ولایت فقیه، ضامن جریان اجتماعی کلمه توحید

مسلمانان از سوی ذات اقدس الهی مأمور به تقرب بوده و عدم حصول قرب الهی بدون درگيري با کفر و نفاق از مسلمات اسلام ناب محمدی (ص) است. تحصیل حقیقی  قرب در همة شئون در حقیقت به معنای بُعد از هر چيزي به غير از خداي متعال است. دوري از هر چيز غير خدا يعني شناختن همه چيز بر اساس اين كه خدایی جز خداي متعال نيست.

 البته نفي الوهيت همة آلهه‌ها درجاتي دارد. اولين  و ساده ترين درجه آن اين است كه انسان زباني « لا اله الا الله » بگويد و آخرين درجه اش اين است كه با همه توان « لا اله الا الله » گفته و در برابر كسي كه الهي غير از خدا را قبول دارد ایستاده و با منفعت پرستان مستکبر عالم درگير گردد. يعني با كسي كه معبود ديگري غير از خدا را مي‌پرستد درگيرشود. جایگاه اصلی ولایت فقیه نیز در این درگیری جهت ضمانت عینی جریان اجتماعی کلمه توحید معنی پیدا می کند.

واضح است که هواي نفس ـ حتی در شکل هوا پرستی جمعی که حقیقت دموکراسی اومانیستی است ـ هميشه اله ديگري را مي‌پرستد. زیرا نفس، لذت پرست است و لذت را هم از سبب مادی آن مي‌خواهد. به این معنی که هواي نفس هرگز لذت را از حضرت حق نمي‌خواهد. هوا، خود و ارضاء خود را مي‌بيند. يعني خود پرست است و تنها وسيله ارضاء را مي‌خواهد. غایت آن نيز صرف كردن براي خود است. پس نقطه ثقلي كه ترازوی هوای نفس روي آن مي‌چرخد خويشتن نفسانی است.

البته باید توجه داشت که این امر هرگز به این معنی نیست که انسان مومن مسلط بر هوا و هوس نفسانی با هيچ لذتي سرو كار ندارد. يعني نباید جريان گرايش غالب ایمانی را پذیرش رنج و ألم دائمی دانست و لذت جوئي و پسنديدن لذت را یک استثناء خواند. اگر در نظام پرورشی به طبقه بندی لذت ها و رنجهای مادی و معنوی اقدام شود حتماً اسلام رنج معنوي را نمي‌پسندد. مثلا پيدايش شك، دغدغه، عدم اطمينان، اضطراب، يأس و.... از نظر اسلام پسندیده نیست. در مقابل اميد به خدا، رجاء، توكل، ابتهاج به قرب، لذت مناجات و لذت زيارت، از زيارت مؤمنين گرفته تا لقاء رحمت الهي و... بسیار مورد پسند اسلام است. اين مهم هم در باب افراد جاری است و هم در باب جوامع.

 موضع اسلام در برخورد با رنجهای مادی و معنوی متفاوت است. در ادبیات دینی هرگز گفته نمي‌شود كه در برابر رنج های معنوی نظیر شك و ترديد و دغدغه و اضطراب صابر باشيد، بلکه گفته‌اند كه تمسک خالصانه به خداي متعال و اولیای او موجب بر طرف شدن اين حالات است. كليّة تحمّل هايي كه لقب صبر دارد، تحمل يك مشكل مادي است. دربارة رنج هاي مادي است که قرآن دعوت به صبر کرده و می فرماید: «و العصر ان‌الانسان لفي خسر الاالذين آمنوا و عملو الصالحات تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر». این صبر، تحمل رنج مادی ـ نظیر تحریم های اقتصادی ـ در راه خداست.

علاوه بر این هم برای افراد و هم برای جوامع صبر در طاعت نیز وجود دارد. مثلا انسان بیشتر مایل است هنگام اذان صبح بخوابد تا اینکه بيدار باشد. روشن است که این دو حال فرق دارد. تحمل بيداري در موقع ميل به استراحت صبر بر طاعت است. اینکه در دعای جوشن کبیر آمده «يا من سبيله واضح للمنيبين» و راه خدا را  راه گريه معرفی کرده از این روست که گريه با خنده حقیقتا در سیر الی الله فرق دارد. یعنی يك حالت انسان حالت خنده است كه از تعجب تا التذاذ را می پوشاند ولی در مقابل يك حالت ضد آن و حالت گريه است. هم از این روست که گفته شده «ان الله يحب الباكين». بنابراين راه تقرب فرد واجتماع انابه و بکاء است كه صد البته تنها براي منيبين واضح است. در انابه حتماً اظهار ذلّ و ضعف و زبوني و ناتوني در برابر خداست.

ابتهاج به اعتماد به نفس و  ابتهاج به هويت در آن نيست. شکسته شدن دل در برابر معبود به معنای شکستن هویت شخص در نظر خودش است. يعني خود را در برابر عظمت حق حقير مي‌داند. از این روست که شارع مقدس اذكاري خاص را در مناسكي خاص ذكر كرده‌ است. نظیر اینکه باید در رکوع نماز تا آن جايي كه دست به زانو برسد خم شد و  سپس رب خود را به عظمت ياد كرد که «سبحان ربي العظيم و بحمده». یعنی پرودگار من عظيم است. یا اینکه باید حتما در حالت سجده او را اعلي خطاب كرد. فلسفه تشریع چنین احکامی این است که اگر چنین انكساری منشأ ابتهاج بشود موجب قرب الهی خواهد بود. زیرا ابتهاج به اعتماد به غير است نه ابتهاج به خود نفس انسان.

واضح است که اگر انسان هایی به اين صورت شدند كه توانستند برخودشان پيروز شوند قطعا بر دشمن پيروز هستند. زیرا دیگر دشمن نمي‌تواند آنها را از چيزي بترساند. چون اینان با همه وجود اعلام كرده اند: «ما و همه چيز هيچ هستيم؛ فقط خدا ». همانطور که در ملاحظه كريستال هاي نشكن گفته می شود مولكول هاي آنها طوري هستند كه مقاومتشان محكم است و «كزبر الحديد» هستند.

 انسان مومن هم «مانند پاره های فولاد» مي‌شود. چنین انسانی در جامعه هم مي‌تواند با مستكبرين دعوا كند و رنج و کم لطفی های مستضعفين را تحمل كرده و نديده بگيرد. یعنی با خودي ها مي‌سازد و با دشمن سر ستيز دارد.اين انسان قطعا پيروز است که «انتُم الاعلون ان كنتم مسلمين». زیرا اين انسان برتر بوده و جزء« اعلون» است.

چنین انسان مومنی دیگر به فکر جريان رشد من، تجددگرايي من یا تكامل گرايي من نیست و هرگز نمی گوید «بياييد همه با هم سر دنيا بسازيم تا دنياي ما آباد شود.» بلکه محور سازش و عدم سازش خود را پرستش خدا و توسعه کلمه توحید می داند. هم از این روست که ولايت فقيه موضوعاً براي دنيا پرستان و سازش کاران اصلی ترین تهدید به شمار می رود و در مقابل دنيا پرستان هم براي ولايت فقیه تهديد به شمار می روند.

 اگر ولايت فقيه را ولايت ارزش هاي الهي دانستيد و استراتژي ـ يعني راه پيدا شدن وحدت و كثرت جديد در روند تكامل ـ جهت گيري، موضع گيري و مجاهده در راه خداي متعال شد و اين تلاش روبروي تلاش كساني قرار گرفته كه براي زندگي مادي تلاش مي‌كنند و معبود آنها حيات مادي است، شناختن تهديد هر يك براي ديگري کار سختی نیست ...

Ali.meysami@gmail.com