همکار با ایران را با تعرفه ۲۵ درصدی تهدید کرده بود.
روایت رسانههای غربی از مذاکرات مسقط
«والاستریت ژورنال» روز جمعه گزارش داد که تهران در مذاکرات با مقامهای ارشد آمریکا، بر موضع خود مبنیبر عدم توقف غنیسازی سوخت هستهای پافشاری کرد، اما در عین حال نشانههایی از تمایل به ادامه تلاش برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک بروز داد.
این روزنامه در ادامه نوشت که علیرغم اینکه دیدار رو در رو انجام نشد و تنها پیشرفت کمی نسبت به مواضع اولیه حاصل شده، هر دو طرف اعلام کردهاند که به تداوم مذاکرات دیپلماتیک در نشستهای بعدی علاقهمند هستند.
رویترز نیز به نقل از یک دیپلمات منطقهای نوشت: ایران در طول مذاکرات بر غنیسازی اورانیوم اصرار داشت. تهران در مورد «سطح و درصد» غنیسازی انعطافپذیری نشان داد. در مذاکرات به توانمندیهای موشکی ایران اشاره نکردند.
به نوشته این خبرگزاری، تهران معتقد است که مذاکرهکنندگان آمریکایی به نظر میرسید که موضع ایران در خصوص غنیسازی را درک کردهاند. تهران معتقد است که ایالات متحده انعطافپذیری بیشتری در قبال خواستههای ایران نشان داده است.
روایت رسانههای صهیونیست از مذاکرات مسقط
به گزارش تابناک، شبکه کان رژیم صهیونیستی در گزارشی در خصوص مذاکرات مسقط عنوان کرده بود: مذاکرات به طور کامل بر پرونده هستهای و مشخصا سطح غنیسازی اورانیوم و مکانیزم نظارت متمرکز بود.
طبق گفتههای این شبکه، تل آویو این دیدارها را با احتیاط دنبال کرده و معتقد است که واشنگتن برای یک تفاهم مرحلهای تلاش میکند که هدف آن تنها کاهش تنش است.
کانال ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی نیز اعلام کرد ایران با خطوط قرمز واضحی وارد این مذاکرات شد که در راس آن محدود کردن مذاکرات به پرونده هستهای و مخالفت با درج پرونده موشکها و نفوذ منطقهای بود.
بر اساس این گزارش ایران پیامهای بازدارندگی را همزمان با مذاکرات، ارسال و هشدار داد که هرگونه تلاشی برای گسترش دستور کار احتمالا منجر به عقبنشینی فوری آن میشود. این تلاشی برای تقویت جایگاه خود در مذاکرات بدون ارائه امتیازهای اساسی بود.
روزنامه هاآرتص از تضاد مشخصی در اهداف بین نتانیاهو و ترامپ صحبت کرد. این روزنامه نوشت در حالی که نتانیاهو به دنبال سرنگونی نظام ایران به عنوان بخشی از برنامه انتخاباتی آتی خود است به نظر میرسد که ترامپ به دنبال رسیدن به یک توافق جدید است.
کسنیا سوتلووا، عضو سابق کنست رژیم صهیونیستی و کارشناس روزنامه تایمز اسرائیل، درباره مذاکرات دیروز ایران و آمریکا نوشت: «دوئل دیپلماتیک بین آمریکا و ایران در راند اول با پیروزی ایران به پایان رسید. تهران موفق شد مذاکرات غیرمستقیم با میانجیگری عمان را صرفاً به موضوع هستهای محدود کند و از گنجاندن مسائل حساس دیگر، مانند فعالیت گروههای نیابتی منطقهای و برنامه موشکی بالستیک، جلوگیری نماید. محل برگزاری مذاکرات نیز همانطور که ایران خواسته بود، در عمان و به قالب مدنظر تهران انجام شد.»
سوتلووا ادامه داد: «پیش از آغاز مذاکرات، برخی مفسران و تحلیلگران امنیتی در اسرائیل هشدار داده بودند که احتمال حمله نظامی قریبالوقوع وجود دارد. این فضا باعث نگرانی گسترده در میان شهرکنشینان صهیونیست شد؛ بسیاری شبها را در پناهگاهها گذراندند و گزارشهایی از مراجعه برخی اسرائیلیها به بیمارستان به دلیل حملات عصبی منتشر شد. با این حال، به نظر میرسد دولت دونالد ترامپ فعلاً تصمیم گرفته است صبر کند و فرصت دیگری به مسیر دیپلماتیک بدهد.»
او میافزاید: «آیا زیباترین ناوگان جهان- تعبیری که ترامپ بارها برای نیروی دریایی آمریکا به کار برده- واقعاً برای یک حمله گسترده و همهجانبه کافی است تا به سرنگونی ایران منجر شود؟»
سوتلووا با اشاره به عملیات «طوفان صحرا» در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ یادآور میشود که برای آزادسازی کویت، ائتلافی بینالمللی متشکل از نزدیک به یک میلیون سرباز از ۳۵ کشور شکل گرفت، در حالی که اکنون چنین ائتلاف گستردهای علیه ایران وجود ندارد و بعید به نظر میرسد تشکیل شود.
او با کنایه به ترامپ مینویسد که دستیابی به چنین هدفی نیازمند بسیج بسیار گستردهتر از یک ناوگروه دریایی است، حتی اگر «زیبا» باشد.
در پایان، سوتلووا دو سناریو را بررسی میکند: «ترامپ ممکن است به حملات محدود علیه نمادهای قدرت، چند پایگاه نظامی یا برخی تأسیسات هستهای اکتفا کند، اما چنین اقدامی احتمالاً تهران را به هدف نهایی (تغییر رژیم) نزدیک نمیکند و حتی ممکن است بازدارندگی آمریکا در برابر ایران و دیگر بازیگران منطقهای را تضعیف کند.»
در خصوص مذاکرات روز جمعه مسقط میان ایران و آمریکا، پروفسور «پل پیلار» عضو پیشین شورای اطلاعات ملی آمریکا به خبرنگار تابناک میگوید: با توجه به وقفه طولانی در دیپلماسی ایران و آمریکا از زمان جنگ ژوئن گذشته، احتمالاً هر دیدار رودررو از این نوع که بدون ترک مذاکره از سوی یکی از طرفین پایان یابد، میتواند مثبت تلقی شود.
وی افزود: بله، رسیدن به یک چارچوب برای توافق ممکن است، هرچند هنوز فاصله قابل توجهی میان دو طرف وجود دارد که باید در موضوعاتی مانند غنیسازی اورانیوم، موشکهای بالستیک و روابط ایران با گروههای غیردولتی در منطقه برطرف شود.
پیلار در خصوص احتمال توافق میان دو طرف نیز گفت: فکر میکنم احتمال رسیدن به نوعی تفاهم یا توافق، اندکی بیش از پنجاه درصد است، هرچند نه در کوتاهمدت. ترامپ در موضوعات مختلف و در تعامل با کشورهای گوناگون سابقه این را دارد که حتی زمانی که نتیجه مذاکرات صرفاً یک تفاهم مبهم و بدون تعهدات محکم بوده، آن را بهعنوان یک مذاکره موفق معرفی کند.
وی افزود: به نظر من، چیزی همسطح از نظر جزئیات و میزان تعهد مانند برجام نخواهیم دید. در عوض، ممکن است توافقی شبیه به برخی «توافقهای» تجاری دوران ترامپ شکل بگیرد که دارای مفاد کلی و مبهم است و هر طرف آن را بهگونهای متفاوت تفسیر میکند. چنین ابهامی شاید برای ایجاد این تصور که برخی از شکافهای اساسی باقیمانده پر شدهاند، کافی باشد.
