نفت در مسیر بازتعریف نقش ملی
به گزارش سرویس انرژی تابناک به نقل از شرکت ملی نفت ایران، دولت چهاردهم فعالیت خود را در شرایطی آغاز کرد که صنعت نفت ایران با انباشت پیچیدهای از چالشها روبهرو بود؛ از ناترازی جدی گاز و رشد شتابان مصرف داخلی گرفته تا افت طبیعی فشار در میدان پارس جنوبی، فرسودگی بخشی از زیرساختها، محدودیتهای مالی و تحریمهای مستقیم علیه عالیترین مقامات نفتی کشور.
تحریم وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، پیامی آشکار داشت: فشارها صرفا صادرات نفت را هدف نگرفته، بلکه ساختار تصمیمسازی و مدیریت صنعت انرژی ایران را نشانه رفته است. در چنین فضایی، ادامه مسیر گذشته پاسخگو نبود. صنعت نفت نیازمند تصمیمهای بزرگ، پرهزینه اما اجتنابناپذیر بود.
ایران؛ قدرتی هیدروکربوری با مسئولیت تاریخی
ایران با بیش از ۱۲۰۰ میلیارد بشکه معادل نفت خام ذخایر هیدروکربوری، یکی از بزرگترین دارندگان انرژی فسیلی جهان است. برآوردهای فنی نشان میدهد حدود ۳۴۰ میلیارد بشکه از این ذخایر با فناوریهای فعلی قابل برداشت است؛ ظرفیتی که در صورت ارتقای ضریب بازیافت، میتواند بهمراتب افزایش یابد.
در دولت چهاردهم، این منابع نه صرفا بهعنوان منبع درآمد کوتاهمدت، بلکه بهعنوان سرمایهای راهبردی برای تثبیت جایگاه ایران در آینده انرژی جهان دیده شد. از همین منظر، افزایش تولید با تاکید بر تولید صیانتی و توسعه فناوری، به محور سیاستگذاریها تبدیل شد.
راهبرد دولت چهاردهم؛ عبور از مدیریت روزمره
شرکت ملی نفت ایران در این دوره، سه محور کلان را بهعنوان نقشه راه خود تعریف کرد؛ این سه محور شامل افزایش تولید نفت و گاز با رویکرد صیانتی، توسعه میادین مشترک (بهویژه پارس جنوبی و غرب کارون) و اصلاح ساختارهای سرمایهگذاری و تامین مالی می شود.
این محورها، بهسرعت از سطح سیاستگذاری به عرصه اجرا منتقل شدند و آثار آنها در آمار تولید و قراردادهای امضاشده قابل مشاهده است.
در عین حال، دولت چهاردهم با اتخاذ راهبردهای توسعهای و تعمیری در شرکت ملی نفت ایران، توانست تولید نفت و گاز کشور را به رکوردهای جدید برساند، میادین نفتی و گازی را توسعه دهد و با بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی، روند سرمایهگذاری در صنعت نفت را تسریع کند.
از توسعه میادین مشترک و پارس جنوبی تا جمعآوری گازهای همراه و اجرای پروژههای فناورانه، عملکرد این دولت نشان از پیگیری مستمر و مدیریت هوشمند منابع انرژی کشور دارد.
افزایش تولید نفت خام؛ از بهینهسازی تا توسعه میادین
از آغاز فعالیت دولت چهاردهم، تولید نفت خام کشور با وجود محدودیتهای فرآورشی و عملیاتی، تا پایان آذر ۱۴۰۴ به حدود ۲۵۶ هزار بشکه در روز افزایش یافت که سهم دولت چهاردهم از این رشد معادل ۲۳۰ هزار بشکه در روز بود. این رشد نه تنها به تامین پایدار خوراک پالایشگاهها کمک کرد، بلکه صادرات نفت خام کشور را تقویت و درآمدهای ارزی دولت را افزایش داد.
در همین دوره، پروژههای متعددی برای نگهداشت و افزایش تولید میادین نفتی اجرا شد. تولید میدان نفتی سهراب با بهرهبرداری از چاهها به 2300 بشکه در روز رسید و میدان خشت با استفاده از تاسیسات نرگسی، روزانه ۸ هزار بشکه افزایش تولید داشت. همچنین تولید میادین نفتی آبان و پایدار غرب به 5300 بشکه در روز ارتقا یافت و میادین چشمهخوش، دالپری و پایدار شرق با اجرای عملیات فرآورشی و توسعهای توانستند مجموعا ۳۳ هزار بشکه در روز به ظرفیت تولید کشور اضافه کنند.
احداث و ارتقای خطوط لوله انتقال نفت نیز نقش مهمی در افزایش تولید داشت؛ از جمله خط لوله شادگان به مارون ۳ و ۴ و کوپال آسماری به مارون ۱ که علاوه بر رفع محدودیتهای فرآیندی، افزایش تولید معادل ۶ تا ۷ هزار بشکه در روز را به همراه داشت. تعمیر و راهاندازی برج هیدروژن سولفورزدای هفتگل، واحدهای نوروز و منصوری و همچنین ارتقای ظرفیت نمکزدایی مارون ۵ نیز بخشی از اقدامات فنی برای افزایش تولید نفت به شمار میرود.
میادین آزادگان جنوبی و یاران با حفاری و راهاندازی چاههای جدید توسعهای توانستند مجموعا ۱۰۳ هزار بشکه در روز به تولید کشور اضافه کنند و ایستگاههای تزریق گاز و واحدهای فرآورش سیار نفت، پایداری تولید را تضمین کردند. پروژههای اساسی مانند واحد فرآورش مرکزی آزادگان جنوبی (CTEP) و نیروگاه غرب کارون برای تامین برق گازسوز میادین جنوبی نیز در این دوره به بهرهبرداری رسیدند.
علاوه بر اقدامات توسعهای، رفع نشت خطوط لوله و تعمیرات اساسی تاسیسات باعث شد میادین نفتی مثل ابوذر و بهرگان به تولید پایدار دست یابند. مجموع اقدامات نگهداشت و افزایش تولید شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب موجب شد که حدود ۴۴ هزار بشکه در روز به ظرفیت تولید اضافه شود.
طرحهای نگهداشت و افزایش تولید در قالب EPD و EPC نیز از دیگر برنامههای کلیدی دولت چهاردهم بود؛ تاکنون ۷ بسته از ۳۲ بسته این طرحها به بهرهبرداری رسیده و سایر بستهها در مراحل اجرا و پیگیری مجوزها قرار دارند.
تولید گاز خام؛ رکوردشکنی و تامین پایدار انرژی
تولید گاز طبیعی به عنوان یکی از منابع اصلی انرژی کشور، در دولت چهاردهم با رشد چشمگیری همراه شد.
تولید حداکثری گاز خام در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۱106 میلیون متر مکعب در روز رسید و در دیماه سال جاری، از مرز ۱۰۹۸ میلیون متر مکعب در روز عبور کرد. حدود ۷۰ درصد این تولید از میدان مشترک و راهبردی پارس جنوبی تامین شد و رکورد روزانه ۷۲6 میلیون متر مکعب به ثبت رسید.
برای رفع ناترازی گاز و افزایش پایداری تولید، شرکت ملی نفت ایران تعمیرات اساسی تاسیسات بالادست و پاییندست را انجام و ظرفیت تولید میدان گازی پارس جنوبی را بیش از برنامه مصوب ارتقا داد.
در عین حال، با راهاندازی چاههای جدید و اسیدکاری چاهها توانست میزان تولید روزانه گاز را چندین میلیون متر مکعب افزایش دهد. در این میان، حفاری چاههای جدید در سکوهای B11، A13 و C14 و نیز عملیات بسترشناسی و فشارافزایی میدانهای پارس جنوبی به تثبیت ظرفیت تولید کمک کردند.
در ادامه انجام طرح های توسعه ای در حوزه میادین گازی، طرحهای فشارافزایی پارس جنوبی با انعقاد قراردادهای هاب به ارزش ۱۷ میلیارد دلار با پیمانکاران داخلی شامل قرارگاه خاتم، شرکت مهندسی و صنایع نفت، مپنا و پتروپارس آغاز شد. پیشبینی میشود ارزش گاز و میعانات گازی حاصل از این طرحها تا سال ۱۴۵۰ به بیش از ۵۲۰ میلیارد دلار برسد.
همچنین اقدامات مقدماتی برای ذخیرهسازی گاز طبیعی در میادین منتخب کشور در استانهای کهگیلویه و بویر احمد، ایلام و گلستان آغاز شده و بررسیهای فنی بر اساس مجوزهای شورای عالی سیاستگذاری در حال انجام است.
