سناریوهای مطرح درباره محورهای مذاکرات ایران و آمریکا؛ از انتقال تا رقیق سازی اورانیوم ۶۰ درصدی
منابعی در گفتوگو با وبسایت آکسیوس مدعی شدند که ایرانیها نظرشان را درباره تفاهماتی که در روزهای اخیر پس از دعوت از چندین کشور برای شرکت در مذاکرات حاصل شده بود، تغییر دادهاند. به ادعای این منابع، ایران میخواهد مذاکرات را از استانبول به عمان منتقل کند.
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، المانیتور در گزارشی نوشته است: مذاکرات پیشنهادی ایران و آمریکا قرار بود با صدور اعلامیه کاهش تنش آغاز شود، نه با چانهزنی فوری بر سر مسائل جنجالی.
بر اساس این طرح، ایران و ایالات متحده یک اعلامیه صادر میکردند که در آن اعلام میشد هیچیک از طرفین قصد ندارند درگیر تبادلات خصمانه با طرف مقابل شوند و هر دو متعهد به پیگیری دیپلماسی بهعنوان مسیر ترجیحی پیشرو هستند.
این اعلامیه بهعنوان یک ابزار مدیریت ریسک طراحی شده بود، نه بهعنوان یک دستاورد سیاسی چشمگیر.
در پرونده هستهای، به گفته منبع، مذاکرهکنندگان ایرانی انعطافپذیری خود را نشان دادند. چند سناریو مورد بحث قرار گرفته، از جمله:
۱-انتقال ذخایر اورانیوم ایران که تا ۶۰٪ غنیسازی شده به یک طرف ثالث مورد اعتماد؛
۲-یا تنزل غلظت اورانیوم غنیشده ۶۰٪ و ۲۰٪ به سطوحی که تهدیدآمیز محسوب نمیشود، پیش از انتقال به یک کنسرسیوم منطقهای یا بینالمللی.
این ایدهها بهعنوان اقدامات اعتمادساز مطرح شدند، نه امتیازدهی، و هدف آنها پرداختن به نگرانیهای فوری در زمینه اشاعه هستهای بود، در حالی که موضع دیرینه ایران مبنی بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود حفظ میشد.
مفهوم کنسرسیوم منطقهای نیز با هدف قرار دادن پرونده هستهای در چارچوب همکاری گستردهتر طراحی شده بود، نه اینکه صرفاً بهعنوان یک اختلاف دوجانبه میان آمریکا و ایران تلقی شود.
به گزارش تابناک، همچنین برخی سناریوها نیز از انتقال نیمی از ذخائر اورانیوم غنی شده و پذیرش غنی سازی در سطح پایین حکایت دارد. همچنین حفظ ذخائر موشکی و عدم آزمایش آن از سوی ایران به مدت یکسال توسط برخی مطرح میشود. در این راستا ایران و آمریکا بر «عدم تخاصم» نیز تاکید میکنند.
از سوی دیگر، راشا تودی به نقل از روزنامه الجریده کویت نوشت: پوتین در جریان مذاکرات هفته گذشته در مسکو با علی لاریجانی، مجموعهای از پیشنهادات را ارائه کرد که باعث شد ترامپ هرگونه تصمیمی در مورد اقدام نظامی را «به تعویق بیندازد» تا امکان بحث بیشتر در مورد این ابتکارات فراهم شود.
الجریده آورده است: این طرح شامل پیشنهادی برای شرکت هستهای دولتی روسیه، روساتم، جهت مدیریت و نظارت بر غنیسازی محدود اورانیوم برای راکتورهای غیرنظامی در داخل ایران، تضمین حفظ غنیسازی در محدوده توافقشده، و همچنین تضمین عدم استفاده از برنامه بالستیک تهران برای آغاز حملات علیه اسرائیل یا ایالات متحده است.
خبرنگار رسانه آمریکایی آکسیوس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: به گفتهٔ یک منبع عربی، انتظار میرود مذاکرات هستهای میان ایالات متحده و ایران روز جمعه در عمان برگزار شود.
وی افزود: این منبع گفت دولت ترامپ با درخواست ایران برای انتقال محل مذاکرات از ترکیه موافقت کرده است. به گفتهٔ این منبع، رایزنیها همچنان ادامه دارد تا مشخص شود آیا کشورهای عربی و اسلامی منطقه در این مذاکرات در عمان حضور خواهند داشت یا نه.
در حالی که عمان، ترکیه و چند کشور دیگر برای میزبانی دور جدید گفتوگوهای ایران و آمریکا اعلام آمادگی کردهاند، «اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت خارجه ایران میگوید که مکان قطعی آن بهزودی مشخص خواهد شد.
در همین حال، منابع در گفتوگو با وبسایت آکسیوس مدعی شدند که ایرانیها نظرشان را درباره تفاهماتی که در روزهای اخیر پس از دعوت از چندین کشور برای شرکت در مذاکرات حاصل شده بود، تغییر دادهاند. به ادعای این منابع، ایران میخواهد مذاکرات را از استانبول به عمان منتقل کند.
آکسیوس همچنین ادعا کرد: «آنها (ایرانیها) همچنین اکنون میخواهند مذاکرات را به صورت دوجانبه، فقط با حضور ایالات متحده، به جای حضور چندین کشور عرب و مسلمان به عنوان ناظر، برگزار کنند.»
این منبع گفت که بحثها در مورد پیوستن سایر کشورهای منطقه به مذاکرات در عمان ادامه دارد.
یک منبع مدعی شد که دلیل این امر این است که ایرانیها میخواهند مذاکرات را به مسائل هستهای محدود کنند و در مورد مسائل موشکی و گروههای مقاومت، بحث نکنند.
در این راستا پیشتر نشریه انگلیسی «فایننشالتایمز» روز دوشنبه خبر داده بود که مذاکرات میان واشنگتن و تهران در مرحله نخست محدود به «برنامه هستهای» خواهد بود.
فایننشالتایمز نیز به نقل از دیپلماتها گفته که در مذاکرات روز جمعه بین تهران و واشنگتن، زرادخانه موشکهای بالستیک ایران به هیچ وجه مطرح نخواهد شد.
در این راستا، روزنامه «والاستریت ژورنال» به نقل از منابع آگاه نوشته است، انتظار میرود که این مذاکرات زمینه رسیدگی به چندین موضوع را فراهم کند. به گفته یکی از این منابع، این گفتوگوها میتواند در دو مسیر جداگانه پیش برود؛ یک مسیر درباره برنامه هستهای ایران و مسیر دیگر درباره مجموعه گسترده تری از مسائل از جمله اعمال محدودیت بر برنامه موشکی.
در رد این گمانه ها، علی شمخانی مشاور سیاسی رهبر انقلاب درباره این موضوع در گفتوگو با «المیادین» گفته است: «مذاکره فقط با آمریکا و فقط درباره موضوع هستهای است؛ موضوعی که امکان دستیابی به توافق در آن وجود دارد.»
به گزارش تابناک، سید حسین موسویان دیپلمات پیشین ایران در پیامی در شبکه مجازی ایکس با اشاره به موافقت ایران و آمریکا برای از سرگیری مذاکرات و چالشها بر سر نوع و مکان مذاکرات، گفت: اولین دور مذاکرات عراقچی ـ ویتکاف در ۱۲ آوریل ۲۰۲۵ در مسقط ـ عمان انجام شد. تهران اصرار داشت که مذاکرات «غیر مستقیم» باشد. در توییتی در ۸ آوریل ۲۰۲۵ پیشنهاد کردم که سفر نماینده ویژه آمریکا به تهران به نفع ایران و ایالات متحده است. چراکه با سفر ویتکاف به تهران، شانس توافقی آبرومندانه افزایش مییابد.
وی گفت که تلف کردن زمان به نفع دو کشور نیست. شانس توافق با مذاکره مستقیم بیشتر و سریعتر است به ویژه اینکه در تهران باشد.
دیپلمات پیشین ایران تصریح کرد: بعد از حدود ۱۰ ماه اتلاف وقت و خسارات سنگین؛ بهنظر میرسد توافق شده که «مذاکرات مستقیم» بین ویتکاف ـ کوشنر و عراقچی انجام شود و چانهزنی در مورد «مکان مذاکرات» در جریان است. اکنون هم پیشنهاد میکنم مذاکرات مستقیم نمایندگان ایران و آمریکا به نوبت ابتدا در تهران و دور بعد در واشنگتن برگزار شود؛ این گزینه شانس توافق را افزایش میدهد. سفر ویتکاف و کوشنر به تهران این امکان را میدهد که آنها علاوه بر وزیر خارجه با سایر مقامات همچون دبیر شورای عالی امنیت ملی و مسئولان مربوطه در مجلس ایران نیز گفتوگو و درک بهتری پیدا کنند.
