چگونه چین از خرید نفت با تخفیف سود برد /  10 میلیارد دلار درآمد چین از نفت ارزان

به گزارش سرویس انرژی تابناک: بر اساس محاسبات رویترز که برمبنای داده‌های معامله‌گران و ردیاب‌های کشتیهای نفتی به دست آمده، چین امسال از طریق خرید بی‌سابقه نفت از کشورهای تحت تحریم‌های غرب، نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار صرفه جویی کرده است.

یکی از پیامدهای ناخواسته تحریم‌های اعمال شده توسط آمریکا و دیگران متحدانش علیه روسیه، ایران و ونزوئلا، کاهش هزینه‌های واردات نفت برای پالایشگاه‌ها در چین است. کشوری که رقیب اصلی اقتصادی آنها است. چین البته عمومان نسبت به تحریم های یکجانبه انتقاد می کند.

منابع تحقیقاتی رویترز میزان واردات نفت چین از این سه کشور را به لحاظ عددی با واردات همین مقدار نفت از تولیدکنندگان دیگر مقایسه کردند و عدد ده میلیارد دلار رسیدند.

واردات نفت با قیمت پایین‌تر برای چین یک مزیت دوگانه داشته است؛ هم توان عملیاتی و حاشیه سود دومین مصرف‌کننده و پالایشگر بزرگ نفت جهان را تقویت کرده و به‌ویژه به پالایشگاه‌های کوچک مستقل موسوم به «تی‌پات‌ها» جان تازه‌ای داده، و هم به پالایشگاه‌های دولتی امکان داده در میانه فشارهای اقتصادی، صادرات پرسود دیزل و بنزین را تسهیل کنند.
در عین حال، خریدهای چین به منبع درآمدی مهم برای مسکو، تهران و کاراکاس تبدیل شده است؛ کشورهایی که اقتصادشان زیر فشار تحریم‌های غرب و افت سرمایه‌گذاری خارجی قرار دارد.

بر اساس میانگین داده‌های ارائه شده توسط شرکت‌های ردیاب نفتکش «ورتکسا» و «کپلر»، چین در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۳، روزانه ۲.۷۶۵ میلیون بشکه نفت خام از طریق دریا از ایران، روسیه و ونزوئلا وارد کرده است که رکورد جدیدی محسوب می‌شود.

تحلیل رویترز نشان داد که این سه کشور یک چهارم واردات چین را بین ژانویه و سپتامبر ۲۰۲۴ به خود اختصاص داده‌اند که نسبت به  سال  ۲۰۲۰ دوبرابر افزایش را نشان  میدهد‌. این روند حاکی از این است که چین به دلیل ارزانتر بودن نفت این کشورها آنها را جایگزین‌ کشورهای خاورمیانه، غرب آفریقا و آمریکای جنوبی کرده است.

کانگ وو، رئیس جهانی تحقیقات تقاضا در S&P Global Commodity Insights، در این باره گفته است: اگرچه این صرفه‌جویی‌ها کسری از هزینه واردات نفت چین است، اما برای پالایشگاه‌های مستقل که «خریداران فرصت‌طلبی هستند و به طور فعال به دنبال معامله هستند» اهمیت دارد.

وزارت امور خارجه چین به سوالات مشخص ارسال شده توسط رویترز پاسخی نداد. در عوض، در بیانیه‌ای، موضع خود را مبنی بر مخالفت پکن با تحریم‌های یکجانبه و شایسته احترام و حمایت بودن تجارت عادی چین تکرار کرد.

بر پایه میانگین داده‌های ورتکسا و کپلر، روسیه از ژانویه تا سپتامبر روزانه حدود ۱.۳ میلیون بشکه نفت خام دریایی به چین صادر کرده و در کنار آن، چین نزدیک به ۸۰۰ هزار بشکه در روز نفت ESPO را از طریق خط لوله وارد کرده است؛ محموله‌هایی که عمدتاً از بندر کازمینو در اقیانوس آرام و همچنین مسیر دریای بالتیک حمل می‌شوند. در همین دوره، کل صادرات نفت روسیه بیش از ۴۰۰ هزار بشکه در روز نسبت به سال گذشته افزایش یافته؛ افزایشی که در پی تغییر مسیر گسترده نفت روسیه از اروپا به سوی چین و هند پس از تحریم‌های جنگ اوکراین رخ داده است. بر اساس برآورد رویترز، اختلاف قیمت نفت روسیه با گریدهای رقیب باعث شده چین در سال جاری حدود ۴.۳۴ میلیارد دلار سود اقتصادی از این واردات به دست آورد.

محاسبات مبتنی بر داده‌های معامله‌گران نشان می‌دهد چین نفت ونزوئلا  را به‌طور میانگین حدود ۱۰ دلار در هر بشکه ارزان‌تر از نفت کاستیلا‌ی کلمبیا خریداری کرده و در واردات نفت ایران نیز نسبت به نفت عمان نزدیک به ۱۵ دلار در هر بشکه سود قیمتی به دست آورده است.

چین با واردات رکوردشکن حدود یک میلیون بشکه در روز از نفت ایران، که ۶۰ درصد بالاتر از سطح پیش از تحریم‌هاست، در مجموع حدود ۴.۲ میلیارد دلار منفعت اقتصادی کسب کرده؛ آن هم در شرایطی که تهران با افزایش تولید، تخفیف‌هایی تا ۱۷ دلار در هر بشکه نسبت به برنت ارائه داده، در حالی که نفت عمان طی ۹ ماه نخست سال به‌طور متوسط ۲ دلار گران‌تر از برنت معامله شده است. همچنین با توجه به واردات روزانه حدود ۴۳۰ هزار بشکه نفت ونزوئلا، چین از این محل نیز حدود ۱.۱۷ میلیارد دلار سود ناشی از خرید ارزان‌تر نفت به دست آورده است.

حاشیه‌های تی پاتها

با توجه به اینکه پالایشگاه‌های دولتی سینوپک و پتروچاینا کاملاً از خرید نفت خام ایران و ونزوئلا خودداری می‌کنند، تی پاتها از نفت تخفیف‌دار این دو تأمین‌کننده بیشترین منفعت را برده‌اند.

طبق گزارش شرکت مشاوره چینی JLC، پالایشگاه‌های استان شاندونگ، قطب پالایش نفت چین، در سه فصل اول سال ۲۰۲۳ با ۶۵.۷ درصد ظرفیت خود فعالیت کردند که ۴.۲ درصد افزایش نشان می‌دهد و حاشیه سود فرآوری نفت خام وارداتی را به ۵۶۷ یوان (۷۷.۶۳ دلار) در هر تن رساند، در حالی که این رقم در سال گذشته ۵۰ یوان بود.

با این حال، احتمال صرفه‌جویی بیشتر در هزینه‌ها محدود است، زیرا تی پاتها با اط سوی دوبت مرکزی چین با محدودیت در سهمیه واردات روبه رو هستند.

رویترز همچنین گزارش میدهد که اوایل امسال، گمرک چین پس از کشف چندین محموله ایرانی که برای دور زدن سهمیه واردات، برچسب‌های تقلبی قیر رقیق داشتند، بازرسی  محموله‌های نفت خام سنگین به مقصد شاندونگ را تشدید کرد.

تحلیلگران می‌گویند اگر ایالات متحده به دلیل بحران اخیر در اسرائیل، تحریم‌ها علیه تهران را تشدید کند، این امر می‌تواند صادرات نفت ایران را که عمدتاً به چین جریان دارد، نیز محدود کند.