شروع مقتدرانه ايران با اقدام هوشمند جليلي و غافلگيري 5+1

سرويس بين‌الملل ـ مذاکرات ایران و گروه موسوم به «1+5» ـ که روز یکشنبه و در دو دور برگزار شد ـ پیروزی دیپلماتیک و سیاسی مهمی را برای جمهوری اسلامی ایران رقم زد. در این دیدار، نمایندگان جمهوری اسلامی ایران با داشتن برنامه‌ای منسجم و هماهنگ، به سراغ گروه «1+5» ـ به ریاست «کاترین اشتون» ـ رفتند تا در نخستین دور از مذاکرات پس از 14 ماه، محورهای مختلف را مورد بحث قرار دهند.

به گزارش «تابناك»، دیپلماسی ایران در این دور از مذاکرات نشان داد که ایران، درك دقيق و هوشمندانه‌اي از دور جديد مذاكرات دارد. دیدار آقای جلیلی با نمایندگان روسیه، چین و انگلیس و عدم دیدار وی با فرستادگان فرانسه، آلمان و آمریکا، پیام مهمی داشت که نباید به سادگی از کنار آن گذشت.

کاترین اشتون، رئیس تیم مذاکره کننده «1+5» در حالی پای به این مذاکره گذاشته بود که نخستین تجربه خود را در این زمینه می‌گذراند و نماینده‌های کشورهای شرکت کننده نیز تا اندازه‌ای تغییر کرده بودند. خانم اشتون که بنابر اظهار برخی از دیپلمات‌های اروپایی، انگلیسی‌ها وی را به اتحادیه اروپا تحمیل کردند و به دلیل عدم توانایی‌های مناسب یک دیپلمات کارکشته، احتمال برکناری وی نیز می‌رفت، بر آن بود تا از این مذکرات بیشترین بهره را برده و موقعیت خود را تثبیت کند.

مقامات انگلیسی هنگامی که وی را به عنوان مسئول دستگاه سیاست خارجی اتحادیه اروپا معرفی می‌کردند، از او دیپلماتی حرفه‌ای ساخته بودند، اما گذشت زمان نشان داد که وی تنها عامل لندن در بروکسل است و سیاست‌های کاخ باکینگاهم را پیگیری می‌کند. سراسیمگی خانم اشتون هنگام رویارویی با دبیر شورای امنیت ملی ایران و ذوق‌زدگی وی از آغاز مذاکرات، نشان از این امر داشت که وی علاوه بر ماموریت مهم خود، باید فکری نیز برای آینده شغلی خود کند.

کشورهای طرف مذاکره از موضع شدید ایران در قبال ترور شهریاری خبر داشتند، به همین دلیل، یکشنبه شب، «سرگي ريابكوف»، نماينده روسيه در مذاكرات، با علي باقري، معاون جليلي ديدار كرده بود. ريابكوف در اين ديدار تلاش داشت كه فضاي ناشي از ترور دكتر شهرياري را ـ كه موضع ايران را به شدت سخت‌گيرانه كرده ـ تلطيف كند ولي باقري ضمن برخورد شديد با وي تاكيد كرد كه از ديد ايران، نامه 15تير، مبناي مذاكرات است و اين موضوع تغييرپذير نيست.

گفتنی است، ريابكوف پس از اتمام جلسه دروني «1+5» به ديدار باقري آمده بود. وي خواستار ديدار با دكتر جليلي شده بود ولي اين ديدار رد شد.

در حالی که مذاکرات ساعت 10 صبح به وقت محلی در ژنو سوئیس برگزار شد، این رسانه‌های خبری جمهوری اسلامی ایران بودند که با پوشش مناسب اخبار، گوی را از خبرگزاری‌های خبرساز غربی ربودند. اهمیت این موضوع تا آنجاست که تا هنگام آغاز بخش دوم مذاکرات در ساعت چهار بعد از ظهر، هیچ‌یک از رسانه‌های خبری غربی، خبری در اين‌باره منتشر نکردند.

به نظر می‌رسد دلیل عدم این خبررسانی به موقع و سریع را باید در پراکندگی مواضع گروه مذاکره کننده «1+5» يافت. برخی از شبکه‌های خبری و حتی پایگاه‌های خبری غربی نیز در این زمینه تنها به مستندات پیشین خود مراجعه کرده بودند و از هرگونه اظهار نظر در این مورد خودداری می‌کردند.

«بی.‌بی.‌سی» فارسی در بخش خبری ساعت 9 خود از زبان خبرنگارش در ژنو، درست از روی نوشته‌ای می‌خواند که بی‌شک پیش از آغاز مذاکرات تنظیم شده و هنوز نتیجه‌ای از مذاکرات توسط دیپلمات‌های غربی و انگلیسی منتشر نشده بود. به نظر می رسید این خبر توسط سرویس‌های اطلاعاتی این کشور برای تأثیرگذاری بر مذاکرات و به عبارت بهتر، برداشت آنها از نتیجه نهایی مذاکرات بود؛ نتیجه‌ای که بنا بر پیش‌بینی آنها، در پی ترور دکتر شهریاری و سایه سنگین این ترور بر مذاکرات، باید منتظر شکست آن بود. اما همین شبکه در بخش خبری ساعت 10 خود اخبار را به گونه‌ای پخش کرد که کاملا مخالف بخش خبری پیشین بود و از مناسب بودن فضای مذاکرات به نقل از افراد حاضر در محل مذاکره خبر می‌داد.

لندن که بنا بر اسناد و شواهد مستند، احتمال نقش‌آفريني‌ش در ترور دانشمندان هسته‌ای ایران وجود دارد و از سال گذشته سیاست‌های تهاجمی خود علیه تهران را تشدید کرده است، سهم بسیاری در مذاکرات روز گذشته داشت. در حالی که خانم اشتون به عنوان نماینده گروه «1+5» خود یک انگلیسی بود، آقای رابرت کوپر به عنوان نماینده رسمی دولت انگلیس در گروه «1+5» نیز حضور داشت، دیپلمات انگلیسی دیگری نیز در این مذاکرات مشاهده می‌شد که هر چند نامی از وی برده نشد، اما حضورش نشان از نگاه ویژه انگلیسی‌ها به این مذاکرات و همچنین اهمیت آن داشت. «جفری آدامز»، سفیر سابق انگلیس نیز فرد حاضر در این دور از مذاکرات بود که به نظر می رسد بیشتر نقش مهم غلبه دادن نگاه انگلیسی‌ها به این مذاکرات را بر عهده داشت.

کشورهایی که به حاشیه رفتند

دیدار دوجانبه دکتر جلیلی با نمایندگان کشورهای روسیه، چین و انگلیس در خلال مذاکرات روز گذشته در حالی که تصویری از شهید دکتر شهریاری نیز بر میز مذاکرات قرار داده شده بود، حکایت از نوع نگاه ایران به این مذاکرات داشت. آمریکایی‌ها که در طول یک سال گذشته عملاً نقشی بسیار منفی در رابطه با ایران بازی کرده بودند، اما این‌که چرا فرانسوی‌ها به ‌رغم تلاش‌های صورت گرفته موفق به دیدار دوجانبه با دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران نشدند، جای سؤال دارد.

مقامات الیزه که با سیاست‌های نسنجیده و ناپخته خود از زمان روی کار آمدن دولت سارکوزی، گرایش به کاخ سفید را انتخاب کرده و اولویت نخست آنها در سیاست خارجی، هماهنگی با تل‌آویو شده است، اشتباهات خود را همچنان تکرار کردند تا جایی که این اقدام مقامات فرانسوی بود که عذرخواهی رسمی خانم اشتون از دکتر جلیلی را به دنبال داشت؛ اقدام نسنجیده و بچه‌گانه‌ای که می‌رفت تا مذاکرات را به محاق فرو ببرد و تمام نامه‌نگاری‌ها و تلاش‌های صورت گرفته برای رسیدن به میز مذاکره در ژنو را نابود کند. در این میان وضعیت نماینده آلمان بسیار مشخص است. این کشور نیز به نظر می‌رسد با قرار گرفتن در خط سیاست آمریکا در حال دور شدن از واقعیت‌های میدان مذاکره است.