صداي پاي خشكسالي ميآيد
با وجود اخبار مكرر و صريحي كه از آغاز خشكسالي در سالجاري حكايت دارد، اما هنوز برنامههاي جامع كنترل و مديريت موثر اين پديده طبيعي اعلام نشده و نامشخص است.
به گزارش خبرنگار ما، هر روز كه ميگذرد اخبار منتشره به وضوح بيشتري شنيدن صداي پاي خشكسالي را هشدار ميدهند و اين واقعيت را يادآوري ميكنند كه بايد هر چه سريعتر برنامههاي موثر و همهجانبهاي را براي كاهش تبعات اين پديده طبيعي برنامهريزي و به مورد اجرا گذاشت، اما حداقل تا امروز رسما از سوي وزارتخانهها و سازمانهاي مسوول در اين زمينه برنامهاي اعلام نشده است. اين در شرايطي است كه سازمان هواشناسي كشور يك خشكسالي زنجيرهاي را براي 4 سال پاياني دهه 80 شمسي پيشبيني كرده است.
اين خشكسالي از سال 86 آغاز و تا پايان سال 1390 ادامه خواهد داشت. اين به آن معناست كه دستگاههاي مسوول بايد با تدوين يك برنامه جامع 4 ساله به كنترل اين پديده مشغول ميشدند، اما اين برنامه به هر دليل تدوين نشده و به جاي آن برنامههاي اختصاصي هر ساله از طريق تخصيص بودجههاي سالانه به مورد اجرا گذاشته شده است. به عنوان مثال دولت و مجلس براي سالهاي 87 و 88 بودجههاي جداگانهاي را براي پرداخت خسارات ناشي از خشكسالي به كشاورزان و جبران و ترميم ساير خسارات اين پديده به محيطزيست، شبكههاي آبرساني و برقرساني، سدها و ساير منابع تامين آب مانند سفرههاي زيرزميني تخصيص ميدادند. به طوري كه در سال 87 دولت يك لايحه متمم بودجه 4 هزار و 500 ميليارد توماني را در اين خصوص به مجلس تسليم كرد كه سرانجام با اختصاص 2 هزار ميليارد تومان آن موافقت شد. در آن سال وزارت نيرو پيشبيني كرده بود 120 شهر و 6 هزار روستاي كشور با مشكل كمبود آب شرب مواجه شوند. در سال 88 نيز دولت 19 هزار ميليارد ريال اعتبار براي جبران خسارات و تبعات خشكسالي تصويب و در مهرماه براي اجرا ابلاغ كرد.
با اين حال و با اين كه ماه نهم سال 89 ـ آذر ـ نيز شروع شده و بيش از يك ماه از آغاز سال آبي گذشته است، هنوز خبري از تصميمات احتمالي اتخاذ شده براي مقابله با خشكسالي منتشر نشده است. درحالي كه در سال 88، اعتبارات لازم در اين باره در مهر ماه براي اجرا ابلاغ شده بود. لذا به نظر ميرسد بايد از دولت خواست هر چه سريعتر اهم برنامههاي خود براي مبارزه با خشكسالي را نهايي و اعلام كند تا پس از طي روند و تشريفات اداري، اعتبارات به موقع به بخشهاي نيازمند اختصاص يابد.
وسعت خشكسالي 89
وزارت نيرو و سازمان هواشناسي كشور گزارشهاي مختلف و صريحي را درباره وضعيت بارندگي منابع آبي كشور در ماههاي گذشته و پيش رو اعلام كردهاند.
بر اين اساس متوسط بارشهاي كشور از ابتداي سال آبي جاري تا پايان هفته اول آذر ماه با 72 درصد كاهش در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته به 11 ميليمتر رسيد. اين ميزان در مقايسه با دوره درازمدت 40 ساله نيز 66 درصد كاهش يافته است. همچنين در هفته گذشته 28 استان، روزهاي بدون باران را سپري كردند و فقط دو استان خراسان شمالي و مازندران بارش باران داشتند. استانهاي خراسان شمالي و مازندران هركدام با يك ميلي متر بارندگي در هفته گذشته، بارشهاي خود را به ترتيب به 18 و 126 ميليمتر رساندند.
استانهاي يزد، بوشهر و خراسان جنوبي از ابتداي سال آبي جاري (مهرماه) همچنان بدون باران گزارش شدهاند. بيشترين بارش باران از ابتداي سال آبي جاري تاكنون در استان گيلان با 188 ميليمتر ثبت شده است كه در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته 27 درصد كاهش نشان ميدهد. استانهاي فارس، كهگيلويه و بويراحمد، لرستان، چهارمحال و بختياري و خوزستان از ابتداي سال آبي جاري تاكنون به ترتيب با كاهش 95، 98، 84، 90 و 76 درصدي بارش در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته مواجه شدند. با كاهش شديد بارندگيهاي كشور كه در دوره درازمدت 40 ساله بيسابقه بوده، استان تهران نيز با كاهش 18 درصدي بارشها در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته مواجه بوده است.
كاهش حجم آب ورودي به سدها
حجم آب ورودي به مخازن سدهاي كشور نيز از ابتداي سال آبي جاري تاكنون در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته افزون بر 2/1 ميليارد مترمكعب كاهش يافت.
به گزارش پايگاه خبري وزارت نيرو، حجم آب ورودي به سدهاي كشور از ابتداي سال آبي جاري تاكنون دو ميليارد و 600 ميليون مترمكعب گزارش شده است. بر اساس اين گزارش، حجم آب موجود در مخازن سدهاي كشور در هفته گذشته و در مقايسه با هفته پيش از آن 200 ميليون مترمكعب كاهش يافته است. حجم آب موجود در مخازن سدهاي كشور در زمان حاضر 16 ميليارد و 200 ميليون مترمكعب است كه در مقايسه با زمان مشابه سال گذشته سه ميليارد و 300 ميليون مترمكعب افزايش نشان ميدهد. همچنين ميزان آب خروجي از سدهاي كشور با 500 ميليون مترمكعب افزايش افزون بر 4 ميليارد مترمكعب به ثبت رسيده است.
در همين حال، آب 44 سد كشور با كاهش كمسابقه بارندگيهاي كشور در سال آبي جاري به كمتر از 20 درصد رسيده كه سدهاي لار، رئيسعلي دلواري، علويان، زايندهرود، جيرفت، ساوه، 15 خرداد، گلپايگان، ملاصدرا و طرق از آن جمله است. تبخير از سدهاي كشور نيز در پايان آبان ماه جاري 183 ميليون مترمكعب گزارش شده است.
وزارت نيرو همچنين ديروز گزارش داد، با تشديد خشکسالي و افت بارندگيها در 2 ماهه نخست سال آبي جاري، حجم جريانهاي سطحي در کشور در مقايسه با دوره بلندمدت 50درصد کاهش يافت. حجم جريانهاي سطحي کشور در پايان آبان ماه جاري، 2 ميليارد و 971 ميليون مترمکعب گزارش شد که در مقايسه با دوره درازمدت 40 ساله افزون بر 50 درصد کاهش نشان ميدهد.
اين ميزان در زمان مشابه سال آبي گذشته، 4 ميليارد و 188ميليون مترمکعب گزارش شده بود که در مقايسه با سال آبي جاري 29 درصد بيشتر بوده است. براساس اين گزارش كاهش بارشهاي اخير تاثير بسيار زيادي بر ميزان جريانهاي سطحي در كشور گذاشته است.
مجلس آماده كمك است
هرچند تلاش «جامجم» براي گفتوگو با محمدرضا عطارزاده، معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا براي آگاهي از برنامههاي اين وزارتخانه در مقابله با خشكسالي با وجود وعده قبلي سرانجام به نتيجه نرسيد؛ اما عباس رجايي، رئيس كميسيون كشاورزي مجلس، بخشي از اين برنامهها را تشريح كرد.
نماينده اراك به خبرنگار ما گفت: تا آنجا كه دولت به مجلس اطلاع داده است، اقداماتي براي مقابله با تبعات خشكسالي آغاز شده و بخشي از بودجه اين امر نيز در مرحله اول توزيع و به دست استانها رسيده است. وي افزود: اين برنامهها در چند محور دنبال ميشود؛ محور اول واردات آب از كشورهاي همسايه مانند تاجيكستان، قرقيزستان، ارمنستان و تركمنستان است كه مذاكرات آن انجام شده و در حال پيگيري است. بخش ديگر اقدامات نيز از طريق بارور كردن ابرها در استانهاي مركزي ايران مانند يزد، كرمان، سمنان، اصفهان و قم دنبال ميشود كه هدف آنها، تامين آب بيشتر براي كشور است. وي اظهار كرد: بخش ديگر اقدامات در جهت حفظ و صيانت منابع آبي موجود در كشور صورت ميگيرد كه ساماندهي منابع فعلي آب كشور، گسترش شبكه آبخيزداري و آبخوانداري به كل كشور و ساماندهي چاههاي آب كشاورزي از آن جمله است. در بخش مصرف آب كشاورزي نيز اصلاح بذرهايي كه به جاي چند بار آبياري نياز به يك بار آبياري داشته باشند، در دستور كار قرار دارد.
رئيس كميسيون كشاورزي مجلس افزود: با اين حال مجلس آماده هرگونه كمك و همكاري با دولت در زمينه كنترل خشكسالي است و اگر لازم باشد اقدامات ضربتي و فوري دراينباره صورت گيرد، تحرك لازم را از خود نشان خواهيم داد.
